گشایش در راه است؟

دولت بايدن در حال ارزيابي راه‌هايي براي توافق با کشورهاي اروپايي در راستاي برداشتن فشارهاي مالي از ايران و لغو تحريم‌هاي خردکننده دولت قبلي اين کشور خصوصا تحريم‌هاي فروش نفت و بازگشت به توافق هسته‌اي با ايران است. براساس اعلام ناظران بين‌المللي، دولت بايدن در پي يافتن راه‌هايي براي تعامل با ايران است به عنوان مثال برخي از سيگنال مهم آمريکا به صندوق بين‌المللي پول براي پرداخت وام به ايران خبر مي ‌دهند. از سوي ديگر اخباري درخصوص کاهش تحريم‌هاي نفتي ايران به گوش مي‌رسد. به اين ترتيب به نظر مي‌رسد با تحقق اين اهداف فشار سنگيني که کرونا بر دوش ايران نهاده تا حدودي جبران شود. ايران حالا آماده بازگشت به بازار جهاني نفت است. بيژن زنگنه نيز آمادگي ايران براي بازگشت به بازارهاي جهاني نفت را اعلام کرده و البته تاکيد دارد حجم صادرات محصولات پتروشيمي ايران در دوره تحريم افزايشي بسيار قابل توجه را تجربه کرده است. مجله پيپل در گزارشي نوشته است که جو بايدن مي‌تواند با يک امضا تصميم ترامپ مبني بر خروج از برجام را منتفي کند و در حال حاضر لغو تحريم‌هاي نفتي ايران و بازگشت اين کشور به بازار بين‌المللي نفت در حال پيگيري است. ناظران بين‌المللي بر اين باورند که دولت بايدن به دنبال صدور مجوزهايي براي تسهيل روند تجارت خارجي ايران با ساير کشورهاي دنيا است و همچنين وزارت خزانه‌داري اين کشور درصدد تاسيس يک کانال بشردوستانه براي نقل و انتقالات مالي با ايران خارج از اينستکس است. از سوي ديگر گفته‌ها حاکي از آن است که مذاکرات دولت کره جنوبي با آمريکا در خصوص پول‌هاي بلوکه شده ايران در اين کشور در مراحل پاياني است.

تاکيد بر کاهش فشار بر ايران

طي ماه‌هاي اخير نه تنها در دولت بايدن و در ميان دموکرات‌هاي آمريکايي بلکه در کشورهاي اروپايي که طرف ديگر برجام هستند، صحبت‌هاي زيادي در خصوص کاهش فشار تحريم‌ها عليه ايران صورت گرفته است؛ الي گرانمايه که يکي از اعضاي ارشد شوراي روابط خارجي اروپا است در اين خصوص مي‌گويد:« ايده‌هاي در حال بررسي در بين طرفين برجام اگر منجر به بازگشت آمريکا به برجام نشود نيز فشار مالي بر دوش ايران را کاهش خواهد داد.» احياي توافق ايران يکي از سخت‌ترين چالش‌هاي پيش‌روي دولت بايدن است. در عين حال طرفداران ترامپ مقابل دولت بايدن قرار گرفته‌اند؛ روز جمعه شوراي امنيت ملي بايدن جلسه‌اي درباره مسائل خاورميانه برگزار کرد و باورها بر اين است که لغو تحريم‌هاي ايران محور اصلي اين جلسه بوده است. جنيفر رنه ساکي، سخنگوي کاخ سفيد در دولت بايدن و سخنگوي اسبق وزارت خارجه ايالات متحده در خصوص نشست جمعه گذشته در توييتر خود نوشت:« هنوز سياست‌هاي کلي اخذ نشده‌اند و ما قبل از اخذ تصميم نهايي با کنگره و شرکا مشورت خواهيم کرد.» بايدن براي مدت‌ها به عنوان مخالف خروج آمريکا از برجام شناخته مي‌شد اما بازگشت به برجام براي اين کشور نياز به توافق‌هاي گسترده‌اي دارد؛ دولت بايدن تاکيد دارد که ايران تا بازگشت آمريکا به برجام به اين توافق پايبند بماند و آنتوني بلينکن وزير امورخارجه آمريکا بر اين باور است که هنوز پيش‌روي آمريکا راه طولاني براي بازگشت به برجام است.

خروج بدون مشورت آمريکا از برجام

سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا، ند پرايس، در اين خصوص گفته است که از آنجا که خروج آمريکا از برجام بدون مشورت با متحدان خود يعني کشورهاي اروپايي صورت گرفت، ايالت متحده در دوره بايدن مي خواهد قبل از هر تصميم نهايي با متحدان اروپايي خود مشورت کند. پرايس در ادامه گفت:« قبل از اعلام هرگونه تغيير در سياست در اين راستا، ما مي‌خواهيم اطمينان حاصل کنيم که اين مشاوره‌ها را انجام داده‌ايم و اکنون در حال انجام آنها هستيم.» با اين وجود روزهاي ابتدايي رياست جمهوري بايدن است و رابرت مالي که وکيل، کارشناس مسائل سياسي و کارشناس حل‌وفصل درگيري اهل ايالات متحده آمريکا است، تازه در هفته گذشته به عنوان نماينده ويژه ايالات متحده آمريکا در امور ايران معرفي شد و وندي شرمن نيز که راي تصدي قائم مقامي وزير امور خارجه اين کشور معرفي شده است هنوز جلسه استماع تاييد سنا را نگذرانده است. با پايان دوره رياست‌جمهوري ترامپ و همزمان با آغاز رياست جمهوري بايدن توليد و عرضه نفت ايران در بازارهاي جهاني در حال افزايش است. با اين وجود توليد و عرضه نفت ايران درحال حاضر بسيار پايين‌تر از مقدار قبل از تحريم‌هاي ايالات متحده است؛ طبق پيش‌بيني‌هاي انجام شده توسط راپيدان انرژي، عرضه نفت ايران در بازارهاي جهاني طي دو تا سه ماه آينده 500 هزار بشکه ديگر در روز افزايش پيدا خواهد کرد. در اين بين که تيم بايدن مي‌خواهد قدم به قدم و همسو با اروپا در خصوص بازگشت به برجام تصميم بگيرد ايران و ايالات متحده در اواخر فوريه به سمت بحراني پيش مي‌روند که احياي توافق را دشوارتر مي‌کند، چراکه اين بار توپ در زمين آنهاست؛ اخيرا ايران اعلام کرده که در صورت رفع نشدن تحريم‌ها نسبت به لغو پروتکل الحاقي اقدام خواهد کرد و صحبت‌هاي وزير امور خارجه کشورمان مبني بر اين است که اگر تحريم‌ها تا 20 فوريه لغو نشود، ايران از پروتکل الحاقي خارج مي‌شود.