زمان احیای برجام

آرمان ملي - سجاد جنت‌آبادي: انتخاب رابرت مالي به‌عنوان نماينده ويژه آمريکا در امور ايران، شايد باعث شود تا گره مذاکرات ايران و آمريکا دوباره باز شود. رابرت مالي اخيرا از بازگشت بايدن به برجام خبر داده و تاکيد کرده که به بايدن به دنبال گفت‌وگو با ايران است. البته تنها اظهارات نماينده آمريکا در امور ايران نيست که نويد احياي مجدد برجام را مي‌دهد بلکه هم دکتر ظريف وزير خارجه کشورمان نيز خواستار بازگشت همزمان ايران و آمريکا به برجام شده است. به نظر مي‌رسد با تغيير هيات حاکمه در آمريکا و روي‌کارآمدن بايدن و دولتمردانش احياي برجام بيش از پيش از پيش در دسترس باشد. به شرط آنکه همه چيز به شرايط پيشا‌ترامپ بازگردد و طرفين برجام نيز به تعهدات خود عمل کنند.

در يک قدمي بازگشت به برجام

بعــد از پيــروزي بايــدن در انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا، روزنه‌هاي اميد براي بازگشت آمريکا به برجام افزايش يافت. پيرمرد دموکرات آمريکايي مي‌داند سياست ترامپ در قبال افزايش تحريم‌ها و فشار حداکثري هيچ تغييري در سياست‌هاي جمهوري اسلامي ايجاد نمي‌کند. حال ايران هم با توجه به شرايط اقتصادي سختي که در دوران دونالد ترامپ گذرانده به دنبال آن است که بتواند با کمترين هزينه ممکن تحريم‌هاي آمريکا عليه ايران را لغو کند. سخنان وزير امورخارجه آمريکا و دولتمردان نشان مي‌دهد که هر دو طرف به دنبال برگشت به برجام هستند، به عبارت ديگر ايران منتظر بازگشت آمريکا به برجام و آمريکا منتظر بازگشت ايران به تعهدات خود در قبال برجام است. اما هيچ‌يک از طرفين نمي‌خواهند دست‌پايين را داشته باشند و به‌دنبال بازگشت طرف مقابل به برجام هستند. حال با توجه به شرايط موجود به نظر مي‌رسد که اگر اتفاق خاص سياسي رخ دهد، همه‌چيز براي احياي برجام در حال فراهم شدن است.

بازي دولت جديد آمريکا

بعد از پيــروزي جو بايــدن در انتخابــات رياست‌جمهوري آمريکا، اميدها به تغيير سياست دولت جديد آمريکا در قبال ايران، بيش از گذشته شد و با حضور رابرت مالي به‌عنوان نماينده ويژه دولت آمريکا بسياري نسبت به تغيير سياست دولت بايدن در قبال ايران خوش‌بين شدند. «رابرت مالي» نماينده ويژه دولت آمريکا در امور ايران با نشريه کوريره دلاسراي ايتاليا در مورد آينده توافق هسته‌اي و روابط با ايران مصاحبه کرده است. او در پاسخ به اين پرسش که در حزب دموکرات کساني وجود دارند که تا حدودي از راهبرد فشار حداکثري ترامپ حمايت مي‌کنند و خواستار توافق گسترده‌تري هستند که موشک‌هاي بالستيک را نيز در بر بگيرد، اظهار کرد: بايدن با صراحت گفت که خواستار بازگشت به برجام است. صحبت از يک توافق گسترده‌‌تر نيست مگر بعد از آنکه طرف‌ها بار ديگر برجام را رعايت کرده و با هم آشتي کردند. در آن صورت گفت‌وگوهاي تازه‌اي ممکن است وجود داشته باشد. او در ادامه در پاسخ به اين پرسش که آيا ماه ژوئن که دوره رياست‌جمهوري روحاني به پايان خواهد رسيد و محافظه‌کاران ممکن است قدرت را به دست گيرند، اين امر ممکن است در گفت‌وگوها مانع ايجاد کند؟ گفت: بديهي است که گفت‌وگو در دوره رياست‌جمهوري احمدي‌نژاد دشوار‌تر از دوره روحاني بود.

بازگشت هم‌زمان به برجام

وزير امور خارجه کشورمان درباره بازگشت دولت جديد آمريکا به برجام بيان کرد: لازم است دولت آمريکا به برجام برگردد و ايران آماده خواهد بود فورا اين اقدام را پاسخ دهد. زمان، مهم نيست، مساله اين است که آيا دولت جديد آمريکا مي‌خواهد سياست‌هاي شکست‌خورده دولت ترامپ را دنبال کند يا نه؟ محمدجواد ظريف در پاسخ به اين سوال که آيا ممکن است از مکانيسمي براي حل و فصل اختلافات بر سر اينکه کدام طرف بايد نخست به برجام برگردد استفاده کرد، به شبکه خبري سي‌ان‌ان گفت: مي‌توان مکانيسمي براي همزمان‌ کردن يا هماهنگ‌ کردن آن (بازگشت ايران و آمريکا به برجام) داشت. همان‌طور که مي‌دانيد در داخل خود توافق هسته‌اي مکانيسمي تعبيه شده که کميسيون مشترک است و کميسيون مشترک يک هماهنگ‌کننده دارد. اين هماهنگ‌کننده دو منصب دارد، اين هماهنگ‌کننده قبلا فدريکا موگريني بود، درحال حاضر جوزف بورل است، يکي از دو منصب او، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا است و منصب ديگر، هماهنگ‌کننده کميسيون مشترک است. وي ادامه داد: او مي‌تواند از سمتش در کسوت هماهنگ‌کننده کميسيون مشترک براي هماهنگ‌سازي اقداماتي که لازم است ايران و ايالات‌متحده انجام دهند، استفاده کند. به‌طور مشخص، اقداماتي که ايران انجام مي‌دهد همواره تحت نظارت و راستي‌آزمايي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي بوده و ما نشان داده‌ايم که به قول‌هايمان عمل کرده‌ايم. آن طرفي که نتوانسته نشان دهد به قول‌هايش عمل مي‌کند ايالات‌متحده بوده است. رئيس دستگاه ديپلماسي درباره پايبند بودن ايران به توافق برجام اظهار کرد: همان‌طور که گفتيم لازم است که ايالات‌متحده حسن نيت خودش را نشان دهد؛ ما همين حالا هم حسن نيت خودمان را اثبات کرده‌ايم. اگر ما از محدوديت‌هاي توافق فاصله گرفته‌ايم به خاطر آن است که ايالات‌متحده تلاش کرد يک جنگ اقتصادي تمام‌عيار به ايران تحميل کند. اين جنگ را متوقف کند، ما به پايبندي کامل برمي‌گرديم.

ايران و آمريکا و بازگشت به برجام

يک کارشناس روابط بيــن‌الملل درباره چالش‌هايي که بين ايران و آمريکا براي بازگشت به برجام وجود دارد اظهار داشت: در مذاکرات سياسي کشورهاي مذاکره‌کننده، خواسته‌هاي حداکثري خود را مطرح مي‌کنند، اما در حداقل‌ها توافق مي‌کنند. در حال حاضر هم ايران و آمريکا خواستار برگشت طرف مقابل به برجام هستند. ايران و آمريکا بالاخره روي نقطه‌اي به توافق خواهند رسيد. محسن جليلوند به «آرمان ملي» گفت: دو طرف به دنبال اين هستند تا دست‌بالا را در مذاکرات داشته باشند و شما مي‌بينيد که بين ايران و آمريکا توازن قوا وجود ندارد. امروز که من با شما صحبت مي‌کنم ايران و آمريکا در حال توازن تهديد هستند. اين توازن تهديد از طرف ايران براساس افزايش غني‌سازي اورانيوم و نزديک شدن به نقطه گريز است و در سمت آمريکا هم چماق تحريم‌هايي که ترامپ به بايدن تقديم کرده است؛ بنابراين هر دو طرف براي اينکه به نقطه‌اي برسند بايد از خواسته‌هاي حداکثري خود کوتاه بيايند. به اين مساله توجه کنيد که بيشتر تحريم‌هايي که ترامپ عليه ايران وضع کرده فقط 30 درصد به مسائل هسته‌اي برمي‌گردد.