گـــزارش

بوتولیسم علت قطعی مرگ پرندگان میانکاله

دامپزشکی کشور با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرد که پس از انجام تمامی آزمایش‌ها‌، تحلیل داده‌ها و طرح فرضیات مختلف به این نتیجه قطعی رسیده است که علت مرگ مشکوک پرندگان مهاجر در تالاب میانکاله بیماری بوتولیسم بوده است. تلفات مشکوک پرندگان مهاجر تالاب میانکاله از نهم بهمن ماه امسال مشاهده شد و همچنان ادامه دارد. طبق اعلام محیط زیست مازندران تا پایان وقت روز دوشنبه ۱۱ اسفند در مجموع بیش از ۱۹ هزار قطعه لاشه پرندگان تلف شده از سطح آب ، لنجزارهای حاشیه و خشکی اطراف تالاب میانکاله جمع‌آوری شده است. دامپزشکی کشور که پیش از این هم با توجه به تجربه مرگ مشکوک پرندگان میانکاله در سال ۹۸ احتمال بیماری بوتولیسم را برای دومین سال مطرح کرده بود، در اطلاعیه‌ای که سه‌شنبه منتشر کرد‌، کارهای انجام شده برای رسیدن به این نتیجه قطعی را هم تشریح شده است. روابط عمومی سازمان دامپزشکی کشور در اطلاعیه خود مراحل ۱۳‌گانه‌ای را که این سازمان برای نتیجه گیری قطعی علت مرگ پرندگان مهاجر پیموده، تشریح کرد و از جمع‌آوری اطلاعات میدانی تحلیل داده‌ها، تهیه تابلوی بالینی غالب پرندگان بیمار، تهیه تابلوی کالبدگشایی از پرندگان مریض و تازه تلف شده، ارزیابی خواص فیزیکو شیمیایی آب و رسوب میانکاله، ارزیابی اولیه تغییرات اکوسیستمی محل ، انجام اپیدمیولوژی توصیفی، ارائه فرضیه های احتمالی، انجام تست های آزمایشگاهی برای تایید و یا رد فرضیه های احتمالی، تحلیل نتایج آزمایشگاهی دریافتی از آزمایشگاه‌های مجاز و معتبر برای تایید و یا رد فرضیه های احتمالی به عنوان بخشی از این مراحل یاد کرده است.

ویژگی‌های محل تلف شدن پرند‌گان

در این اطلاعیه تاکید شده است که اطلاعات میدانی برای انجام کارهای تحقیقاتی توسط نیروهای سازمان حفاظت محیط‌زیست و دامپزشکی در قالب فرم‌های خاصی جمع‌آوری شده که در آن فاکتورهای محیطی، تخمین زمان شروع مرگ‌و میر، گونه‌های درگیر، سن و جنس پرندگان درگیر، تعداد پرندگان مریض یا مرده، جمعیت در معرض خطر ، ویژگی‌های محل تلف شدن پرنده و تغییرات جمعیتی پرندگان جدیدی که وارد منطقه شدند، مورد توجه بوده است. دامپزشکی کشور پس از تشریح اقدامات میدانی و عملیاتی انجام شده، نتیجه‌گیری کرده است که با توجه به آلگوریتم آزمایشگاهی در محورهای شش‌گانه بیماری‌های فرامرزی بر اساس تست‌های پیشرفته مولکولی، بیماری‌های باکتریایی با کشت در محیط‌های اختصاصی، مسمومیت‌های ناشی از سموم ارگانوفسفره، مسمومیت‌های ناشی از سموم ارگانوکلره، فلزات سنگین و بیوتوکسین و مطالعات میدانی عملیاتی انجام گرفته بر روی جمعیت حیات‌وحش دامی منطقه از جمله گراز یا خوک وحشی‌، عامل اصلی رخداد مرگ‌و‌میر بالای پرندگان تالاب میانکاله سم بیوتوکسین حساس به حرارت یا بوتولیسم بوده است. این سازمان در عین حال آمادگی خود را برای مشارکت مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی که دارای صلاحیت و امکانات تشخیصی پیشرفته انجام محورهای ششگانه آزمایشگاهی هستند، اعلام کرده است تا تحقیقات بیشتر انجام شود. اعلام بوتولیسم به عنوان علت قطعی مرگ پرندگان مهاجر تالاب میانکاله در واقع تایید فرضیه‌ای است که چند روز پس از آغاز تلفات پرندگان با حضور رئیس سازمان دامپزشکی کشور به میانکاله و بر اساس تجربه سال ۹۸ مطرح شده بود. دکتر علی صفر‌ماکنعلی ۱۴ بهمن ماه گفته بود که طبق بررسی‌های اولیه علت مرگ پرندگان مانند سال گذشته بوتولیسم است و توضیح داده بود که ورود مواد آلی خاکی حاصل لاشه موجودات زنده، برگ پوسیده درختان و سایر فلورهای طبیعی دیگر به تالاب میانکاله و خلیج گرگان سبب افزایش سطح مواد آلی در داخل آب این مناطق شده و اکسیژن را در سطح این منابع آبی کاهش داده است و با چنین شرایطی احتمال تکثیر میکروارگانیسم های خاص که تولید بیوتوکسین می کنند نیز افزایش می‌یابد.

فرضیه اولیه بیماری آنفلوآنزا بوده

وی با اعلام اینکه فرضیه اولیه سازمان دامپزشکی بیماری آنفلوآنزا یا نیوکاسل بوده، گفته بود : فرضیه اولیه ما پس از بررسی میدانی و انجام نمونه گیری از لاشه پرندگان بیماری آنفلوآنزای و نیوکاسل بود که در سال‌های قبل نیز در برخی مناطق همانند تالاب سرخرود سابقه داشت، امادر بررسی آزمایشگاهی این فرضیه ها به طور کامل رد شد. مرگ مشکوک پرندگان مهاجر تالاب میانکاله دومین سالی است که تکرار می‌شود. پارسال تلفات مشکوک از چهارم بهمن ماه شروع شده و تا پایان فصل مهاجرت و بازگشت پرندگان به زیستگاه اصلی‌شان ادامه داشت. امسال هم پیش‌بینی شده است که تلفات تا پایان فصل مهاجرت یعنی اواخر اسفند ماه ادامه یابد.