تبعات احتمالی یک تصمیم

آرمان ملي- اميد کاجيان: اين سخنان اخير محمدجواد ظريف وزير خارجه ايران در کنفرانس خبري مشترک با لاوروف وزير خارجه روسيه است او گفته مجلس مصوبه‌اي را تاييد کرده که طبق آن موظف هستيم برخي اقدامات را انجام دهيم؛ يکي غني‌سازي 20درصدي بود که شروع شده و ديگري پايان دادن به اجراي پروتکل الحاقي است که از 21 تا 23 فوريه بايد عملياتي شود و ما طبق قانون موظف هستيم اين کار را انجام دهيم. اين اتفاق در حالي مي‌افتد که پيشتر ايران غني‌سازي 20 درصدي اورانيوم را نيز طبق همين طرح مجلس کليد زده است؛ اقدامي که نه‌تنها آمريکا بلکه ساير کشورهاي اروپايي نيز بدان واکنش نشان دادند. اما اکنون در حالي اوضاع دنبال مي‌شود که به‌زودي بايد شاهد تغييراتي ديگر نيز در اين عرصه باشيم؛ «خروج از پروتکل الحاقي». اقدامي که يک گام فراتر از خروج از برجام تعبير مي‌شود، چراکه ايران سال‌ها قبل از توافق هسته‌اي پروتکل الحاقي را پذيرفته بود. در مهرماه 1382 و در جريان حضور همزمان وزراي امور خارجه بريتانيا، فرانسه و آلمان در تهران، (مذاکرات سعدآباد) تيم مذاکره‌کننده ايران به سرپرستي حسن روحاني، دبير وقت شوراي عالي امنيت ملي، در اقدامي که هدف آن «اعتمادسازي» با کشورهاي اروپايي بود، تصميم گرفت پروتکل الحاقي را امضا و اجرا کند. بيش از دوازده سال قبل از آغاز دور جديد مذاکرات هسته‌اي در زمان دولت حسن روحاني. پروتکل‌الحاقي به معاهده منع گسترش سلاح‌هاي هسته‌اي، سندي است که کشورهاي عضو آژانس بايد آن را به عنوان «ضميمه توافق جامع پادمان» مي‌پذيرفتند. بر پايه پروتکل الحاقي، بازرسي حق آژانس است. طبق آن آژانس حق دارد به هر نقطه‌اي که مي‌خواهد يا به آن مشکوک است برود. موضوع پروتکل الحاقي البته معاني ديگري نيز به خود مي‌گيرد. اما به نظر مي‌آيد که دولت نيز اين روزها ناگزير گام برداشته و قصد خروج از آن را دارد. اگر چنين اتفاقي بيفتد بازگشت به برجام عملي مي‌شود؟

معني يک اقدام

فريدون مجلسي ديپلمات سابق دراين‌باره به «آرمان ملي» گفت: در مورد خروج از پروتکل الحاقي و همين‌طور غني‌سازي 20درصدي و اساسا مصوبه مجلس پرسش اينجاست که مگر پنج گام کاهش تعهدات هسته‌اي ايران چه تاثيري در مواضع اروپايي‌ها داشت که اکنون موضوع خروج از پروتکل مطرح مي‌شود؟ جالب اينکه مجلس اين اقدامات را راهي براي تضمين رفع تحريم‌ها مي‌داند!

وي اضافه مي‌کند: بايدن گفته است که به برجام بازمي‌گردد. در چنين شرايطي اما خارج شدن از پروتکل الحاقي بيشتر به يک شوخي خطرناک مي‌ماند. قطعا که تحريم‌ها در اين دو سه هفته قرار نيست رفع شوند. آن موقع با خروج ايران از پروتکل الحاقي اساسا کشورهاي طرف برجام مي‌توانند جلسه تشکيل دهند و آمريکا هم در آن جلسه دخالت مي‌کند. شايد هم گروه‌هايي که در داخل اين مسير را دنبال مي‌کنند از ابزارهاي بازدارنده‌اي که دارند مطمئن هستند. به‌هرحال ساختار کشور منابعي در داخل دارد و منابع زيادي در برخي از کشورها هزينه کرده است و قطعا مي‌خواهد اين شرايط را نگه دارد اما از سويي ديگر نبايد دست به اقداماتي زد که به مردم ضربه مي‌زند. اين ديپلمات سابق اضافه مي‌کند: فراموش نکنيم که برخلاف تصورات، در زمان دموکرات‌ها جنگ‌هاي بزرگي درگرفته است چه بسا آنها گاهي جنگ‌طلب‌تر از جمهوريخواهان نيز بوده‌اند. در طول 120 سال گذشته 23 جنگ در دوران روساي جمهور دموکرات آغاز شده‌اند اين در حالي است که از سوي جمهوريخواهان چندين روساي جمهور وجود دارند که هيچگونه عمليات جنگي را انجام نداده‌اند. مجلسي مي‌گويد: اگر از پروتکل الحاقي خارج شويم اساسا آمريکا مي‌تواند اين ادعا را داشته باشد که بازگشت به برجام در اين مقطع موضوعيت ندارد. خروج از پروتکل الحاقي به اين معناست که اجازه بازرسي به آژانس را نمي‌دهند. اين کارشناس اظهار مي‌کند: تصميم در مورد اينکه بعد از خروج ايران از پروتکل الحاقي چه خواهد شد برعهده کشورهاي 1+5 است و همه‌چيز بستگي به اين دارد که آنها چه هدفي را دنبال مي‌کنند اما هر چقدر که پنج گام هسته‌اي ايران در کاهش تعهداتش باعث رفع تحريم‌ها در حد مطلوب و موثر نشد، خروج از پروتکل الحاقي هم همين‌طور(!) بعد از خروج از پروتکل الحاقي تحريم‌ها بر سرجاي خودشان هستند و اينگونه اقدامات تنها مي‌تواند آن را تشديد کند يا باعث بازگشت شش قطعنامه قبلي تحريمي مي‌شود چراکه اين تحريم‌ها رفع نشده بودند بلکه به حالت تعليق درآمده‌اند. وي ادامه مي‌دهد‌: هدف برجام از زاويه ديد دموکرات‌ها حفظ اسرائيل از خطر بوده است؛ خطري که با خروج از پروتکل الحاقي تشديد مي‌شود و آن موقع است که ممکن است مواضع ما با بايدن تغيير کند و در مقابل اوهم موضع جديدي بگيرد.