آخرين اظهارنظر دادستان نظامی درباره حادثه هواپيمای اوكراينی
آرمان ملي- اميد کاجيان: سالگرد سقوط هواپيماي اوکرايني چيزي بود که اين روزها براي شبکههاي اجتماعي و مردم ايران بسيار بيش از حوادثي مثل کنگره آمريکا اهميت داشت. نکتهاي که بار ديگر نشان داد اتفاقي که منجر به جانباختن 176 نفر شد البته که فراموششدني نيست و تقويم تاريخ، آن را براي هميشه ثبت کرده است. پس از يکسال همچنان سوالات بيپاسخ مانده؛ سوالاتي که نميتوان به اين سادگيها از آن گذشت.
چرا رسانهها خلاف رفتند؟
نخستين پرسش آن است که بعد از اين حادثه چرا تا چند روز نخست، اين روال پيش گرفته شد تا رسانههاي مختلف و در راس آن صداوسيما مسير انکار واقعيت را در پيش بگيرند؟ اگر عدم اعلام واقعيت و تاخير در آن به دليل تحقيقات روي سقوط بود، آيا نبايد به رسانههايي چون صداوسيما اعلام ميشد به جاي اينکه دائما دليل اين سانحه نقص فني اعلام شود و نه موشک، تنها به اينکه «تحقيقات در حال انجام است» بسنده کنند؟چگونه يکي دو روز پيش از نشست خبري که در آن به اصابت موشک اذعان ميشود، نشست خبري ديگري ترتيب داده شده بود و از موفقيتها و... گفته شد؟ جريان پاک کردن محل سانحه، موشک دوم و سرنوشت آنچه در جعبه سياه هواپيما يافت شد و البته تاخير در ارائه جعبه سياه به کشور ثالث هم از جمله سوالها هستند. يا اينکه چگونه يکبار از عدم دانش در خواندن اطلاعات جعبه سياه سخن گفته ميشد و يکبار ادعا شد خود ايران ميتواند اطلاعات را دريابد. دست آخر هم اعلام شد جعبه سياه داخل کابين خلبان تا 19ثانيه بعد از انفجار نخست موشک، مکالمات خلبانان را ضبط کرده؟ اين در حالي است که 25 ثانيه بعد از انفجار نخست، موشک دوم ميرسد و ظاهرا تحليلي از آثار موشک دوم در جعبه سياه وجود ندارد. هنوز هم بسياري از خود ميپرسند چرا در شرايط جنگي و در زمان حمله به عينالاسد اجازه پرواز به هواپيماهاي معمولي داده شد؟
واقعا سازمان هواپيمايي اطلاعي نداشت؟
اين پرسشها وقتي پررنگتر ميشود که به ياد ميآوريم قبل از بيانيه ستاد کل نيروهاي مسلح در ارتباط با برخورد موشکي به اين هواپيما، برخي مقامات منکر اين قضيه بودند؛ از جمله رئيس وقت سازمان هواپيمايي کشور علي عابدزاده که در يک برنامه زنده تلويزيوني با شايعه خواندن چنين موضوعي اظهار داشته بود: مگر ميشود پدافند هوايي به هواپيمايي شليک کند که 8هزار پا ارتفاع دارد. طرح موضوع برخورد موشک به هواپيما از لحاظ علمي غيرممکن است و هيچ منطقي ندارد. اما مديرکل بررسي سوانح هوايي پس از آنکه رئيس سازمان هوافضاي سپاه شليک موشک به هواپيما را در روز شنبه 21 ديماه تاييد کرد، گفت: شخصا بهعنوان مديرکل بررسي سوانح سازمان هواپيمايي کشور، اين موضوع را هفت صبح امروز از طريق شبکه خبر صداوسيما متوجه شدم. وقتي به ما اطلاعاتي ندادند، نميدانستيم چه اتفاقي افتاده و من وقتي اين اطلاعات را در اختيار ندارم چگونه بايد از آن خبر داشته باشم؟ همان موقع سازمان هواپيمايي کشوري در اطلاعيهاي بهدليل «انتشار اخبار غيرواقعي سقوط هواپيماي اوکرايني از همه مردم عذرخواهي کرده» و نوشته بود: «ما تحت هيچ فشار و توصيهاي براي کتمان واقعيت نبودهايم و هيچ نيتي براي پنهان کردن واقعيت نداشتهايم. ما اطلاعاتي که در اختيار و به آن باور داشتيم را منتشر کرديم و از بابت اشتباه بودن آن متاسفيم.» ولي 13 بهمن 98 انتشار فايل صوتي توسط اوکراين که در آن خلبان هواپيمايي آسمان که گفته ميشود از مبدأ شيراز به تهران در حرکت بوده است بر حاشيهها و واقعيت اطلاع يا عدم اطلاع سازمان هواپيمايي ميافزايد. او به زبان فارسي به برج مراقبت ميگويد که شاهد نور شليک موشک و همچنين انفجار پس از آن است ولي برج مراقبت از وجود چنين موضوعي اظهار بياطلاعي و سپس 9بار تلاش ميکند تا با خلبان هواپيماي اوکرايني ارتباط بگيرد ولي پاسخي دريافت نميکند. اين موضوع همانطور که برخي چهرهها از جمله نماينده وقت شيراز در مجلس اعلام کرد ميتواند نشان دهد سازمان هواپيمايي از همان اول دلايل سقوط را ميدانسته و ابهامي در اين موضوع وجود ندارد؛ به عبارتي، آنها آگاهانه و خلاف واقع سخن گفتند و علاوه بر اعتماد عمومي به اعتبار کشور بهعنوان يکي از اعضاي ايکائو صدمه زدند. چرا که مگر ميشود برج مراقبت چيزي را بداند و رئيسش نداند؟ از سويي ديگر اما ادعاي شبکه سيبيسي نيز بر مجموعه اين ابهامات ميافزايد؛ اين شبکه مدعي ميشود که فايل صوتي 91 دقيقهاي که به دستش رسيده حاوي گفتوگو ميان حسن رضاييفر، مديرکل بررسي سوانح هوايي سازمان هواپيمايي ايران و عضوي از خانواده قربانيان در هفتم مارس/16 اسفند است که دليل عدم لغو پروازهاي معمولي را در آن زمان به اين عضو خانواده اعلام ميکند؛ موضوعي که ميتواند در صورت صحت برخي را در مقام پاسخگويي قرار دهد؟ سوال ديگر اينکه اگر بپذيريم با اين تحليلها سازمان هواپيمايي از ماجرا آگاه بوده، چطور اين سازمان، موضوع را ميدانسته ولي وزير راه و شهرسازي و خود دولت از آن اظهار بياطلاعي ميکنند و ميگويند تنها چند ساعت قبل از اطلاعيه ستاد کل از اين موضوع اطلاع پيدا کردند؟ اين ابهامي است که خود دولت هم بايد رسما درباره آن به افکار عمومي پاسخ دهد و بگويد چطور سازمان هواپيمايي که بخشي از دولت است و احتمالا از اين موضوع اطلاع داشته ولي رئيسجمهور و دولت از آن اظهار بياطلاعي ميکنند.
رد سايبري بودن
بعد از پذيرفته شدن انهدام هواپيما اينبار برخي مقامات موضوع اختلال در سيستمها و جنگ سايبري آمريکا را دليل اين اتفاق نام ميبردند، حال آنکه در جديدترين خبر دادستان نظامي تهران اعلام کرده است درمورد پرونده هواپيماي اوکرايني، فرضيههاي حمله سايبري، هک سامانه پدافندي، اختلال در سامانههاي هواپيما و شبکه پدافندي به اثبات نرسيد، در حال حاضر تنها يک متهم در بازداشت است و پرونده بهزودي به دادگاه نظامي تهران ارسال ميشود.
به سوال مردم پاسخ دهيد
رئيسجمهور در آخرين واکنشش اما درباره هواپيماي اوکرايني اظهاراتي داشته است. او هم البته مانند وزير خارجه خود از بياطلاعي درباره واقعيت هواپيما تا چند ساعت قبل بيانيه ستاد گفت هرچند همانطور که گفته شد موضوع فايلهاي صوتي و اينکه مشخص ميکند سازمان هواپيمايي احتمالا از همان روز اول در جريان ماجرا بوده ناآگاهي رئيس سازمان يا دولتيان و وزرا از اين موضوع را با اما و اگر روبهرو ميسازد، مگر اينکه نفوذ فرادولتي مانع آگاهي دولتيان شده باشد. اما رئيسجمهور گفتههاي ديگري نيز درباره اين هواپيما مطرح ساخته است؛ يکي از آنها موضوع بازداشت يک نفر در اين ارتباط است، درحاليکه قطعا ساقط کردن هواپيما بيشتر از قدرت يک نفر است. نکتهاي که رئيسجمهور ايران نيز برآن تاکيد کرده و اعلام داشته است که در ماجراي سقوط هواپيما فقط يک نفر مقصر نيست. روحاني در ادامه نيز مشخصا بيان کرده است: «سوال ديگر براي مردم اين است که از زمان روشن شدن علت سقوط تا اعلام آن زماني طولاني بوده است؟ يک الي دو روز طول کشيده يا چند ساعت بوده است؟ اين هم مسالهاي است که ميخواهم به همه توضيح دهند. پروسه چهارشنبه صبح تا جمعه عصر که به جلسه فوقالعاده شوراي امنيت ملي رسيد به همه گفته شود.» اکنون بايد ديد چه کسي به اين سوالات بيجواب پاسخ ميدهد و چه زماني مدعيالعموم به صورت جدي وارد ماجرا خواهد شد؟ چه زماني دادخواهي آنگونه که خانواده جانباختگان هواپيماي اوکراين به دنبال آن هستند رخ ميدهد و چه زماني مقامات مسئول در آن اتفاق از کار خود استعفا داده يا برکنار و محاکمه خواهند شد؟
