آرمانملی- محمدسیاح: بازار ارز ایران در انتظار تحولاتی برای بهبود است، یکی از این تحولات آزادسازی منابع ارزی بلوکهشده ایران در سایر کشورها نظیر عراق، کره جنوبی، لوکزامبورگ و غیره است. برخی از کارشناسان اقتصادی و فعالان بازار ارز معتقدند که با آزادسازی منابع ارزی بلوکهشده ایران قیمت ارز ممکن است که کاهش بیابد و به مبلغی که قبلا رئیسجمهوری به آن اشاره کرده بود یعنی ۱۵ تا ۲۰ هزار تومان برسد، با این حال برخی هم بر این باورند که تزریق منابع ارزی آزاد شده به کانال مالی سوئد-ایران برای خرید کالا، تاثیر چندانی در بازار ارزی نخواهد گذاشت. با این حال همه گمانهزنیها در مورد نرخ ارز بستگی به سیاستهایی دارد که مسئولان اقتصادی کشور در هفتهها و ماههای آینده قرار است بگیرند، به همین دلیل تصور اینکه با آزاد شدن این پولها نرخ ارز به شدت کاهش پیدا میکند، کمی خوشبینانه بهنظر میرسد، در همین زمینه «آرمانملی» گفتوگویی با حمیدرضا صالحی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران، داشته که در ادامه میخوانید.
با آزادسازی یک میلیارد دلار از ارزهای بلوکهشده در کره جنوبی این انتظار به وجود آمده که قیمت ارز در ایران کاهش خواهد یافت؛ آیا واقعا چنین انتظاری درست است و تحلیل شما از شرایط فعلی چیست؟
بهنظرم این موضوع قابل پیشبینی بود که اگر منابع کشور آزاد شوند دولت از روشهایی که همیشه بهکار میبرد استفاده کند و با توزیع اسکناس در بازار بتواند قیمت ارز را کاهش دهد، ولی موضوع این است که ما در مسیری قرار گرفتهایم که ارز به دلیل بزرگتری بهنام تورم و با متاثر شدن از فرمول علمی یعنی تورم داخلی منهای تورم خارجی که ضریب شیب ارزی هر کشور را مشخص میکند، در این سالها قیمت واقعی ارز افزایش یافته است و با آوردن منابع خاص و ویژه در بازار شاید از نظر علمی شوکهایی ایجاد شود و نهایتا تاثیری را ببینیم ولی به دلیل تورم که مشکل اصلی اقتصاد کشور است و برای آن فکری نشده بازهم به مشکل برخواهیم خورد و بنابراین به این دلیل فکر نمیکنم که بانک مرکزی با این منابع یا حتی آزادسازی منابع دیگر بتواند اقدام موثری انجام دهد. باید با استفاده از این منابع موتور اقتصاد را روشن کنیم. اگر موتور اقتصاد کشور روشن شود که میتواند تورم را کنترل کند این مسیر، راه مطمئنتری است و میتواند بعد از مدتی مشخص نرخ ارز را کاهش و قدرت پول ملی را افزایش دهد؛ زمانیکه قدرت پول ملی ما افزایش پیدا کند ارز هم کنترل خواهد شد وگرنه با روشهای دستوری
بهنظر نمیرسد که بتوان به چنین نتیجه و هدفی رسید.
کره جنوبی یک میلیارد دلار از منابع ارزی ایران را به کانال مالی ایران و سوئد تزریق میکند تا ایران بتواند کالاهای پزشکی و دارو ... تهیه کند؛ ایران برای دریافت سایر منابع ارزی بلوکهشده چه روشی باید اتخاذ کند؟
دریافت منابع ارزی به صورت اسکناس مسالهای نیست که بتوانیم آن را با سایر روشها مقایسه کنیم. زمانی هست که کشور به دلیل کمبود منابع نیاز است که حجم کمی از پول را جابهجا کند، ولی یکی از اصول کار استفاده از روشهای روتین عادی یعنی سوئیفت است. ما باید بتوانیم این منابع را از راه درست دریافت کنیم چون قرار است با آن کار کنیم و نمیخواهیم صرفا آنها را ذخیره کنیم. به هر حال اقتصاد ما اقتصاد بزرگی نیست و بهنظر میرسد که باید تلاش کنیم تا مشکلات انتقال منابع مالی را اساسی حل کنیم و در مسیر درست آن قرار بگیریم تا بتوانیم از این ظرفیتها استفاده لازم را ببریم. امروز یوزانس و امتیازات مدتدار فرصتهای بسیار خوبی برای ایران هستند که باید از آنها به خوبی بهره ببریم؛ یعنی غیرمستقیم کار کردن هزینه دارد و غیرقانونی هم هست باید به سمتی برویم که وارد مسیر درست و کمهزینه شویم و از این ظرفیتها چند برابر استفاده کنیم تا با منابعمان بیش از ظرفیتی که دارد سرمایهگذاری ایجاد کنیم. ما نباید مسیری را برویم که خودمان را از امکانات اقتصادی، تجاری و فرمهای مالی و ظرفیتهایی که تعریف شده دور کنیم بلکه باید از این فرصتها نهایت
استفاده را ببریم، در این سالها ایران از این مسیر دور نگه داشته شده و تلاش ما باید این باشد که این عقبماندگی را جبران کنیم.
سیاستهای داخلی در حوزه مالی و ارزی را چطور ارزیابی میکنید؟ این سیاستها چقدر به مساعدشدن فضای ارزی کشور میتوانند کمک کنند؟
چند نرخی بودن ارز از جمله اشتباهات بزرگی بوده که آسیب زیادی را به اقتصاد کشور وارد کرده است. کارشناسان اقتصادی، اعضای اتاق بازرگانی و فعالان تجاری استفاده از ارز 4200 تومانی را یک اشتباه بزرگ اقتصادی و تاریخی میدانند و نباید این موضوع تکرار میشد. اگر میخواهیم اقتصادمان را با پایههای علمی و درستی بسازیم اولین کاری که باید انجام بدهیم این است که راههای خروج منابع بسته شود و یکی از همین راهها هم ارز 4200 تومانی است که هم در روند اقتصادی اخلال ایجاد میکند و هم رقابت را که مهمترین اصل توسعه اقتصادی است از بین میبرد. موضوع دیگر توزیع رانت است که مخربترین بحث در یک اقتصاد است. به هر حال اگر میخواهیم تلاشمان نتیجهبخش باشد و بتوانیم از داشتههایمان به خوبی استفاده کنیم یعنی همان اقتصاد مقاومتی و اقتصاد درونزای برونگرا که بر آن تاکید شده؛ باید اول رانت را از بین ببریم که یکی از این رانتهای بزرگ همان ارز 4200 تومانی و چند نرخی بودن ارز است. توزیع رانت امروز بزرگترین خیانت به کشور است و میتواند باعث ایجاد فساد شود و آدمهای سالم را فاسد و نیروهای انسانی را تخریب کند و اصل مهم رقابت را از بین ببرد و
وقتی مردم ببینند رقابتی در اقتصاد وجود ندارد از اقتصاد خارج میشوند و مشارکت نمیکنند؛ اگر واقعا میخواهیم رانتی در کار نباشد باید ارز را تکنرخی کنیم. اگر هم قرار است یارانهای به بخشی از جامعه پرداخت کنیم که آسیبپذیر هستند و نمیتوانند در این اقتصاد خودشان را نجات دهند باید یارانههای شفاف و ریالی پرداخت کرد نه یارانه ارزی و غیرشفاف.