چه ویروس‌های دیگری در کمین انسان هستند؟

کروناویروس جدید، جدیدترین عامل بیماری‌زایی است که از حیوانات به انسان منتقل شده است؛ اما هزاران ویروس دیگر هنوز در حیوانات وجود دارند که ممکن است تهدیدی مشابه برای انسان باشند. اکنون یک نرم‌افزار آنلاین، ویروس‌ها را براساس احتمال انتقال از حیوانات به انسان‌ها و ایجاد همه‌گیری رده‌بندی کرده است. به‌گزارش لایوساینس، این نرم‌افزار که "SpillOver" نام دارد، لیستی از ویروس‌های حیوانی را که به تازگی کشف شده‌ و بیشترین تهدید برای انسان‌ها تلقی می‌شوند، تهیه کرده است. محققان امیدوارند نرم‌افزار در دسترسشان مورد استفاده دانشمندان، سیاست‌گذاران و مقامات بهداشت قرار گیرد تا ویروس‌ها را برای مطالعات بیشتر، نظارت کرده و فعالیت‌های کاهش‌دهنده‌ خطر مانند تولید واکسن و یا دارو پیش‌از انتقال ویروس از حیوانات به انسان و گسترش آن را بررسی کنند. زوئی گرانج(Zoë Grange) که روند ساخت این ابزار آنلاین را رهبری کرد، گفت: «سارس-کوو-۲» تنها یک نمونه از هزاران ویروسی است که ممکن است از حیوانات به انسان‌ها منتقل شوند. ما نه تنها باید ویروس‌های جدید را بیابیم، بلکه باید آن‌ها را اولویت‌بندی کنیم تا جلوی رخ دادن یک همه‌گیری دیگر را بگیریم.
خطر انتقال ویروس از حیوانات به انسان
محققــان در مقالــه‌ای که در تاریــخ ۵آوریل در مجله ‌ "Proceedings of the National Academy of Sciences"منتشر شد، نوشته‌اند: ۲۵۰ویروس وجود دارند که «زئونوز» هستند؛ یعنی درحال حاضر از حیوانات به انسان‌ها منتقل شده‌اند و بیش‌از ۵۰۰ویروس به‌طور بالقوه وجود دارند؛ اما احتمال انتقال همه‌ این ویروس‌ها از حیوانات به انسان با یکدیگر برابر نیست، بنابراین محققان آن‌ها را امتیازبندی کردند تا بتوان خطرات آن‌ها را مقایسه و ارزیابی کرد. برای انجام این امتیازبندی، این نرم‌افزار ۳۲عامل مرتبط با ویروس و میزبانش را در نظر گرفته است، از جمله این عوامل می‌توان به تعداد گونه‌های حیوانی دارای ویروس و ارتباط انسان با حیوانات وحشی در مناطقی که ویروس دیده شده است، اشاره کرد. سپس محققان از این نرم‌افزار برای رتبه‌بندی ۸۸۷ویروس حیات وحش براساس خطر انتشارشان استفاده کردند. بیشتر این ویروس‌ها به تازگی کشف شده‌اند، اما برخی از آن‌ها نیز «زئونوز» هستند. ۱۲ویروس اول این لیست «زئونوز» هستند و به‌ترتیب ویروس «لاسا» رتبه اول، «سارس-کوو-۲» رتبه دوم و «ابولا» رتبه سوم را به خود اختصاص دادند. محققان می‌گویند که این رده‌بندی را پیش‌بینی می‌کردند و از ویروس‌های از پیش منتقل‌شده به انسان برای ارزیابی این ابزار استفاده کردند. اما باتوجه‌به گستردگی تهدیدی که «سارس-کوو-۲» برای سلامتی انسان دارد، چرا این ویروس در رتبه اول قرار نگرفته است؟ برخی‌از اطلاعات مهم درباره «سارس-کوو-۲» مانند تعداد گونه‌های میزبان هنوز نامشخص است و پس از آن‌که محققان درباره آن اطلاعات بیشتری کسب کنند، این ویروس می‌تواند در رتبه‌ اول قرار گیرد. بر طبق داده‌های این نرم‌افزار، درمیان ویروس‌هایی که هنوز به انسان‌ها منتقل نشده‌اند، کروناویروس «229E" قرار دارد که رتبه بالایی به خود اختصاص داده است و جزئی از خانواده‌ «سارس-کوو-۲» است و خفاش‌های آفریقا را آلوده می‌کند. یکی دیگر از ویروس‌هایی که رتبه‌ بالایی دارد نیز، کروناویروس "CoV-35" است و خفاش‌های آفریقا و جنوب آسیا را آلوده می‌کند. نویسندگان این مقاله می‌گویند: محققان می‌توانند از داده‌هایی که روی این پلتفرم وجود دارد، استفاده کنند و یا داده‌های جدیدی به آن اضافه کنند و رتبه‌بندی با افزودن داده‌های جدید ممکن است تغییر کند. «جوانا مازت" (Jonna Mazet) از نویسندگان این مقاله می‌گوید: این نرم‌افزار به یک ارتباط جهانی کمک می‌کند و ما را فراتر از آن‌چه تاکنون درباره رتبه‌بندی ویروس‌ها فکر می‌کردیم، خواهد برد، همچنین به انجام همکاری‌های علمی برای تشخیص زودهنگام تهدیدهای جدید کمک می‌کند تا خطرات انتقال ویروس را پیش‌از ایجاد همه‌گیری کاهش دهیم.