آلودگي هوا به عنوان يکي از عوامل نامحسوس در بروز انواع بيماريهاي خطرناک به خصوص براي کودکان و سالمندان، اين روزها به دغدغهاي فراتر از کرونا تبديل شده است. آنطور که دستگاههاي سنجش آلودگي و همچنين پيش بينيهاي سازمان هواشناسي نشان ميدهد، وضعيت آلودگي هوا در کلانشهرها به خصوص تهران، شايد تا روز شنبه ادامه داشته باشد. بنابراين، خلوت بودن معابر و خيابانها، نبايد موجب فريب ما براي رفتن به بيرون از منزل شود. شرايط در کلانشهر تهران بهگونهاي است که دستاندرکاران حوزه سلامت و وزارت بهداشت نيز نسبت به تنفس در چنين هوايي ابراز نگراني کردهاند. در همين حال، سازمان جهاني بهداشت با اعلام اينکه آلودگي هوا تهديدي جدي براي سلامت کودکان و بزرگسالان تلقي ميشود، نسبت به عوارض آلودگي هوا که بيشتر از بسياري از بيماريهاي ويروسي و عفوني براي کودکان زير پنج سال خطر دارد، هشدار داده است. بر اساس همين گزارش، افرادي که بيماري زمينهاي دارند مانند بيماران قلبي- عروقي، بيماران ريوي، بيماران گرفتار آسم و آلرژي، بيماريهاي متابوليک و بيماراني که تحت عمل پيوند قرار گرفتهاند، بيشتر و زودتر مستعد دريافت عوارض آلودگي هوا هستند. سيستم تنفسي اولين بخش از بدن انسان است که در تماس مستقيم با آلودگي هوا قرار ميگيرد و ريه، مسئول جذب اکسيژن هوا و دفع دي اکسيد کربن خون است. از اين رو در صورتي که غلظت آلايندههاي هوا فراتر از ظرفيت تصفيه ريه انسان باشد، وارد جريان خون ميشود و عوارضي همچون اختلال در انتقال اکسيژن به بافتهاي بدن، افزايش ضربان قلب، سکته قلبي، کاهش ظرفيت ششها، آسم، برونشيت و سرطان ريه ايجاد ميشود.
آلودگي هوا باعث تشديد آسم ميشود
آلودگي هوا باعث تحريک مجاري هوايي و تشديد آسم در ميان افراد به خصوص کودکان ميشود. تماس درازمدت با هواي حاوي ميزان بيش از حد مجاز آلايندهها باعث بروز برونشيت مزمن، بيماري مزمن ريه، تنگي نفس، سرفههاي مکرر و شديد، آب ريزش چشم و سوزش و التهاب ميشود.آلودگي هوا ضريب هوشي کودکان را کاهش ميدهد همچنين کم خوني و کمبود ويتامين D از ديگر تبعات آلودگي هوا است.در آلودگي هوا وجود فلزاتي مانند سرب و آلايندههايي مثل ازن بيش از مقدار مجاز است. وارونگي هوا فلزات سنگيني مانند سرب را در سطح پايينتري ميآورد و کودکان به دليل داشتن قد کوتاه، بيشترين قربانيان سرب هستند.آلودگي هوا ميتواند نحوه تکامل سيستم ايمني کودکان را تحت تأثير قرار بدهد. سيستم ايمني کودکان در برابر بيماريها بسيار ضعيف است و بنابراين بيماريهاي ناشي از آلودگي هوا بهراحتي ميتواند سيستم ايمني آنها را هدف قرار دهد.نتايج برخي از مطالعات ديگر نشان ميدهد که هيدروکربنهاي چند حلقهاي آروماتيک (PAH) که ناشي از احتراق سوختهاي فسيلي نظير گازوئيل و ديزل هستند ميتوانند عامل ايجاد مشکلاتي در جنين شوند. اين هيدروکربنها با چسبيدن به ذرات معلق UFP که آنها نيز ناشي از سوخت ماشينها هستند و ميتوانند از سطوح دستگاه تنفس عبور کنند وارد جريان خون ميشوند و از اين راه وارد مغز و يا جفت زن حامله شده و احتمالاً جنين را در معرض مواد شيميايي مضر قرار دهند، که ميتواند باعث التهاب و در نتيجه زايمان زودرس شود.اين آسيبها و عوارض در مادران زير 20 سال و بالاي 35 سال، زنان طبقه کمدرآمد و يا زناني با رژيمهاي غذايي ناسالم بيشتر است.عباس شاهسوني رئيس گروه سلامت هوا و تغيير اقليم وزارت بهداشت، با اشاره به خطرناک بودن شرايط آلودگي هواي تهران، گفت: بايد اقدام جدي در جهت کاهش منابع انتشار آلودگي هوا صورت گيرد.وي با عنوان اين مطلب که ما نگران سلامت مردم و وقوع شرايطي مانند يک حادثه ناگوار در شهر تهران و ساير کلانشهرها هستيم، افزود: شرايط نفس کشيدن در تهران سخت شده است.شاهسوني با اشاره به پايداري وضعيت آب و هوا، پيش بيني کرد اين شرايط تا هفته آينده ادامه داشته باشد.در همين حال، سيما سادات لاري سخنگوي وزارت بهداشت، از شهروندان تهراني خواست به دليل شدت آلودگي هوا، کمتر بيرون بيايند.وي با بيان اينکه از هرگونه قدم زدن و انجام فعاليت ورزشي در فضاي باز به طور جد خودداري کنيد، گفت: مرطوب نگه داشتن هواي فضاي خانه به خصوص در مواردي که براي گرمايش از بخاريهاي گازي و نفتي و شومينه استفاده ميشود، مفيد است.سخنگوي وزارت بهداشت، سالمندان و بيماران قلبي و ريوي را مورد خطاب قرار داد و افزود: افراد مسن و کساني که بيماري قلبي و ريوي دارند، از فعاليت در مراکز شلوغ و پر تردد پرهيز کنند.آنچه مسلم است، اينکه آسيبها و تهديدات آلودگي هوا خيلي بيشتر از بيماريهاي ويروسي و عفوني، سلامت مردم را تهديد ميکند. اما، شايد چون عوارض آلودگي هوا در کوتاه مدت چندان نمايان و محسوس نيست، ما نيز آن را جدي نميگيريم.