ثبت جهانی ولیعصر، گام مهم تهران 1400

اين روزها بحث ثبت جهاني خيابان وليعصر به ميان آمده است و ثبت جهاني موضوعات گوناگوني را دربر مي‌گيرد. مانند شهرها، باغ‌ها، بنا‌ها و مجموعه‌هاي تاريخي که هر يک داراي ارزش‌هايي هستند و ضوابطي هم در اين خصوص وجود دارد که بر مبناي چنين معيار‌هايي اين ارزش‌ها تشخيص داده مي‌شود. يکي از موضوعات جديد در بحث ثبت جهاني در دنيا خيابان‌ها هستند که البته به تازگي مورد مطالعه و ارزيابي قرار گرفته‌اند. البته خيابان‌ها مربوط به بافت‌هاي با ارزش شهري هستند و اين نکته را بايد در نظر گرفت که خيابان‌ها به صورت مجرد واجد ارزشمندي شناخته نمي‌شوند بلکه همراه با ارزش‌هاي بافت‌هاي تاريخي مطرح مي‌شوند. در هرحال خيابان هم واحدي است که مي‌تواند داراي ارزش زيادي از نقطه نظر شهرسازي و بافت تاريخي و زندگي شهري باشد. از اين جهت خيابان هم طبعا مطلوبيت‌هاي قابل توجهي براي قرار گرفتن به عنوان موضوع ثبت جهاني خواهد داشت. از اين جهت خيابان وليعصر که خود داراي يک تاريخ است و نظام ارزشي ويژه‌اي هم دارد امکان‌هايي را براي مطرح شدن به عنوان يک موضوع ثبت جهاني در خود دارد. بايد سند ثبت جهاني اين خيابان تهيه شود. در يک جمله يا پاراگراف نمي‌توان اين مساله را تشريح کرد، چون اين يک موضوع تحقيقي است. ولي به طور کلي مولفه‌هايي که براي ارزش‌گذاري يک اثر ثبت جهاني وجود دارد شامل مولفه‌هاي گوناگون اجتماعي است. بايد اين مولفه‌ها از جهت زندگي شهري و الگوي زندگي و همين طور تاريخ زندگي اجتماعي مردم در خيابان و پيرامون خيابان و در ارتباط با اين فضا مورد ارزيابي قرار بگيرد. اين‌ها همه مواردي هستند که بايد به معيار‌ها و شاخصه‌هايش در فرمت ثبت جهاني به شيوه پژوهشي پرداخته شود. از جمله مي‌توان به مسائل کاربري خود خيابان مانند بنا‌ها و ساختمان‌ها، اتفاقات و رويداد‌هاي تاريخي اين خيابان يا مسائل زيست محيطي که داراي اهميت بالايي است و نيز مناظر طبيعي و تاريخي آن خيابان و انواع و اقسام مولفه‌هاي ديگري که يک خيابان را واجد ارزش مي‌کند اشاره کرد. آنچه که در ثبت جهاني مورد توجه قرار مي‌گيرد به ارزش‌هاي زنده‌اي بر مي‌گردد که وجود دارد يا ارزش‌هايي که در خيابان يا هر موضوعي در ثبت جهاني قابليت احيا شدن را داشته باشد مي‌توان آن‌ها را دو مرتبه به مدار زندگي شهروندان وارد کرد؛ بنابراين با توجه به اين دو معيار ما مي‌توانيم بگوييم خيابان وليعصر داراي ارزش‌هاي بالفعل است و در حال حاضر حتي ارزش‌هاي زيست محيطي اين خيابان که تا حدود زيادي از بين رفته هنوز بخش قابل توجهي از اين مطلوبيت هم براي اين خيابان باقي مانده است. همچنين ارزش‌هاي اجتماعي اين خيابان هم تا حدودي و در بعضي از قسمت‌ها حفظ شده و آن بخش‌هايي را هم که از دست داده قابل احياست. ما اگر چنانچه توجه کنيم به ضرورت احياي خيابان وليعصر و ارزش‌هاي چشمگيري که اين خيابان دارد در چنين حالتي مي‌توانيم بگوييم خيابان وليعصر ارزش‌هاي ثبت جهاني شدن را دارد. بي‌شک پيام اصلي اين ثبت اين خواهد بود که ما در ايران تصميم داريم به شهر تهران از جهت فرهنگي، تاريخي، گردشگري رسيدگي کنيم و اين گامي هم که بر مي‌داريم نخستين گام براي ثبت جهاني کل بافت تاريخي و فرهنگي تهران است.