آلودگي محيط زيست و بحران زباله
همزمان با چالش جهاني همهگيري کرونا، مواد استفاده شده براي حفاظت از مردم در برابر اين ويروس مرگبار، بحران جهاني افزايش زباله را در محيطزيست ايجاد کرده است. تارنماي اخبار علمي «ساينس نيوز فور استيودنتز» در آمريکا به بررسي تاثير ريز مواد پلاستيکي موسوم به ميکروپلاستيک ها بر محيط زيست پرداخته و مي نويسد: مردم حجم زيادي از مواد را مصرف و آنها را به دور مي اندازند. شهروندان آمريکايي به تنهايي در سال 2018 ميلادي حدود 146 ميليون تن زباله را به محل دفن زبالهها تحويل دادن که اندکي بيش از يک کيلوگرم براي هر نفر در روز است. اکنون گروههاي حامي محيط زيست هشدار ميدهند که بيماري کوويد19 اين مشکل را وخيم تر کرده است. گزارشها از سراسرجهان نشان ميدهد که آلودگي ناشي از ويروس کرونا به يک مساله جهاني تبديل شده است. براي مثال در هنگکنگ ماسکهاي جراحي و دستکشها در مسيرهاي پياده روي و در کنار ساحل پخش هستند.
خدمات پاکيزگي در سواحل انگليس
ماموران خدمات پاکيزگي شهري در سواحل انگليس از افزايش قوطيهاي مواد غذايي بيرون بر که دور ريخته شده اند و نيز بطري مايع ضدعفوني دست خبر دادهاند. در شهرهاي همچون آسپن در ايالت کلورادوي آمريکا حجم بالايي از جعبه هاي مقوايي گزارش شده است. افزايش اين زباله ها در حالي بوده که مردم به دليل همهگيري کرونا در خانه هاي خود بسر مي برند و به خدمات حملي همچون آمازون وابسته هستند. تا آوريل سال گذشته ميلادي در بسياري از شهرهاي آمريکا افزايش قابل توجه درخواست براي تحويل زباله و بازيافت گزارش شده است. کوويد19 به عنوان يک بحران سلامت آغاز شد و هنوز هم ادامه دارد. تا اواخر ماه ژانويه بيش از دو ميليون نفر به خاطر ابتلا به اين ويروس جان باخته اند و حدود 100 ميليون نفر به آن مبتلا شده اند اما اين همهگيري همچنين مشکلاتي را براي محيط زيست ايجاد کرده است.
انبوه جعبههاي مقوايي
همهگيري نحوه خريد کردن مردم را تغيير داده است. برخي پول کمتري خرج مي کنند و اغلب مايحتاج خود را آنلاين مي خرند. اين امر باعث مي شود محصولات خريداري شده در منزل مقابل آنها تحويل داده شود. در نتيجه مردم در نيمه نخست سال 2020 در مقايسه با سال قبل از آن، کمتر با مراجعه به مغازهها خريد ميکنند. خريد آنلاين با توجه به حفظ فاصله اجتماعي در آمريکا و بسياري از کشورها اهميت يافته است. به گفته هايدي بروکز که رياست انجمن کاغذ و جنگل هاي آمريکا در واشنگتن دي سي را برعهده دارد گفت اين امر باعث شده بيشتر شرکتهاي آمريکايي دست اندرکار محصولات کاغذي همچون جعبه هاي مقوايي توليد کنند.
نيازي به نيروي کار براي تفکيک زبالهها
جعبههاي مقوايي بازيافتي هستند و از فيبرهاي آنها ميتوان دستکم هفت بار براي توليد محصولات کاغذي جديد استفاده کرد و در حقيقت به گفته بروکز اين بالاترين چرخه بازيافت را در آمريکا دارد. سال گذشته بيش از دو سوم کاغذها در آمريکا بازيافت شدند. اما اين امر به دليل بحران کرونا و نيازي که به نيروي کار براي تفکيک زبالهها وجود دارد و با توجه به اينکه ازدحام آنها مي تواند باعث افزايش خطر سرايت کوويد19 شود دچار وقفه شده است. انجمن پسامند آمريکاي شمالي(SWANA) ژوئن گذشته گزارش داد که دولت هاي محلي در آمريکا برنامه هاي بازيافت را در بهار 2020 متوقف کردهاند. اين تعطيليها احتمالا باعث افزايش زبالههاي مواد مقوايي و ديگر مواد بازيافتي خواهد شد.
محصولات پزشکي
ووهان چين اولين جايي بود که ويروس کرونا در آن شناسايي شد. اين شهر همچنين يکي از اولين مکان ها درجهان با مشکلات آلودگي بزرگ است. تا قبل از همه گيري، بيمارستان ها و کلينيک هاي ووهان تقريبا 41 هزار کيلوگرم معادن 45 تن ضايعات پزشکي توليد مي کردند اما بين 15 فوريه تا 15 مارس 2020 اين شهر 224 هزار کيلوگرم شامل 240 تن در روز ضايعات پزشکي توليد کرد. در آمريکا تا قبل از همهگيري کرونا، بيمارستانها حدود 3/2 ميليون کيلوگرم (2500 تن) ضايعات پزشکي در سال توليد مي کردند که در صورت استفاده از الگويي مشابه در ووهان آنها مي توانند تنها در دو ماه به اندازه يک سال ضايعات پزشکي توليد کنند. اما ضايعات پزشکي فقط مشکل زباله نيستند. برخي کارشناسان برآورد مي کنند که بيش از 5 ميليون نفر در سال به دليل بيماريهاي ناشي از ضايعات پزشکي جان ميبازند. اين امر به ويژه در کشورهاي کمدرآمد حقيقت دارد. اين ارقام مربوط به قبل از دوران همه گيري کرونا است و اکنون احتمالا اين معضل وخيم تر هم شده است. ويروس کرونا به طور معمول از فرد به فرد منتقل مي شود اما مطالعات دانشمندان انجمن ملي آلرژي و بيماريهاي عفوني در شهر هملتن ايالت موناتانا در آمريکا نشان داد که ويروس ميتواند براي يک روز روي مقوا بماند و حتي ماندگار آن روي مواد پلاستيک تا سه روز ادامه دارد.
مشکل پلاستيک
جاناتا پراتا محقق محيط زيست در دانشگاه پرتغال مي گويد مشکل پلاستيک به زبالههاي پزشکي محدود نميشوند. کوويد19 الگوي مصرف ما را تغيير داده است. در دوران همه گيري مردم غذاهاي بستهبندي شده و بيرون بر را بيشتر از قبل خريداري کردهاند به دليل جلوگيري از شيوع ويروس کرونا مردم کيسههاي پلاستيکي را يک بار استفاده مي کنند و آن را به دور مياندازند. مشکل پلاستيک به دوران قبل از همه گيري کرونا بازميگردد. حدود 5 تريليون قطعه پلاستيکي در اقيانوس هاي جهان شناور هستند. براساس مطالعه انجام شده در سال 2017 فقط 9 درصد از پلاستيکهاي جهان بازيافتي هستند. حدود 12 درصد سوزانده ميشوند و بقيه 79 درصد در طبيعت رها يا در محل دفن زبالهها انباشته ميشوند. اکنون پراتا و تيم تحقيقاتياش برآورد ميکنند که جهان حدود 129 ميليارد ماسک صورت و 65 ميليارد دستکش هر ماه استفاده ميکند. پراتا ويد تا وقتي از بحران سلامت عبور نکردهايم، نميتوان درباره دامنه مشکل آلودگي ناشي از آن آگاهي داشت. اما دامنه آلودگي بسيار بزرگ است. مطالعات نشان داده که ماسک، دستکش و شيلد صورت و گانهاي پزشکي مقدار زيادي ريز پلاستيک توليد ميکنند که ميتواند براي حياتوحش سمي باشد و پاک کردن آنها دشوار است.
تغيير رفتار زيستمحيطي
دانشمندان راههايي را براي مقابله با مشکل فزاينده آلودگي پيشنهاد مي کنند. يک راهحل سوزاندن است. در ووهان و برخي مناطق ديگر جهان بيشتر تجهيزات محافظت شخصي و ضايعات پزشکي سوزانده ميشوند اما با توجه به اينکه ضايعات پزشکي مي توانند عفوني باشند بايد در محمولههايي ويژه که بدون ارسال مواد جامد به هوا گرما توليد ميکنند سوزانده شوند. پراتا ميگويد اکنون در برخي شهرها توصيه مي شود که انواع تجهيزات محافظت شخصي را که مي تواند دوباره از آنها استفاده کرد، بپوشند. بسياري از مهندسان فناوريهاي جديدي را براي بازيافت و استفاده دوباره از تجهيزات محافظت شخصي پلاستيکي توليد کردهاند. وي معتقد است که اين تجهيزات و بستهبندي ها ميتوانند چالشي براي محيط زيست باشند و پيش بيني ميکنند که بزرگترين چالش تغيير عادتهاي مردم خواهد بود. در طول همه گيري افراد عادت کردهاند يک بار از کيسههاي پلاستيکي استفاده کنند و دولتها مقررات استفاده يک باره از مواد پلاستيک و بازيافت را تسهيل کردهاند که تغيير اين سياستها و رفتارها دشوار خواهد بود. اين آخرين بحران همه گيري در جهان نخواهد بود. به همين دليل محققان اميدوارند سياستمداران و دانشمندان از آن درس عبرت بگيرند و به راهحلهاي جديدي براي اهداف بلندمدت محيطزيستي دست يابند.
