قیمت دلار 1400 در کانال 19 هزار تومان
آرمانملي- محمدسياح: نرخ ارز يکي از مهمترين شاخصهاي اقتصادي کشور است و به دليل وابستگي بخشهاي مختلف به اين متغير، با نوسان آن در بازارهاي مختلف شاهد موجي از تغييرات قيمتي هستيم. وضعيت امروز اقتصاد ايران به صورت مستقيم متاثر از همين متغير مهم اقتصادي است. متاسفانه تاثيرگذاري نرخ دلار در اقتصاد به حدي است که بيشتر برنامهريزيهاي اقتصادي و حتي لايحه بودجه، براساس درآمدهاي دلاري بسته ميشود. اين وابستگي در دهههاي گذشته ايجاد و بدون برنامه پيش رفته و امروز به بالاترين حد خود رسيده، به طوري که در صحبتهاي عاميانه مردم هم اين نرخ دلار است که مورد گفتوگو قرار ميگيرد. اين وضعيت باعث شکنندهتر شدن برنامهريزيهاي اقتصادي کشور ميشود. يکي از اقدامات و وعدههايي که بانک مرکزي داده کاهش نرخ و کنترل نوسانات ارز است. بانک مرکزي گفته ميتواند نرخ ارز را با برنامه خود کاهش دهد و بر همين اساس هم احتمالا نرخ ارز سال آينده از کانال 22 و 23 هزار تومان پايينتر خواهد آمد و وارد کانال 20 و يا 19 هزار تومان ميشود، شفافنبودن برنامههاي دولت و مسئولان اقتصادي نگراني مردم را از وضعيت اقتصادي سال آينده بيشتر ميکند. در همين زمينه «آرمانملي» با وحيد شقاقيشهري، اقتصاددان، گفتوگو داشته که در ادامه ميخوانيد.
با توجه به وضعيت بازار ارز، اقدامات بانک مرکزي را در کنترل نرخ ارز چطور ارزيابي ميکنيد؟
وضعيت بازار در اقتصاد ايران ارز وابسته به منابع ارزي کشور است و هر زماني منابع ارزي کشور رو به بهبودي باشد، امکان کنترل قيمت ارز از سوي بانک مرکزي وجود دارد. اينکه برخي اين ايده توهم را مطرح ميکنند که دولتهاي مختلف تمايل به افزايش قيمت ارز يا تامين منابع ريالي براي پوشش کسري بودجه خودشان از کانال افزايش نرخ ارز دارند، بهنظرم اين ايده توهم يک ايده بدون منطق بوده و قابل دفاع نيست. ما شاهد بوديم هر زمان منابع ارزيمان محدود شده، قيمت ارز افزايش يافته و هر زماني وضعيت منابع ارزي تا حدودي بهتر شده، قيمت ارز يا کاهش پيدا کرده يا در عددي تثبيت شده است. يعني لزوما اين نيست که قيمت ارز کاهش پيدا کند. بهعنوان مثال از سال 92 به بعد شاهد بوديم که قيمت ارز روي عدد سه هزار و 300 تومان تا 3500 تومان نوسان محدودي داشت. دوباره به تحريمها برخورديم و مسائل کمبود منابع ارزي پيش آمد و قيمت ارز دوباره افزايش يافت و به 32 هزار تومان هم رسيد ولي با فروکش کردن شدت تحريمها و کاهش انتظارات تورمي و احتمال بهبود منابع ارزي در وضعيتهاي آينده، قيمت ارز دوباره کاهش پيدا کرد و حالا در محدوده 23 و 24 هزار تومان در نوسان است.
اين همه نوسان در اقتصاد آن هم به دليل نوسانات ارزي به چه دليل است؟
بايد گفت که مسائل بيروني اثر معنيداري بر قيمت ارز ميگذارد و متاسفانه در بحث قيمت ارز اقتصاد ايران بيشتر به شوکهاي بيروني متصل شده است. چون اقتصاد ايران درونزا نيست و درونزا نبودن اقتصاد ايران موجب شده که شوکهاي بيروني يعني ميزان صادرات نفت، تحريمهاي بانکي، ميزان کاهش يا تشديد تحريمها کاملا بر قيمت ارز تاثير بگذارد. دليل آن هم اين است که اقتصاد ايران دلاريزه است. وقتي در اقتصادي 70 درصد از مواد اوليه و قطعات آن به دلار متصل است، اين اقتصاد به صورت کامل به تکانههاي بيروني متصل خواهد بود و عوامل داخلي سهم اندکي را در اقتصاد ايفا ميکنند. هر چقدر اقتصاد درونزاتر باشد، تاثيرپذيري اقتصاد ايران و ارز از مسائل بيروني کمتر خواهد شد.
قيمت ارز در آينده چه تغييراتي خواهد داشت؟
به نظرم اين موضوع بستگي به اين دارد که چه ميزان از شدت تحريمها در آينده کاسته خواهد شد، بحث مذاکرات به چه سرانجامي خواهد رسيد، ميزان صادرات نفت در ماههاي آينده چه مقدار خواهد بود، الان گزارشهايي وجود دارد که نشان ميدهند صادرات نفت ما به محدوده يک ميليون بشکه افزايش پيدا کرده است، در يک برههاي صادرات نفت ما به زير 300 هزار بشکه هم رسيده بود و اينها بخش از مباحثي هستند که منابع ارزي ما را تحت تاثير قرار ميدهند. از طرفي آزادسازي منابع بلوکه شده ما در عراق، کره جنوبي و ژاپن بسيار مهم است چرا که ميتوانند تاثيرگذار بر تعيين قيمت ارز باشند. موضوع ديگر از سرگيري خود مذاکرات است که ميتواند انتظارات تورمي را کاملا مهار کند و قيمت ارز به حدود 19 تا 20 هزار تومان کاهش پيدا کند ولي مساله مهم اين است که بانک مرکزي بايد تلاش کند در يک نرخ و قيمت مشخصي، دلار را تثبيت کند. منظور از تثبيت اين است که بايد بتواند نوسانات آن را کنترل کند و اجازه ندهد قيمت از يک محدودهاي بالاتر يا پايينتر برود. مهمتر از قيمت دلار تثبيت قيمت دلار است، خود بالا و پايين رفتن قيمت دلار موجب ميشود که سرمايهگذاري کاملا تحت تاثير اين موضوع قرار بگيرد و نااطميناني را افزايش دهد. بانک مرکزي بايد به يک نتيجهاي برسد که در سال آينده اوضاع به چه شکلي خواهد شد و براساس منابع ارزي ما بتواند قيمت دلار را در يک محدوده تثبيت کند؛ مثلا در محدوده 19 تا 20 هزار تومان. طبيعتا هر چقدر وضعيت منابع ارزي ما رو به بهبود باشد، ميتوانيم اميدوار باشيم وضعيت نرخ ارز در سالهاي آينده کاهش يا تثبيت بيشتري را داشته باشد. اين وضعيتي است که در اقتصاد ايران وجود دارد طبيعتا عوامل داخلي هم ميتوانند تاثيرگذار باشند، تفاوت تورم داخلي و خارجي، وضعيت صادرات غيرنفتي، ساماندهي واردات، کنترل قاچاق و اقتصاد ايران هم ميتوانند در قيمت دلار تاثيرگذار باشند ولي براي سال آينده عوامل بيروني همچنان سهم بيشتري را خواهند داشت و هرچقدر وضعيت منابع ارزي ما بهتر و بيشتر شود دست بانک مرکزي براي کاهش يا تثبيت نرخ ارز در يک محدوده خاصي بازتر خواهد شد.
