وقتی صدای نمایندگان هم درمی‌آید

آرمان ملی-محمدهادی علیمردانی: یکی از موضوعاتی که بارها در رسانه‌های مختلف یا از زبان چهره‌های سیاسی بدان پرداخته شده است، اختلافات متعدد میان مجلس یازدهم و دولت بود. با این وجود به‌نظر می‌رسد، مجلس یازدهم نه‌تنها گامی در راستای کاهش التهاب سیاسی برنداشته، بلکه دامنه اختلافات را به داخل مجلس رسانده است. با وجود افزایش مشکلات معیشتی مردم در ماه‌های اخیر، شاید بیشترین توان مجلس صرف درگیری‌های غیرضروری با نهادهای گوناگون شده است. اخیرا وضعیت از پیش نیز نگران‌کننده‌تر شده است و روز گذشته صحن علنی مجلس به محل نزاع لفظی محمدباقر قالیباف و محمدرضا صباغیان تبدیل شد. بخشی از این اعتراض به رویکرد نظامی رئیس مجلس بود.

شما در مجلس یک حزب تشکیل داده‌اید

صباغیان نماینده‌ای مستقل از بزرگ‌ترین حوزه انتخابیه کشور (مهریز، بافق، بهاباد، ابرکوه و خاتم) است. او در جلسه علنی صبح دیروز (سه‌شنبه) به عنوان مخالف پیشنهادی قصد صحبت داشت، در ابتدا خواستار بیان تذکری شد. رئیس به صباغیان گفت که این موضوع به رویه‌ای تبدیل شده است که نمایندگان در ابتدای صحبت‌های خود یک تذکر را بیان می‌کنند و از صباغیان خواست که توضیحاتش را در بیان مخالف پیشنهاد بیان کند. همین تذکر از سوی قالیباف کافی بود تا صباغیان اعتراضات شدیدی را خطاب به قالیباف مطرح کند. او خطاب به قالیباف اظهار کرد: «آقای قالیباف بگذارید حرفم را بزنم. یک رویه‌ای ایجاد کرده‌ایم که پیشنهاد‌دهنده باید در جایگاه هیات‌رئیسه حاضر شده و نامش را بنویسد و به شما بگوید تا اجازه طرح پیشنهاد را بدهید. این ذلت و خواری نمایندگان است که باید به شما التماس کنند. آقای قالیباف شما در مجلس یک حزب تشکیل داده‌اید که کسی نمی‌تواند حرف بزند، یک فراکسیون برای خود تشکیل داده‌اید آیین‌نامه هم به‌درستی اجرا نمی‌شود شما یک نماینده مثل سایر نمایندگان هستید، باید اجازه دهید که ما صحبت کنیم شما فقط مجری مجلس شورای اسلامی هستید.»

همه شهروندان برابر هستند؟

مساله‌ای که صباغیان آن را مورد اشاره قرار داد، یکی از موضوعات مورد تاکید برخی پژوهشگران حوزه حکمرانی است. در قانون اساسی همه شهروندان از حیث حقوق شهروندی برابر هستند. هیچ شخص حقیقی بر دیگری برتری ندارد و به همین سبب رای مردم نیز در موقعیتی برابر قرار دارد. به تبع نمایندگان منتخب هر یک از استان‌ها نیز باید در مجلس جایگاهی برابر داشته باشند. با این وجود، قوانین و آیین‌نامه‌ها اختیاراتی را برای رئیس و اعضای هیات‌رئیسه مجلس در نظر گرفته است. همین امر در بعضی مصادیق سبب می‌شود که ریاست مجلس در جایگاهی بالاتر سایر نمایندگان قرار بگیرد. این موضوع در اصل سبب ایجاد نوعی تبعیض میان نمایندگان می‌شود. ریاست مجلس باید تنها نقش گرداننده جلسات مجلس را برعهده داشته باشد و همه به صورت برابر در ریاست این قوه دخیل باشند.

حداقل آیین‌نامه را اجرا کنید

صباغیان در ادامه‌ صحبت‌هایش اظهار کرد: «هیات‌رئیسه حق حذف هیچ پیشنهادی را ندارد و باید طبق آیین‌نامه عمل کند اگر مشکل در تعداد زیاد پیشنهاد است تدبیری بیندیشید نه اینکه آنها را حذف کنید. انتظار ما از رئیس مجلس شورای اسلامی اجرای آیین‌نامه است.» اشاره این نماینده به آیین‌نامه داخلی مجلس است. در بخش‌های مختلفی از این آیین‌نامه اشاره شده است که نمایندگان حق ارائه پیشنهادات خود را در شرایط و ضوابط گوناگون دارند. از جمله این بخش‌ها می‌توان به مواد 108، 141یا 148 آیین‌نامه داخلی مجلس اشاره کرد.

نظامی‌گری به جای قانون‌گذاری

با تمامی این احوال بخشی از سخنان صباغیان نیاز به تامل ویژه دارد. او در میان صحبت‌های خود تصریح کرد: «از طرف دیگر یک رویه‌ای ایجاد کرده‌اید که پیشنهاد نمایندگان را از سیستم حذف می‌کنید این مجلس دفعه اولی نیست که در آن بودجه بررسی می‌شود، آقای قالیباف اینجا مجلس است و پادگان نظامی نیست. همه ما نماینده مردم هستیم، شما هم نماینده مجلس هستید و نماینده برتر نیستید، همه باید به وظایف نمایندگی‌مان عمل کنیم.» در ماه‌های اخیر زمزمه احتمال اعلام آمادگی قالیباف برای نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری به گوش می‌رسید و یکی از انتقاداتی که پیرامون این موضوع وجود داشت و دارد، تجربه کلان او در زمینه اقدامات نظامی است. بسیاری از صاحب‌نظران حوزه سیاست بر این باور هستند که حضور چهره‌ای با رویکرد نظامی در صدر دستگاه اجرایی کشور، معضلی جبران‌ناپذیر خواهد بود. با این حال بسیاری از چهره‌های اصولگرا باور دیگری دارند و این امر را به سود کشور تلقی می‌کنند. بخشی از اعتراض صباغیان به عملکرد قالیباف در مجلس، ورود با رویکرد نظامی به امور غیرنظامی است. با این تفاسیر باید این امر را عبرتی برای انتخابات ریاست‌جمهوری دانست.

حرفی نمی‌زنم

رئیــس مجــلس نیــز در مقابــل اظهــــارات صباغیان سکوت نکرده و گفت: «در ابتدا از همه نمایندگان می‌خواهم که اجازه دهند آقای صباغیان صحبت‌هایش را مطرح کند اشکالاتی به حرف ایشان وجود داشت که خود مجلس به آن عکس‌العمل نشان داد اما در عمل درخواست من این است که همیشه اجازه دهید حرف مخالف شنیده شود. البته آقای صباغیان هم باید قانون را رعایت کنند، ایشان قرار بود در مقام مخالف صحبت کنند اما تذکری بیان کرد که این خلاف آیین‌نامه است. درباره محتویات صحبت‌های ایشان چون خطاب به شخص بنده بود حرفی نمی‌زنم و تذکر هفتاد و پنجی هم نمی‌دهم.»