ردپای مذاکرات غیرمستقیم
جو بایدن، رئیسجمهوری آمریکا با اینکه بارها از بازگشت به برجام سخن گفته بود، اما تا امروز هیچ اقدام عملی انجام نداده است. حتی در چند هفته اخیر سطح تنشها میان دو کشور تا حدودی بالاتر رفته است. دولت بایدن میگوید برای بازگشت آمریکا به برجام، نخست ایران باید به نقض مفاد توافق پایان دهد و به برجام بازگردد. از سوی دیگر ایران گفته آمریکا باید تمام اقدامات تحریمی را لغو کند تا ایران به تمام تعهدات خود در چارچوب برجام عمل کند. اما تا امروز روند سیاست خارجی آمریکا در خصوص پرونده ایران بدون هر گونه عجلهای بوده است. در یکماهه اول ورود بایدن به کاخ سفید با اینکه بهسرعت به قرارداد برجام برنگشته بود، اما به نظر میرسید که روند به سمت احیای برجام است. تا جایی که اعلام شده بود کرهجنوبی با رضایت آمریکا پولهایی که به ایران بدهکار است پس خواهد داد. اما با بالا گرفتن تنشها میان تهران و واشنگتن، آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه ایالاتمتحده، گزارش برخی از خبرگزاریها مبنی بر آزاد شدن بخشی از دارایی بلوکهشده ایران در بانکهای کرهجنوبی را تکذیب کرد. او گفته است تا زمانی که ایران در جهت اجرای تعهدات هستهای خود گام برندارد، آزادسازی پولهای بلوکه ایران در بانکهای کره جنوبی انجام نمیشود. از طرف دیگر وزارت امور خارجه آمریکا بهتازگی دو مقام سپاه پاسداران ایران را به اتهام نقض حقوق بشر، در لیست سیاه خود قرار داد. چنین اقداماتی از بالا گرفتن تنشها میان ایران و آمریکا نشان دارد. اما سرانجام روند احیای برجام با این شرایط به کدام سمت میرود؟ شرایط هستهای ایران و غنیسازی 20درصدی اورانیوم که مدتی است ایران آغاز کرده، اروپا و برخی کشورهای منطقه را نگران کرده است. با این روند بیشک اروپاییها و کشورهای منطقه اجازه نمیدهند، وضعیت احیای برجام به اینگونه ادامه پیدا کند و سعی بر میانجیگری بیشتر خواهند کرد. بایدن ماه پیش اعلام کرد که تیم سیاست خارجی او حاضر به مذاکره با ایران است. اروپاییها هم از دو طرف برای شروع مذاکرات به صورت غیررسمی دعوت کرد که ایران این پیشنهاد را رد کرده است. با این حال جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی آمریکا میگوید اگرچه مذاکرات مستقیمی میان ایران و آمریکا در زمینه برجام صورت نگرفته اما آمریکا بهطور غیرمستقیم و از طریق شرکای اروپایی خود و دیگر کانالها با ایران در تماس است. این سخن از این نشان دارد که هم آمریکا و هم ایران میدانند چارهای جزء احیای برجام باقی نمانده است. ایران تحت فشارهای اقتصادی دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ دچار مشکلات فراوانی شده است. از سوی دیگر غربیها نیز نگران حضور منطقهای و شرایط هستهای ایران هستند و همچنین آمریکا بهدلیل مشکلات داخلی و موضوعات مهمتری در سیاست خارجی خود از جمله چین و روسیه، به دنبال کاهش تنش در خاورمیانه است. بر همین اساس دو طرف راهی جز رسیدن به نقطه اشتراکی بر سر احیای قرارداد برجام نخواهند داشت. با این حال به نظر نمیرسد روند احیای برجام با سرعت زیادی اتفاق بیفتد. دولت بایدن نمیخواهد بدون مذاکره وارد روند احیای برجام شود و همچنین سعی دارد بازنده این بازی که دونالد ترامپ رقم زده نباشد. البته در داخل آمریکا هم درخصوص برجام اختلافنظرهایی وجود دارد و بر همین اساس هنوز راهکار درستی ارائه ندادهاند و سعی دارند توپ را در زمین ایران بیندازند. با این حال باید دید دولت بایدن تا کجا این روند را ادامه میدهد؟
