فاكتورهاي مشاركت در انتخابات١٤0٠
آرمان ملي-محمدهادي عليمرداني: اگرچه عدهاي خالي ماندن صندوقهاي راي در انتخابات اخير مجلس را به دليل عملکرد دولت ميدانند اما شواهد حاکي از آن است که نبود اصلاحطلبان در ميدان انتخابات سبب کاهش مشارکت مردم شد. اصولگرايان بدون توجه به اين نکته در حال برنامهريزي براي انتخابات 1400 هستند. در صورتي که نامزدهاي اصلاحطلب باز هم تاييد صلاحيت نشوند، پيروزي در انتخابات بدون رقيب دشوار نخواهد بود.
رقابتي شدن مساوي افزايش مشارکت
اميد مردم به اصلاح امور و رفع مشکلات با انتخاب افراد مدنظر، آنها را پاي صندوقهاي راي ميکشاند. انتخابات مجلس در سال 74 با مشارکت 71 درصدي برگزار شد اما صندوقهاي راي در اسفند 98 شاهد حضور حدود 42 درصد از واجدين شرايط بودند. نکته قابل توجه اين است که اگرچه اصولگرايان عملکرد دولت را علت کاهش مشارکت مردم در انتخابات سال گذشته ميدانند اما آمار ضريب جيني به عنوان نشاندهنده شکاف طبقاتي در کشور، نشان ميدهد که وضعيت در دو سال نامبرده مشابه بوده است. با اين حساب مهمترين عاملي که ميتوان از آن براي علت کاهش مشارکت نام برد، غيررقابتي شدن انتخابات اسفند 98 و حذف جريانات مطرح کشور است. مشارکت زير 50 درصد در اين انتخابات، نگرانيهايي را پيرامون احتمال خالي ماندن صفوف اخذ راي در انتخابات رياستجمهوري به وجود آورده است. بنابر آنچه اشاره شد، شايد باز کردن دست مردم در انتخاب و رقابتي شدن ميدان انتخابات در 1400، بهترين راه براي افزايش اقبال به صندوقهاي اخذ راي باشد.
سهم اندک اصولگرايان از راي مردم
اصولگرايان که با حذف رقيب پيروزي بزرگي را به دست آورده و توانستند مجلسي يکدست از حاميان خود را شکل بدهند، اکنون به فکر تصاحب صندلي پاستور هستند. اگر اصلاحطلبان و ساير جناحها باز هم موفق به معرفي نامزد انتخاباتي نشوند، پيروزي در انتخابات تکحزبي چندان دشوار نخواهد بود. تلقي اصولگرايان از انتخابات مجلس اين بود که بدنه اجتماعي قدرتمندي از آنان حمايت ميکند اما ميزان مشارکت نشاندهنده اين واقعيت است که بدون حضور اصلاحطلبان، اصولگرايي قادر به جذب راي حتي نيمي از جامعه نيز نخواهد بود. روز گذشته علي باقري، دبيرکل حزب توسعه در در واکنش به اظهارات حميدرضا ترقي، عضو شوراي مرکزي حزب موتلفه اسلامي مبني بر اينکه تقريبا بيش از 70 درصد مردم نسبت به اصلاحطلبان نظر مثبتي ندارند و استقبال مردم از اصلاحطلبان بين 2 تا 8 درصد است و در گفتوگو با برنا اظهار کرد: «اگر آرايي نسبت به اصلاحطلبان رويگردان شود و دچار ريزش شود، اين آرا بههيچوجه به صندوق و حساب اصولگرايان ريخته نخواهد شد. اصولگرايان داراي يک رأي کف اقليتي حدود 15 درصد در جامعه هستند که کم و بيش آن را حفظ کردند و در انتخابات مختلف، زماني اين آرا 15 درصدي به کار اصولگرايان ميآيد که رقيب اصلاح طلب به نوعي از صحنه کنار زده شده باشد. تجربه انتخاباتها نشان ميدهد که وقتي اصلاحطلبان از صحنه انتخابات کنار گذاشته مي شوند آن آراي خاکستري غيرسياسي که بين اصلاحطلبان و اصولگرايان قرار دارد هم به تبع اصلاحطلبان از صحنه انتخابات دور مي شوند.»
عطش اصولگرايان براي رياست جمهوري
تلقي نه چندان دقيق اصولگرايان از سبد راي خود سبب شده است که چهرههاي بسياري از اين جريان به دنبال نامزدي در انتخابات پيش رو باشند. گمانهزنيهاي بسياري درباره حضور آقايان محمدباقر قاليباف، علي لاريجاني، محسن رضايي، عزتا... ضرغامي، سردار سعيد محمد، سعيد جليلي و سيد ابراهيم رئيسي و خانم مرضيه وحيد دستجردي شده است. اين چهرههاي اصولگرا که اغلب تجربه تجربه نامزدي در انتخاباتها را در کارنامه خود دارند، مطرحترين چهرههاي اصولگرايان در انتخابات 1400 هستند. برخي اشخاص و رسانههاي نزديک به اصلاحطلبان نيز نام چهرههايي را به عنوان گزينههاي احتمالي مطرح کردهاند که شامل آيتا... سيدحسن خميني، محسن هاشمي رفسنجاني و محمدرضا عارف ميشود. با وجود طرح نام رئيس دولت اصلاحات بهعنوان گزينه انتخاباتي در 1400، احتمال نامزدي او کمرنگ به نظر ميرسد.
اگر حريف قدر نباشد انتخابات نمايش است
يک فعال سياسي اصلاحطلب در خصوص انتخابات 1400 اظهار داشت: تصورم اين است که انتخابات 1400 بنا به دلايلي از جمله اتفاقاتي که در مدت مشابه سالهاي اخير رخ داد، با انتخابات ساير دورهها متفاوت باشد. احتمال دارد جو بايدن که در انتخابات آمريکا به پيروزي رسيد، به برجام برگردد و از سوي ديگر اين احتمال وجود دارد که در سال آتي ما دولتي اصولگرا داشته باشيم. غلامعلي رجايي در خصوص افزايش مشارکت به رويداد 24 گفت: «در انتخابات حريف بايد قدر باشد، زماني که قدر نباشد رقابت نمايشي و صوري خواهد بود. از همين رو اگر حاکميت به دنبال افزايش مشارکت مردم است، بايد اجازه حضور گزينههاي قدر را بدهد. به نظرم بهترين گزينه از سوي اصلاحطلبان اين است که سيدمحمد خاتمي حضور پيدا کند و از ايشان دعوت شود تا حضور مردم نيز افزايش پيدا کند. اگر نه گزينهاي مانند لاريجاني بدون کوچکترين تعللي بايد مطرح شود تا اصلاحطلبان بتوانند روي وي اجماع کنند اما اگر از اين سطح پايينتر بيايد، تصورم اين است که انتخابات نمايشي خواهد بود که نتيجه آن از قبل مشخص شده است. مانند تيمي که چند دوره قهرمان يک قاره شده است حالا بخواهد با يک تيم محلي وارد رقابت شود. کساني که به عنوان گزينههاي اصلاحات مطرح هستند، بهتر است که بدانند انتخابات رياست جمهوري جاي آزمون و خطا نيست. رجايي با بيان اينکه اصلاح امور کشور قرباني ميخواهد، گفت: درست است که شرايط کشور وخيم است، اما اصلاح امور و جراحي کشور نيز قرباني ميخواهد، همانطور که قاسم سليماني براي امنيت و منافع کشور قرباني شد، آقاي خاتمي نيز اين آمادگي را دارد. من ساير گزينهها را براي اصلاحطلبان پيش برنده نميدانم و معتقدم بعد از خاتمي گزينه مناسب آقاي جهانگيري است و تصورم اين است اصلاحطلبان ميتوانند با اين گزينهها پاستور را فتح کنند. از سوي ديگر اگر جهانگيري وارد شود روي او اجماع خواهد شد.
