تنها فرصت باقیمانده برجام

ادامه لز صفحه یک/ ولی موضعی که اخیرا در این‌باره از سوی برخی اتخاذشده، یک گمانه است و معتقدم سوخت 60 درصد فقط در شرایطی شکل می‌گیرد که برجام شکست خورده باشد. ولی الان طرف‌های اروپایی جدی‌تر از حتی آمریکا سعی می‌کنند که برجام را احیا کنند. اختیاری که آمریکایی‌ها به اروپایی‌ها دادند به این دلیل نیست که اروپا را صاحب نقش جدی و قطعی در موضوع می‌دانند بلکه به این علت است که ایران و آمریکا سازوکاری برای مذاکره مستقیم ندارند. پیام‌ها به‌صورت غیرمستقیم از سوی واسطه‌ها مطرح می‌شود و همین دغدغه‌ها و ادعاهای مازاد به برجام که مطرح می‌شود از طریق همین واسطه‌هاست. به هر حال کشورهای اروپایی کشورهایی هستند که جریان راست در این کشورها مدعی‌اند که توان موشکی ممکن است برایشان تهدیدآمیز باشد، در صورتی که جمهوری اسلامی ایران در سال 2001 میلادی رسما تولید موشک شهاب 4 را متوقف کرد؛ موشکی که برد بالای دوهزار کیلومتر داشت. برای اینکه به اروپایی‌ها اعلام کند راهبرد نظامی- امنیتی جمهوری اسلامی ایران، راهبردی است که به‌هیچ‌وجه میل به چالش نظامی و جنگ سردی با اروپا ندارد فلذا از آن زمان توان موشکی ایران در همان ذیل کمتر از دوهزار کیلومتر با استانداردهای جهانی کیفی‌سازی شد و البته تهدیدهای منطقه‌ای افزون شد. منتها در چنین شرایطی تنها گزینه‌ای که پیش رو قرار می‌گیرد این است که کشورهای اروپایی تفاوتی شبیه دورانی که با ترامپ در قبال ایران کار می‌کردند، قائل باشند. در آن زمان پیشنهادها و امتیازات کوچکی از طرف ترامپ مطرح می‌شد که طبیعتا به هیچ وجه تبدیل به نتیجه با ایران نمی‌شد ولی الان باید گام‌های جدی در رفع تحریم‌ها توسط کشورهای اروپایی برداشته شود که نخستین گام‌ها از طریق نهادهای واسط، می‌تواند پایان دادن به منع آزادسازی یکسری منابع مسدودشده ایران از یکطرف و پایان مخالفت با وام‌های درخواستی ایران از صندوق بین‌المللی پول و دیگر نهادهایی که می‌توانند در حوزه‌هایی مثل بهداشت و کمک‌های بشردوستانه که ایران در این زمینه نیازمند وام هست، باشد و از جمله کارهایی است که می‌تواند صورت بگیرد. ولی به اعتقاد بنده یک راهبرد گام‌به‌گام زمانی نتیجه می‌دهد که کار اساسی در برداشته شدن تحریم‌ها صورت بگیرد و چیزی حدود دو ماه از فرجه‌ای که ایران با آژانس توافق کرده، باقی مانده است. در این دو ماه برای اینکه توافق ایران با آژانس تمدید شود، حتما باید شاهد گام اساسی در برداشته شدن تحریم‌ها باشیم. اگر این گام اساسی صورت نگیرد، پایان این فرجه دقیقا هم با رقابت‌های انتخاباتی در ایران مصادف است و آن موقع حتما آمریکایی‌ها به اینکه موضوع هسته‌ای به یک چالش انتخاباتی در ایران تبدیل شود، کمک کرده‌اند که موانع جدی‌تری برای احیای برجام ایجاد می‌شود. ولی باز هم امیدوارم که در طول همین فرصت باقیمانده برای اجرای توافق ایران و آژانس که درواقع به دیپلماسی فرصت داده شده، عملا یک گام اساسی برداشته شود.