هشداردهنده در‌جا می‌زنیم

برگي از تاريخ: مرحوم دکتر حسين عظيمي در کتاب «مدارهاي توسعه‌نيافتگي در اقتصاد ايران» در مقاله «مسائل اساسي در بازسازي و توسعه اقتصادي ايران» که سال 1368 در سمينار بازسازي اقتصادي جمهوري اسلامي ايران (19 تا 21 مهرماه 1368، دانشگاه تربيت مدرس) ارائه شده، آمارهاي زيادي با استناد به اسناد و مطالعات سازمان برنامه و بودجه وقت ارائه مي‌کند. برخي از اين آمارها اين‌هاست: «توليد ناخالص داخلي کشور به قيمت ثابت در سال 1367 در حدود 2961 ميليارد ريال برآورد شده که تقريباً معادل مقدار همين متغير در سال 1352 است.» (ص. 88)، «توليد ناخالص داخلي سرانه در سال 1367 حدود 5/55 هزار ريال تخمين زده شده که حدوداً معادل مقدار همين متغير در سال 1346 است.» (صص. 89-88)، «کاردهي سرانه شاغلين نيز در سال 1367 به حدود 258 هزار ريال کاهش يافته که حدوداً معادل مقدار همين متغير در سال 1348 است. در عين حال در همين دوران درآمد ارزي ايران از محل صادرات نفت حدود 240 تا 250 ميليارد دلار بوده است.» (ص. 89)، «سهم تشکيل سرمايه از توليد ناخالص داخلي کشور در سال 1367 حدود 15 درصد تخمين زده شده است. اين رقم کمترين ميزان نسبي تشکيل سرمايه در جامعه ايران طي 30 سال اخير به شمار مي‌رود.» (ص. 90)

32 سال بعد

مرکز پژوهش‌هاي مجلس در بهار 1399 گزارشي درباره «تصويري از وضعيت اقتصادي کشور» (در قالب اسلايد) ارائه کرده که برخي آمارهاي آن به شرح زير است: «متوسط نرخ رشد اقتصادي کشور بين سال‌هاي 1391 تا 1398 نزديک به صفر بوده است.» (اسلايد 5)، «انباشت سرمايه در بخش نفت و گاز، صنعت، معدن، ساختمان و ارتباطات از سال 1391 به بعد منفي شده است.» (اسلايد 6) ،«متوسط نرخ تورم بلندمدت اقتصاد ايران نزديک به 20 درصد بوده است در حالي که تقريباً همه کشورهاي دنيا توانسته‌اند معضل تورم را حل کرده و متوسط نرخ تورم در سال 2018 در دنيا 4/2 درصد بوده است.» (اسلايد 7)، «درآمد سرانه کشور از سال 1390 تا 1398 کاهشي 34 درصدي داشته است... . قدرت خريد هر فرد ايراني نسبت به سال 1390 حدود يک‌سوم کاهش يافته است.» (اسلايد 14)، «در صورت تحقق رشد اقتصادي 8 درصدي از سال 1399 به بعد، حداقل 6 سال زمان نياز خواهد بود تا به سطح درآمد سرانه سال 1390 بازگرديم.» (اسلايد 14)

يک نتيجه ساده

يک- سال 1367 توليد ناخالص داخلي به اندازه سال 1352 (15 سال قبل) و توليد ناخالص داخلي سرانه به اندازه سال 1346 (21 سال قبل) بود. دو- 32 سال از سال 1367 گذشته و گزارش مرکز پژوهش‌هاي مجلس تصريح مي‌کند اگر با نرخ 8 درصد رشد اقتصادي داشته باشيم، در سال 1406 به درآمد سرانه سال 1390 (شانزده سال قبل) برمي‌گرديم. عقب‌ماندگي سال 1367 اقتصاد ايران بعد از 22 سال نه فقط جبران نشده، بلکه در سال 1406 تازه اگر از امسال سالي 8 درصد رشد اقتصادي داشته باشيم، برمي‌گرديم در جالي که 16 سال پيش از آن قرار داشته‌ايم. تداوم اين وضعيت در جا زدن به مدت چند دهه، هشداردهنده نيست؟