فصلی جدید در روابط ایران و اعراب
هنوز مشخص نيست که سياست خاورميانهاي دولت بايدن در کدام مسير قرار ميگيرد. البته در خصوص سياست واشنگتن در قبال رياض بايد گفت که دموکراتها با محمد بن سلمان کنار نخواهند آمد، چرا که آنان براي سالها درگير تجارت با خاندان قبلي عربستان يعني، فهد، سلطان و بننايف بودهاند و به همين دليل جو بايدن قصد دارد تا مسير را در عربستان تغيير دهد. اين بدين معنا نيست که آمريکا متحد خود را از دست خواهد داد؛ بلکه آنها درصدد هستند تا به صورت تدريجي مخالفان در عربستان را در قدرت سهيم کنند. پايان دادن به جنگ يمن، مقابله با ماجراجوييهاي محمد بن سلمان و موضوع قتل جمال خاشقچي ازجمله مواردي است که دموکراتها در دستور کار دارند. دولت جديد آمريکا معتقد است قدرت گرفتن مخالفان درعربستان به نفع اين کشور بوده و ثبات را براي آنان به همراه خواهد داشت. حمايت گسترده مالي حاکمان فعلي عربستان از دونالد ترامپ سبب بياعتمادي دموکراتها به آنان شده است و از همين رو تلاشهاي بن سلمان براي بهدست آوردن جايگاه قبلي خود نتيجهاي دربر نخواهد داشت. در چنين فضايي خبرها حاکي از آن است که قطر براي آشتي ايران و کشورهاي عربي در حال تلاش است. چيزي که در اين بين وجود دارد آگاهي رياض از مواضع ايران است، آنها به خوبي ميدانند درگيريهاي منطقهاي به هيچوجه خواسته ايران نيست. بهرغم اقدامات مخرب عربستان مانند جنگ يمن، جنگافروزي عليه ايران، همدستي با ترامپ و اسرائيل و... ايران نگاه عميقي به مسائل و تحولات منطقه دارد و معتقد است دشمن اصلي جاي ديگري است و نبايد به فرع پرداخت. با توجه به چالشهاي عربستان از جمله مشکلات سياسي در داخل، تنش بين اعضاي شوراي همکاري خليجفارس، کنار نيامدن بايدن با آنها و دهها پرونده ديگر رياض به دنبال آن است تا بدونهزينه شرايط را به حالت قبل برگرداند و در بين مساله مهمي که وجود دارد عدمتمايل تهران براي شريک شدن در جنايات رياض است. بنابراين نيازي به ميانجيگري و واسطه در اين بين وجود ندارد. حتي آنهايي که پيام رد و بدل ميکنند خود به عربستان اعتماد ندارند. قطر هيچگاه آشتي عربستان را اعتقادي و ريشهاي نميداند؛ بلکه آن را تاکتيکي ميداند چرا که در اين مرحله رياض در موضع ضعف قرار گرفته و به اهداف بلند مدت خود دست نيافته است. قطر ضمن اختلافات با عربستان با امارات متحده عربي نيز اختلاف نظر دارد. حتي عربستان با عمان و کويت هم پيمان اصلي خود داراي اختلافات و تضادهايي است. علاوه بر آن جنگ يمن نيز تفرقه عجيبي داخل اين تشکيلات به راه انداخته به نوعي که در بين شيوخ هفتگانه امارات نيز اختلافات بيش از پيش شدت گرفته است. کشورهاي حوزه خليج فارس معتقدند جنگ يمن ناامني، بدنامي و هزينههاي سنگين را به آنها متحمل کرده است. نکته آخر اينکه با وجود مواضع روشن ايران و درخطر قرار گرفتن عربستان، اين کشور با قرارگرفتن درموضع ضعف بايد هزينههايي را براي جلوگيري از فروپاشي بپردازد. درصورت تحقق اين امر ديگر نيازي به ميانجيگري کشورهايي چون قطر نيست.
