پاییز تهران با ۳۱ روز هوای ناسالم گذشت

پاييز زيبا در حالي در کلانشهرهاي کشور از جمله تهران، اصفهان، کرج، تبريز، مشهد، اهواز، شيراز و اراک سپري شد که اين شهرها به ترتيب 31، 46، 34، 9، 28، 59 ، 16 و 16 روز هواي ناسالم داشتند که در مدت مشابه سال گذشته تعداد روزهاي ناسالم در اين کلانشهرها به ترتيب 30، 30، 12، 5، 39، 49، 11 و 12 روز بوده است که در برخي شهرها بيشتر و در برخي کمتر شده است.به نظر مي‌رسد 31 يا 46 روز هواي ناسالم براي يک فصل زياد باشد؛ به اعتقاد کارشناسان اين اعداد نتيجه عملکرد خودمان است که بدون توجه به ظرفيت طبيعي و توان اکولوژيک شهرها، بدون برنامه و فکر روند توسعه را در پيش گرفته ايم و بيش از حد توان بارگذاري کرده ايم، در اين شرايط ترافيک کلانشهرها به ويژه تهران هم مزيد بر علت شده است و در تمام روز شاهد حجم زيادي از خودرو در سطح شهر هستيم اين در حالي است که بارها و بارها اعلام شده که خودرو و موتورسيکلت علت اصلي آلودگي هواي کلانشهرها به ويژه تهران هستند و تاکيد شده که تا حد امکان از حمل و نقل عمومي استفاده شود، بررسي ها نشان مي دهد وقتي ترافيک اتفاق مي افتد انتشار آلودگي بيشتر مي شود چون وقتي که خودرويي در ترافيک درجا کار مي کند حدود 5 برابر افزايش انتشار آلودگي نسبت به زمان تردد دارد، در تهران هم که هميشه ترافيک وجود دارد.

تردد10 ميليون خودرو

اکنون حدود 10 ميليون خودرو در تهران تردد مي‌کند که بيش از 10 درصد آنها فرسوده‌اند در حالي که اين 10 درصد حدود 40 درصد از سهم آلودگي را به خود اختصاص داده است، همچنين 60 درصد اتوبوس هاي شرکت واحد پايتخت فرسوده اند، در کنار خودروها، موتورسيکلت‌ها هم از لحاظ انتشار آلايندگي عقب نمانده‌اند، بر اساس آمارها حدود سه ميليون موتورسيکلت در تهران شماره شده که از اين تعداد حدود 500 هزار موتورسيکلت به طور مداوم در حال تردد در سطح شهر هستند که حدود 20 درصد از سهم آلايندگي هوا به آنها اختصاص دارد.در کنار همه فشارها که به توان اکولوژيک شهر وارد مي آيد بايد پديده اينورژن يا وارونگي دما را نيز اضافه کنيم، وارونگي دما از فصل پاييز آغاز و تا بهمن ماه و اوايل اسفند ادامه دارد، البته اين پديده در شب‌هاي فصول ديگر نيز اتفاق مي افتد اما به علت طولاني بودن روز و تابش بيشتر خورشيد، در اوايل صبح از بين مي‌رود اما در فصل سرد سال به علت کوتاه بودن روز و تابش کمتر خورشيد طولاني‌تر مي‌شود.

اينورژن؛ تغيير هواي سرد و گرم

در واقع زماني که اينورژن رخ مي‌دهد جاي هواي سرد و گرم تغيير مي‌کند و در اين شرايط اگر هوا هم ساکن شود و بادي نوزد آلودگي در سطح شهر باقي مي‌ماند و مانند پتويي روي شهر را مي‌پوشاند که موجب انباشت آلايندگي و بروز روزهاي ناسالم مي‌شود که قطعا عواقب زيادي براي سلامت انسان‌ها به همراه دارد؛ افزايش بيماري‌هاي قلبي و ريوي ، سرطان‌ها و سکته قلبي برخي از آنها است.داريوش گل عليزاده معاون مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان محيط زيست در اين باره گفت: از 90 روز فصل پاييز 31 روز هواي آن ناسالم و بقيه روزها در شرايط پاک و قابل قبول بود، هواي کلانشهرهاي اصفهان، کرج، تبريز، مشهد، اهواز ، شيراز و اراک نيز به ترتيب در پاييز امسال 31، 46، 34، 9، 28، 59 ، 16 و 16 روز ناسالم بود در حالي که در مدت مشابه سال گذشته اين روز به ترتيب 30، 30، 12، 5، 39، 49، 11 و 12 روز بوده است.وي افزود: در تهران در شرايط عادي هميشه انتشار آلايندگي داريم، حال اگر باد باشد و هوا پايدار نباشد آلودگي از بين مي‌رود و شاخص‌هاي آلايندگي بالا نمي‌رود چون باد آلودگي را پراکنده مي‌کند، به عنوان مثال سال 1397 چون وضعيت جوي خوب بود هوا در تهران و بيشتر کلانشهرها بسيار عالي و در شرايط ايده‌آل قرار داشت اما بعد از آن ديگر هوا به آن شرايط مطلوب نرسيد و از طرف ديگر انتشار آلايندگي نه تنها کم نشد بلکه بيشتر هم شد از اين رو مدام شاهد روزهاي ناسالم هستيم.

روند آلودگي هوا روبه بهبود است

وي اظهار داشت: آمارها از سال 1392 نشان مي‌دهد در طول سال ميزان روزهاي آلوده به ترتيب 60 درصد، 40 درصد بود که در نهايت به 27 درصد رسيد که اين آمار نشان مي‌دهد روند آلودگي هوا نسبت به شرايط مشابه روبه بهبود است، اقدامات خوبي در راستاي کاهش انتشار آلودگي در هوا صورت گرفته اما کافي نبوده است، در اين مدت حداقل کاري که انجام شد حذف سوخت پتروشيمي بود و اکنون سوخت استاندارد توزيع مي‌شود که تاثير زيادي در کاهش آلودگي هوا داشته وگرنه وضعيت خيلي بد مي‌شد.معاون مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان محيط‌زيست ادامه داد: از طرف ديگر خودروها نيز ارتقاي استاندارد داشتند که اين خود در کاهش آلودگي بسيار موثر بوده است، همچنين معاينه فني خودروها هم توسعه يافت، نظارت‌ها تقويت شد و پايش صنايع نيز بهتر شد که اين عوامل باعث شد هوا تا حدودي بهتر شود.

تغيير پيک ترافيک

وي درباره اينکه با وجود محدوديت هاي ترافيکي کرونايي اما همچنان شاهد آلودگي هوا در تهران هستيم گفت: محدوديت تردد به علت کرونا فقط زمان پيک ترافيک را تغيير داد قبلا در ساعاتي از صبح و غروب پيک ترافيک داشتيم اما الان در هر ساعت از روز شاهد ترافيک در شهر هستيم‌، مي‌دانيم که ترافيک آلودگي را بيشتر مي کند چون تحقيقات نشان داده زماني که يک خودرو در ترافيک درجا کار مي‌کند نسبت به زماني که در حرکت است پنج برابر بيشتر آلودگي را انتشار مي‌دهد و از آنجا که در تهران هميشه ترافيک داريم پس کاهش آلودگي تا حدي دشوار خواهد بود.وي افزود: همچنين گاهي گفته مي شود جمعه که تعطيل است پس چرا باز هم آلودگي هوا داريم که بايد بگويم ما در طول هفته تجمع و انباشت آلايندگي را داشتيم که در اين صورت اگر بادي نوزد تا آلاينده ها را خارج کند ، اگر 10 واحد آلودگي هم وارد شود به همان ميزان بر شدت آلودگي هوا افزوده مي شود چون آلودگي راه خروج ندارد اما در مقابل همچنان انتشار صورت مي‌گيرد.گل عليزاده اظهار داشت: آلودگي و انتشار آن همواره در تهران وجود دارد چون جمعيت، صنايع و خودروها بيش از توان طبيعي آن هستند بنابراين در اين شرايط زماني که هوا ساکن شود و آلودگي انباشته شده و انگار در يک محفظه محبوس مي شود چون انتقال آلودگي صورت نمي گيرد و شاهد خاکستري شدن هوا مي شويم.

پديده اينورژن

وي با بيان اينکه البته پديده اينورژن تنها مقصر آلودگي هوا نيست گفت: علت اصلي همان بارگذاري بيش از حد است ما در تهران و خيلي از کلانشهرها بارگذاري بيش از حد جمعيت و فعاليت داريم که منجر به افزايش مصرف انرژي مي شود و هر چه مصرف انرژي بالاتر رود آلودگي بيشتر مي شود، ضمن اينکه 10 درصد خودروهاي تهران فرسوده هستند و اين 10 درصد 40 درصد از سهم منابع متحرک را به خود اختصاص مي‌دهد، همچنين حدود 60 درصد اتوبوس‌هاي شرکت واحد تهران نيز فرسوده هستند.معاون مرکز ملي هوا و تغيير اقليم سازمان حفاظت محيط‌زيست تاکيد کرد: الان حدود 10 سال است که در زمينه نوسازي ناوگان حمل‌و‌نقل عمومي پيشرفتي نداشتيم اما در مقابل سال به سال بر تعداد خودروها افزوده مي شود و سن خودروهاي قبلي بالاتر مي‌رود و به همان نسبت بر ميزان انتشار ناشي از عمر فرسودگي آنها اضافه مي‌شود، الان حدود 10 ميليون خودرو در تهران وجود دارد، همچنين حدود 5/2 تا 3 ميليون موتورسيکلت در پايتخت شماره‌گذاري شده که از اين تعداد حدود 500 هزار موتورسيکلت که همه کاربراتوري هستند به طور مداوم در حال تردد هستند که استانداردشان بسيار پايين است، در حالي که حدود 20 درصد در انتشار ذرات آلاينده در بخش منابع متحرک سهم دارند.وي ادامه داد: در تهران علاوه بر انتشار آلايندگي از طريق منابع متحرک، فعاليت صنايع پايين دست مانند زباله‌سوزها است که به صورت شبانه‌روزي کار مي کنند و با جهت وزش باد آلودگي‌ها وارد شهر مي‌شود.

از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده

گل‌عليزاده تاکيد کرد: اگر بخواهيم کار مفيدي براي کاهش آلودگي هوا انجام دهيم بايد از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده در اولويت قرار گيرد و بعد در بلند مدت به سمت خودروهاي کم مصرف پيش رويم البته در تهران حتي اگر تمام شرايط هم ايده آل باشد باز تضميني نيست که آلودگي هوا نداشته باشيم چون بيش از ظرفيت تهويه هوا بارگذاري کرده ايم و توان اکولوژيک تهران سال‌هاست که تمام شده مگر اينکه بياييم خودروهاي کم مصرف و برقي توليد کنيم، از سوي ديگر به اين سمت برويم که توليد انرژي‌هاي تجديد‌پذير را بيشتر کنيم يعني کاهش مصرف سوخت فسيلي داشته باشيم، يک کار خيلي مهم ديگر اينکه با توجه به اينکه سال به سال مشکل کمبود گاز داريم گاز را بايد در اختيار نيروگاه‌ها قرار دهيم تا آنها برق توليد کنند و مردم سيستم‌هاي گرمايشي و سرمايشي خود را برقي کنند چون سوخت پاکي است و تاثير زيادي در کاهش آلودگي هوا دارد دنيا هم به اين مسير حرکت مي‌کنند.وي به نقش مازوت در صنايع اشاره کرد و گفت: البته صنايع مي‌توانند مازوت هم بسوزانند اما به شرطي که سيستم‌هاي کنترلي نصب کنند در اروپا وسط شهر ذغال‌سنگ مي‌سوزانند اما آلودگي در پي ندارد چون سيستم کنترلي دارند اما صنايع ما اين سيستم را ندارند و اگر مدام هم گاز بسوزانند باز هم انباشت آلايندگي خواهند داشت اگر سيستم کنترلي نصب کنند ناکس و ساير آلودگي‌ها جذب مي شوند و در اين صورت شرايط انتشار آلودگي به حداقل مي‌رسد.