آرمان ملی- امید کاجیان: خروج از پروتکل الحاقی اگرچه با توافق سهماههای با آژانس همراه بود اما میتواند همچنان هزینههای قابلتوجهی نیز داشته باشد. دولت که پس از مصوبه برجامی مجلس به غنیسازی 20درصد وادار شده بود با نزدیک شدن موعد پنجم اسفندماه که زمان خروج ایران از پروتکل اعلام شد تلاش میکرد تا هزینههای این کار را کاهش دهد؛ از همینرو نه بازرس آژانسی را اخراج شد و نه ضبط فیلمها از مناطق هستهای ایران را متوقف کرد. اقدامی که با مخالفت مجلسیانی که معتقد بودند دولت با این کار در واقع مجلس را دور زده است، همراه بود. با توجه به اینکه چنین اقدامی از طرف دولت با تصمیم شورای عالی امنیت ملی انجام گرفته بود، پارلمان راه به جایی نبرد. حتی با تهدیدهایی مانند اینکه از حسن روحانی به قوه قضائیه شکایت میکند یا بررسی لایحه بودجه 1400 را متوقف مینمایند یا اجازه ورود هیچ مقام دولتی را به مجلس نمیدهند. با این حال برخلاف تصورات، ظاهرا پیمان سهماهه با آژانس هم نتوانسته بخشی از تبعات خروج از پروتکل الحاقی را مرتفع کند. مقامات اروپایی از سویی بهشدت از این خروج ناراحت هستند و آمریکا نیز اعتراض کتبی خود را نسبت به این
اقدام در سازمان ملل اعلام کرده، نتیجه اینکه اکنون برخی میگویند که شورای حکام ممکن است از سویی بهدلیل تداوم غنیسازی 20 درصدی و از آن طرف خروج از پروتکل اقدام به صدور قطعنامهای علیه ایران کند. سه روز پیش رویترز مدعی شد به نامهای دست یافته که در آن ایران تهدید کرده در صورتی که در جلسه آتی شورای حکام موضع ضدایرانی واشنگتن از سوی اعضا پیش برده شود، به توافق اخیر با آژانس بینالمللی انرژی اتمی پایان میدهد. طبق این ادعا، ایران در این نامه که برای کشورهای دیگر فرستاده، گفته چنین اقدامی را مخرب میداند و آن را پایانی بر تفاهم مشترک ۲۱ فوریه (سوم اسفند) تلقی میکند. به نوشته رویترز، ایران در این نامه افزوده حمایت از تلاش ضدایرانی واشنگتن همچنین دشواریهای بیشتری در ارتباط با برجام ایجاد خواهد کرد. براساس این گزارش، ایران همچنین در نامه مورداشاره رویترز گفته که فرانسه، بریتانیا، آلمان و آمریکا برنامههای خود را برای تصویب قطعنامه در جلسه شورای حکام فاش کردهاند. رویترز نوشت، آمریکا در نامه خود به اعضای شورای حکام پیش از جلسه آتی که آن هم به دست این خبرگزاری رسیده، اعلام کرده به دنبال قطعنامهای برای بیان
«نگرانی فزاینده شورای حکام در ارتباط با همکاری ایران با آژانس» است. آمریکا در این نامه گفته همه اعضای شورای حکام باید از ایران بخواهند نقض توافق را کنار بگذارد و برای آژانس توضیح دهد که چطور ذرات اورانیوم در سایتهای قدیمی و به ادعای واشنگتن اعلامنشده ایران یافت شده است. اکنون اما اظهارات دیروز رئیس سازمان انرژی اتمی است که به نوعی هم احتمال صدور قطعنامه علیه ایران هویداست و هم پایان بخشیدن به تفاهم سهماهه با رافائل گروسی مدیر آژانس بینالمللی اتمی که یکی دو روز قبل از خروج ایران از پروتکل الحاقی به کشورمان آمده بود. صالحی در حاشیه نشست کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: در صورتی که شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی نسبت به اقدام ایران مبنی بر توقف پروتکل الحاقی قطعنامهای را علیه کشورمان صادر کنند، ایران واکنش مناسبی خواهد داشت و در این راستا نامهای هم ارسال شده است. رئیس سازمان انرژی اتمی درباره پیوست بیانیه توافق سازمان با آژانس درباره توقف اجرای داوطلبانه پروتکل الحاقی طبق قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریمها، تصریح کرد: پیوست این بیانیه محرمانه است، شروط خاصی در این زمینه نیامده و
بنابر اطلاعات دقیقی که درباره فهرست تاسیسات و دوربینهای نظارتی در این پیوست ذکر شده و به دلیل ملاحظات حفاظتی و ضرورت پنهان ماندن مکان، این پیوست محرمانه خواهد ماند.
تغییر اوضاع
این اتفاقات اما درحالی رخ میدهد که حال و هوای این روزهای ایران و آمریکا برخلاف تصورات پیــشین که درباره بازگشت زودهــنگام بایدن به برجام سخن گــفته میشد بهشدت تغییر کــرده است. از سویی اقدامات ایران در کاهش تعهدات برجامیاش و از سویی اصرار بر اینکه شرط بازگشت به برجام رفع تحریمهاست و از آن طرف آمریکایی که منتظر است تا ایران ابتدا به توافق هستهای بازگردد، بیآنکه خبری از رفع تحریمها در میان باشد... در این میان اما وقایعی که در فرودگاه اربیل عراق رخ داد نیز مزید بر علت شد و بعد از آن حمله در سوریه به دستور مستقیم بایدن رئیسجمهور دموکرات ایالاتمتحده. در این شرایط اکنون سخن از قطعنامه شورای حکام علیه ایران داستان را به کدام مسیر خواهد کشاند و این موضوع چه معنایی خواهد داشت؟
بایدن هم چماق دارد، هم هویج
محسن جلیلوند کارشناس مسائل بینالملل در اینباره به «آرمان ملی» میگوید: در حال حاضر آمریکا مساله ایران را در شورای حکام نه بهعنوان قطعنامهای الزامآور بلکه توصیهای مطرح کرده تا با این تهدید، از سرعت ایران در خروج از برجام بکاهد؛ البته اینکه چنین قطعنامهای علیه ایران صادر شود پنجاه- پنجاه است. به هر روی ایران اعلام کرده در صورت تصویب قطعنامه، توافق سهماهه با آژانس را لغو خواهد کرد؛ اقدامی که نتیجه آن قطعا قطعنامهای الزامآور و ارجاع پرونده به شورای امنیت سازمان ملل و بازگشت تحریمهای بینالمللی علیه کشورمان است. حتی گروسی مدیر آژانس از اقدامات پیشبینینشده و برخورد با ایران نیز سخن گفته است. بنابراین فعلا دو طرف در حد تهدید پیش میروند اما این موازنه تهدید ممکن است به موازنه وحشت تبدیل شود. وی درباره اینکه چه شد برخلاف تصورات شاهد چنین روندی در دوره بایدن هستیم؟ وآیا چنین تهدیدهایی در واقعیت نیز وجود دارد یا صرفا نمایش و امتیازگیری است؟ پاسخ میدهد: بایدن چماق را از ترامپ تحویل گرفته و از طریق یادگاریهای ترامپ، ابزارهای لازم را برای فشار به ایران دارد. از سویی بایدن طی روزهای اخیر اقداماتی را به
نام حسن نیت در راستای دیپلماسی با ایران انجام داده است که عملا موضوعیتی ندارد. مثلا رفع تحریمهای دیپلماتها در آمریکا و اینکه ظریف بتواند تا چهار کوچه بالاتر از ساختمان سازمان ملل هم برود یا پسگیری مکانیسم ماشهای که اساسا رای نیاورده بود که بخواهد پس گرفته شود، اقدام واقعی نیست. اما بایدن به عنوان رئیسجمهور آمریکا این کارها را انجام داده تا بگوید که او گامهای روبه جلویی برداشته و توپ را در زمین ایران بیندازد. جلیلوند اضافه میکند: از سویی دیگر اساسا موضوعاتی مثل مساله هستهای در کشورمان بحثی فراقوهای است. تصمیمسازی و تصمیمگیری در جایی دیگر صورت میگیرد. برای همین هم خوشبینیهای اولیه در مورد مذاکره ایران و آمریکا و بازگشت بیقید و شرط بایدن به برجام و... بیمورد بود. اما آنچه مسلم است اینکه بایدن هماکنون هم چماق را دارد و هم هویج. نمونهاش را در نوع برخورد با حمله نیروهای کتائب حزبا... و... به نظامیان این کشور دیدیم. این کشور پاسخ این حمله را در سوریه داد. یعنی هم از سویی حمله را بیپاسخ نگذاشت و هم از طرفی نخواست متقابلا در همان عراق دست به این کار بزند.