جزئياتي درباره واکسن روسي

نخستين محموله واکسن کروناي روسي با عنوان «اسپوتنيک وي» روز پنجشنبه 16 بهمن وارد ايران شد و قرار بر اين است که دو ميليون دوز از اين واکسن در هفته‌هاي آينده وارد کشور شود، اما جزئيات و نکاتي در مورد نوع اين واکسن و شيوه تزريق آن را بايد بدانيم. اداره بيماري‌هاي قابل پيشگيري با واکسن مرکز مديريت بيماري‌هاي واگير وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکي اطلاعاتي در مورد واکسن «اسپوتنيک وي» را که توسط وزارت بهداشت روسيه منتشر شده در اختيار ايرنا گذاشت. براي اين‌که بدانيم اين واکسن چطور عليه ويروس کرونا کار مي‌کند و موارد منع تزريق آن چيست و چطور بايد توزيع شود، اين جزئيات را بخوانيد. اين واکسن براي ايجاد مصونيت عليه ويروس کرونا COVID-19 است. واکسن نو ترکيب با استفاده از وکتور آدنو ويروس انساني 26 براي واکسن نوبت اول و آدنوويروس انساني 5 براي واکسن نوبت دوم توليد شده است. ژن توليد گليکوپروتئين S در ژنوم آدنو ويروس قرار داده شده، از اين رو آدنو ويروس در سطح خودش اين آنتي‌ژن را دارد که باعث تحريک سيستم ايمني مي‌شود. آنتي‌ژن S سبب اتصال ويروس کرونا به سلول‌هاي بدن و آغاز روند بيماري مي‌شود، از اين رو با تحريک سيستم ايمني مي‌توان از ابتلا به بيماري محافظت کرد. آدنو ويروس استفاده شده به عنوان وکتور، به شکلي تغيير داده شده که قابليت تکثير و بيماري‌زايي در بدن نخواهد داشت.

ميزان اثربخشي واکسن چقدر است؟

اثربخشي اين واکسن عليه ابتلا به بيماري 91.6 درصد است. هر چند ممکن است اثربخشي آن در سالمندان يا افراد با ضعف ايمني کمتر باشد. بهترين پاسخ ايمني از حدود 6 هفته بعد از دريافت نوبت دوم واکسن ايجاد مي‌شود، ولي طول مدت محافظت اين واکسن همانند ساير واکسن‌هاي کرونا هنوز مشخص نيست. مطالعات باليني اين واکسن همانند ساير واکسن‌ها همچنان ادامه دارد تا به ابهامات ياد شده پاسخ داده شود.

موارد ممنوعيت مصرف واکسن

موارد ممنوعيت مصرف واکسن «اسپوتنيک وي» در دوره بارداري و شيردهي، سابقه واکنش‌هاي حساسيتي شديد و وجود هر گونه بيماري حاد با يا بدون تب است که اين افراد حدود 6 هفته بعد از بهبودي مي‌توانند مراجعه کنند. اين واکسن براي افراد زير 18 سال مجوز مصرف ندارد. علاوه بر اين، افرادي که به دنبال تزريق نوبت اول اين واکسن دچار هر نوع عارضه شديد مانند آنافيلاکسي يا واکنش حساسيتي، تشنج، تب بالاي 40 درجه شده‌اند منع مصرف نوبت دوم واکسن را دارند.

ظاهر واکسن به چه شکل است؟

ظاهر واکسن‌هاي وارداتي «اسپوتنيک وي» در ويال‌هاي پنج دوزي، هر دوز نيم ميلي ليتر، در جمع سه ميلي ليتر و در حالت منجمد است. براي افتراق ويال‌ها، ويال‌هاي نوبت اول آبي رنگ و ويال‌هاي نوبت دوم قرمز رنگ هستند که تصوير آن را در زير مشاهده مي‌کنيد.

تعداد نوبت دريافت واکسن

تعداد نوبت دريافت واکسن «اسپوتنيک وي» دو نوبت است که به فاصله 21 روز از هم تجويز مي‌شود. توصيه شده که حداقل 21 روز رعايت شود، ولي اگر فردي با تاخير مراجعه کرد، منعي براي تجويز نوبت دوم نيست. همچنين تاکيد شده که نوع واکسن براي نوبت اول و دوم با يکديگر متفاوت است و بايد حتما توجه شود. دوز هر نوبت واکسن نيم ميلي‌ليتر است که با سرنگ AD نيم ميلي‌ليتر کشيده و در ناحيه عضله دلتوئيد تزريق عضلاني مي‌شود. بهتر است تزريق در دست غير غالب فرد گيرنده واکسن انجام شود. مثلا براي افراد راست دست، در ناحيه دلتوئيد دست چپ انجام شود.

عوارض واکسن کرونا

بر اساس مطالعات باليني انجام شده عوارض واکسن نوبت اول يا دوم عموما خفيف و متوسط بوده و در حدود سه روز برطرف مي‌شوند. شايع‌ترين عارضه ايجاد حالت شبه آنفلوآنزاي خفيف يعني تب، لرز، دردهاي عضلاني و مفصلي، گلو درد، احتقان و آب ريزش بيني، ضعف، احساس ناخوشي و سردرد يا عوارض موضعي مانند درد و تورم و قرمزي محل تزريق هستند. عوارض فوق معمولا خود به خود بهبود پيدا مي‌کنند، ولي مي‌توان از مسکن‌هاي ضد التهابي غير استروئيدي يا NSAIDs براي کنترل تب يا از آنتي هيستامين‌ها براي عوارض موضعي استفاده کرد. عوارض کمتر شايع عبارتند از تهوع، بي اشتهايي و بزرگي غدد لنفي منطقه‌اي هستند و به ندرت گيجي و سنکوپ گزارش شده است. افزايش موقت آنزيم‌هاي کبدي، افزايش کراتينين سرم و ‌CPK‌، کاهش نوتروفيل‌ها، افزايش لنفوسيت‌ها، افزايش و کاهش پلاکت‌ها، کاهش هماتوکريت و افزايش ESR نيز گزارش شده است.

موارد مصرف با احتياط واکسن

موارد زير مصرف «واکسن اسپوتنيک وي» بايد با احتياط و بررسي منافع به خطرات احتمالي تزريق شود. لذا توصيه مي‌شود اين قبيل بيماران حتما قبل از تزريق نظر پزشک معالج خود را در مورد انجام يا عدم انجام واکسيناسيون سوال کرده و در صورت اعلام بلامانع بودن به مراکز واکسيناسيون مراجعه کنند.