دانستنــــی ها
محافظت از آسيبهاي آلودگي هوا با تغذيه
در زمان آلودگي هوا بدن بيشتر در معرض آسيبهاي ناشي از مواد مضري بهنام راديکالهاي آزاد قرار ميگيرد؛ در اين شرايط بايد مواد غذايي با ترکيبات خاصي مورد استفاده قرار گيرد تا سلامت بدن حفظ شود. سپيده دولتي افزود: موادآلوده کننده هوا شامل مونوکسيدکربن، دياکسيد گوگرد، اکسيدهاي نيتروژندار، هيدروکربنهاي سوخته نشده، ذرات ريز معلق، بروميد سرب، ساير ترکيبات سربي و غيره است که براي مقابله با آلودگي و حفظ سلامت اعضاي خانواده بايد مواد غذايي مفيد مصرف کنيم. وي اظهارکرد: آلايندههاي موجود در هوا با حمله به سلولهاي بدن عوارض نامطلوبي را برجاي ميگذارند. در حالت عادي، سيستم دفاعي بدن، سلولها را از تمام آسيبهاي بيروني محافظت ميکند، اما عوامل مخرب محيطي مثل پرتوهاي فرابنفش، الکل و آلودگيهاي محيط باعث ميشود بدن نتواند مبارزه کند. در نتيجه ساختمان و عمل سلولهاي بدن در اثر عواملي مانند راديکالهاي آزاد تخريب ميشود. کارشناس دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت ادامه داد: در مقابل آنتياکسيدانها مولکولهايي هستند که جلوي عمل راديکالهاي آزاد را گرفته و مانع از تخريب سلولهاي حياتي بدن ميشوند. مصرف بيشتر آنتياکسيدانها مانند ويتامينهاي E، C، کاروتنوئيدها و سلنيوم زمينهاي را فراهم ميکند که بدن بهراحتي راديکالهاي آزاد مضر را از بين ببرد. وي اضافه کرد: عملکرد عمده ويتامين E نقش آنتياکسيداني آن است. اين ويتامين نسبت به شرايط طبخ مقاومت بيشتري دارد. روغنها غنيترين منبع اين ويتامين هستند که با پختن از بين نميروند ولي با سرخ کردن تخريب ميشوند. منابع اين ويتامين روغن سويا، روغن آفتابگردان، جوانه گندم و ساير روغنهاي گياهي است و بايد سعي شود در طبخ و فرآوري غذاها از انواع روغنهاي خوراکي گياهي استفاده شود. دولتي تصريح کرد: روغن ماهي، روغن زيتون و انواع مغزها به عنوان منابع خوب اين ويتامين هستند و نبايد بيش از نياز مصرف شوند؛ زيرا در صورت مصرف بيش از حد نياز با توليد انرژي ميتوانند به اضافه وزن يا چاقي منجر شود.
منابع ويتامين C
وي گفت: عملکرد ويتامين C بهدليل وجود آنتياکسيدان، افزايش مقاومت در برابر عفونتها و افزايش جذب آهن است. اين ويتامين در سبزيها و ميوهاي تازه موجود است و نسبت به حرارت، نور و محيط قليايي بسيار حساس است. با افزودن جوششيرين به غذا، ويتامين موجود در غذا غيرفعال ميشود. کارشناس تغذيه افزود: مهمترين منابع ويتامين C در مرکبات، فلفل سبز، کلمبروکلي، گلکلم، کلمبرگ، گوجهفرنگي، سبزي خوردن، اسفناج، کيوي و سيبزميني است. ميوهها و سبزيها براي حفظ ويتامينهاي موجود در آنها بايد بهصورت خام و تازه مصرف شوند. دولتي توصيه کرد: در برنامه روزانه از تمام سبزيها و ميوههاي فصل بايد مصرف شود. خوردن سبزي و ميوه به شکل تازه در شرايط آلودگي براي افراد خانواده مورد تاکيد است.
سيب، هويج و غلات سبوسدار
وي ادامه داد: پکتين مادهاي مفيد است که سرب را بهطور کامل از بدن دفع ميکند و منابع غني آن در سيب، هويج و غلات سبوسدار موجود است. خوردن روزانه ميوههاي حاوي پکتين براي کاهش خطر آلودگي هوا مناسب است و حداقل يک سيب در طول روز مصرف شود. اين کارشناس تاکيد کرد: براي عملکرد آنزيمهايي در بدن که بتواند با شرايط بد محيطي و آسيبرسان به سلولهاي بدن مقابله کند دريافت سلنيوم ضروري است. اين ماده مغذي را ميتوان از طريق منابع غذايي ماهي، گوشتقرمز، غلات، حبوبات، تخممرغ، مرغ و سير با تنظيم يک برنامه غذايي سالم دريافت کرد.
مصرف انواع سبزيها
وي اظهارکرد: منيزيم در هواي آلوده موجب کاهش جذب فلزات سنگين مانند کادميوم ميشود و دفع سرب را بالا ميبرد. منيزيم از اين طريق زمان تماس اين ترکيبات زيانبار را در بدن به حداقل ميرساند. مصرف انواع سبزيها با رنگ سبز تيره که غني از اين ماده مغذي است، به همه افراد توصيه ميشود. منابع غذايي منيزيم در انجير، ليمو، گريپفروت، ذرت زرد، بادام، گردو، پسته، مغزها، آجيل، سبزيجات برگي شکل مثل کلم، اسفناج، جعفري، کاهو، برگ چغندر، غلات سبوس دار و حبوبات مثل لوبيا و سويا موجود است.
مصرف ماهيهاي روغني
دولتي اضافه کرد: مصرف ماهيهاي روغني که سرشار از اسيدهاي چرب امگا3 هستند، ميتواند در کاهش تنگينفس و اثرات زيانبار ترکيبات التهابآور مفيد باشد. افزودن انواع چاشنيها مانند آبليمو و آب نارنج به ماهي بخارپز و تنوري موجب بهبود طعم و مزه آن ميشود.
مصرف روزانه شير
وي خاطرنشان کرد: مصرف روزانه شير و مواد لبني به مقدار کافي، عوارض ناشي از آلودگي هوا را بر دستگاه گوارش کاهش ميدهد؛ زيرا شير بهدليل دارابودن فسفر، منيزم و کلسيم، خنثي کننده سموم است. دولتي گفت: شير، دفع ادرار و مدفوع و موادآلاينده را تنظيم ميکند. هر وقت ميزان باکتريهاي مفيد بر اثر ورود سرب و مواد آلاينده به بدن کم شود، عمل دفع هم با مشکل مواجه ميشود و اين مواد در بدن باقي ميماند. شيرهاي غني شده با باکتريهايي بهنام پروبيوتيک، سطح باکتريهاي مفيد را در روده انسان تعادل ميبخشد. وي افزود: کلسيم موجود در شير، به کاهش جذب سرب و همه فلزات سنگين موجود در هواي آلوده شده منجر ميشود. توصيه ميشود در شرايط آلودگي هوا شير کمچرب بنوشيد؛ زيرا دريافت اسيدهاي چرب اشباع موجود در فرآوردههاي لبني پرچرب ميتواند در کاهش کارايي سيستم ايمني دخالت کرده و موجب گسترش بيماريهاي ريوي در هواي آلوده شود.
