ریشه‌یابی تقاضای کاذب در بازار

با توجه به روشي که براي بازگشت ارزهاي صادراتي اتخاذ شده و تصميماتي که بانک مرکزي چند هفته پيش در اين باره اتخاذ کرده است، اين امر مي‌تواند به شکل‌گيري تقاضاي کاذب در بازار منجر شود، به‌نظر من اگر بازگشت ارزهاي صادراتي کنترل نشود به شدت تقاضاي ارز و به دنبال آن قيمت ارز در بازار افزايش پيدا خواهد کرد، چون کسي که کالايي را وارد مي‌کند اگر به شکل واقعي ارز حاصل از صادرات نباشد، فشار آن به بازار آزاد وارد مي‌شود که در خيابان شکل گرفته و تقاضايي به اين بازار اضافه خواهد شد. وقتي که مي‌گويند کالا بدون انتقال ارز وارد مي‌شود و واقعا اينطور نباشد و ارزي در خارج از کشور نداشته باشند، چه مي‌شود؟ به‌نظرم خيلي بعيد است که کسي ارز خارج از کشورش را کالا بخرد و به کشور وارد و تبديل به ريال کند؛ اين موضوع بسيار عجيب است! يعني اين فرد مي‌خواهد کالاي خود را وارد و فشار آن را براي خريد حواله‌هايش به بازار آزاد وارد کند. به‌نظر من در چنين شرايطي اگر اين وضعيت درست مديريت نشود که البته مديريت اين کار بسيار سخت است،‌ فشار و تقاضاي اضافي آن به بازار غيررسمي ارز وارد مي‌شود که در حال حاضر هم بانک مرکزي قادر نيست به صورت 100 درصدي آن را کنترل کند. در نتيجه امکان دارد يک افزايش کاذب قيمت در بازار اتفاق بيفتد. معتقدم ابزاري به‌دليل چندپارگي نهادهاي تصميم‌گير، سياست‌گذار و ناظر در اختيار دولت و بانک مرکزي براي نظارت بر بازار آزاد ارز وجود ندارد که اگر هم باشد شکاف‌هاي زيادي در بين اين ابزار وجود دارد که منابع رانت‌خوار مي‌توانند از اين شکاف‌ها نفوذ کرده و نگذارند که نظارت‌ها به‌گونه‌اي درست براي مديريت بازار و جلوگيري از بروز اتفاقاتي که به نوسان در اين بازار منجر مي‌شود، صورت بگيرد. در مجموع تصميم تغيير ورود ارزهاي صادراتي به کشور را اتفاق درستي نمي‌دانم و به‌نظرم اين تصميم ناشي از جوسازي است تا اينکه بخواهد براساس واقعيت‌هاي کشور گرفته شده باشد. به‌نظر من کساني که در اين موضوع سودهاي کلان مي‌برند توانستند که تصميمات مسئولان حوزه اقتصادي کلان کشور را هم تحت تاثير قرار دهند. اين تاثيرپذيري از فشارها و لابي‌گري سودجويان در بازارهاي مختلف مالي باعث مي‌شود تا عواقب و اثرات جبران‌ناپذيري به فعالان و مخاطبان به بازارهاي مختلف کشور وارد شد. به‌نظر مي‌رسد بانک مرکزي و دولت بايد بيش از اينها براي مديريت بازار ارز از طريق ارزهاي حاصل از صادرات برنامه‌ريزي کنند تا در آينده شاهد افزايش نرخ ارز نباشيم.