آرمان ملی- محمدهادی علیمردانی: در ماههای اخیر کارشناسان حوزه سیاست خارجی و بینالملل، همچنین چهرههای صاحبنظر در حوزه ارزی مانند رئیس بانک مرکزی، نظرات کارشناسانه و مستدل خود درباره پیوستن ایران به FATF را در رسانهها اعلام کرده و در جلسات متعدد به نهادهای تصمیمگیر خصوصا مجمع تشخیص مصلحت نظام اعلام کردند. با این وجود هنوز هم برخی از سیاسیون جریان اصولگرا اظهارنظر مدافعان لوایح مذکور را سخنانی غیرکارشناسی دانسته و بهگونهای درباره نقطهنظرات مدافعان صحبت میکنند، که بهنظر میرسد تنها پای صحبت مخالفان این کنوانسیون نشستهاند. اخیرا علیرضا زاکانی رئیس مرکز پژوهشهای مجلس در گفتوگویی اعلام کرد: «موافقان دلیلی منطقی ندارند بهغیر از اینکه میگویند مانند برجام، انتظاری ایجاد شده است و باید به آن پاسخ بدهیم.» این در حالی است که مسئولان دولتی در این ماهها به تمامی شبهات پاسخ دادهاند.
بیاطلاعی یا نگاه جناحی
زاکانی فرماندهی بسیج دانشجویی دانشگاه تهران را همزمان با حوادث معروف به «کوی دانشگاه» در اختیار داشت، در کنار فریدالدین حدادعادل از موسسان جمعیت رهپویان انقلاب اسلامی است. همین سابقه کافی است، تا بتوان او را یکی از چهرههای تندرو جریان اصولگرا قلمداد کرد. زاکانی اکنون رئیس مرکز پژوهشهای مجلس بوده و مطابق با همین سمت انتظار میرود سخنان او نشاندهنده عمق دانش کارشناسی مجلس یازدهم باشد. با تمامی این احوال بیاطلاعی او از سخن مدافعان لوایح FATF نگرانیهایی را مبنی بر رویکرد جناحی و سیاسی به مسائل مربوط به معیشت مردم ایجاد کرده است.
اقدام خلاف قانون
در کنار این امر، باید اشارهای نیز به بیاطلاعی زاکانی از قانون داشت. روز گذشته غلامرضا نوری قزلچه سخنگوی فراکسیون مستقلین ولایی در رابطه با بیانیه تعدادی از نمایندگان خطاب به مجمع تشخیص برای عدم تصویب لوایح FATF گفت: «بیانیه نمایندگان به نوعی فشار بر مجمع تشخیص مصلحت نظام بود. وقتی میگوییم در تصمیمات مجلس نباید فشار نهادهای دیگر را دخالت دهیم در مجمع تشخیص نیز به همین صورت است. نظر مجلس سال گذشته به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع شده و طبق قانون مجلس نمیتواند نظر جدید بدهد. نباید فضاسازی کرد، باید اجازه داده شود اعضای مجمع در فراغ خاطر موضوع را به صورت دقیق بررسی کنند و نظر کارشناسی خود را ارائه دهند.» بر این اساس باید اشاره زاکانی به رویکرد مجمع را نیز مورد تامل قرار داد. با این وجود موافقان FATF به اندازه مخالفان آن از دانش کارشناسی خالی نیست. در همین راستا، «آرمان ملی» گفتوگویی با قاسم محبعلی کارشناس بینالملل داشت که در ادامه میخوانید.
اخیرا رئــیس مــرکز پژوهشهای مجلس مــدعی شده اســت «موافقان FATF دلیل منطقی ندارند» این سخنان را کارشناسی میدانید یا سیاسی؟
فکر نمیکنم این گفتهها صحیح باشد، زیرا تا جایی که اطلاع دارم، متخصصانی مسلط به FATF در وزارت امور خارجه حضور دارند که از الف تا یای این موضوع را میدانند و برای مسئولان تنظیم و توزیع کرده و توضیح دادهاند. درباره چیستی FATF و آثار پیوستن یا نپیوستن به آن توضیحات کاملی ارائه شده است. بنابراین گمان نمیکنم این گفته، گفته چندان دقیقی باشد.
تصویب این قوانیــن مخــل آزادی ما خواهد بود؟
زمانی که اکثریت کشورهای عضو سازمان ملل، حتی کشورهای نیمهمستقل این لوایح را پذیرفته و تنها ایران و کره شمالی در این ردیف قرار نگرفتهاند، بر اساس اصل کثرت شاید دو کشور از این میان منافع خود را تشخیص ندهند اما مابقی کشورها که منافع ملی خود را تشخیص میدهند. کشورهای دوست و متحد ما مانند چین، روسیه و عراق، حتی پاکستان و هند این این معاهده پیوستهاند. آیا هند کشوری غیرمستقل است؟
یکی از مسائل مطرحشده از سوی آقای زاکانی این بوده که با تصویب FATF راههای ما برای دور زدن تحریمها بسته میشود. این ادعا از دید کارشناسی صحت دارد؟
این دو مقوله هیچ ارتباطی با یکدیگر ندارد. بعضیها از قاچاق و عدم شفافیت سود میبرند. طبق گزارشات رسمی دولت، چیزی حدود 20 درصد تجارت کشور قاچاق است و از مبادی رسمی و گمرکات نیز انجام نمیشود. این موضوع ربطی به تحریمها ندارد. هر داروی کمیابی که بخواهید را میتوانید در یکی از خیابانهای تهران پیدا کنید. کسی این داروها را با جیب خود وارد نمیکند. بنابراین واضح است عدهای از این وضعیت سود برده و منافع خود را در پوشش مسائل ارزشی، امنیتی و آرمانهایی مانند استقلال مطرح میکنند. نمیگویند من به دلیل منافع خود با FATF مخالف هستم، بلکه از مسائلی مانند دور زدن تحریمها و کمک به متحدان ایران برای پیگیری منافع خود سوءاستفاده میکنند. بانکداری و نقل و انتقال مالی همانطور که ایران در FIFA، کمیته بینالمللی المپیک، سازمان جهانی مخابرات و سازمان ملل عضویت دارد، باید در FATF نیز عضو شود. اگر اینها به ضرر منافع ملی ما بوده، FATF نیز باعث ضرر خواهد شد.