هنوز هم به ترامپ اعتمادي نيست
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: دونالد ترامپ در صفحه توئيتر خود، بدون ارائه هيچ مدرکي و صرف به اشتراک گذاشتن تصويري از چند گلوله خمپاره نامشخص، ايران را به انجام حمله راکتي روز يکشنبه به سفارتخانه آمريکا در بغداد متهم کرد. او مدعي شد سفارتخانه ما در بغداد روز يکشنبه مورد اصابت چندين راکت قرار گرفته است. سه راکت عمل نکردهاند. حدس بزنيد از کجا آمده بودند، ايران. اکنون ما زمزمههايي از حملات بيشتر عليه آمريکاييها در عراق ميشنويم. رئيسجمهور آمريکا سپس تهديد کرده که توصيه ايمني دوستانه به ايران دارد و آن اين است که اگر يک آمريکايي کشته شود، من ايران را مسئول آن ميدانم. بازنگري کنيد. سفارت آمريکا در بغداد نيز شامگاه يکشنبه هدف حمله راکتي قرار گرفت. ادعاها و تهديدات ترامپ عليه ايران در حالي است که فرمانده نيروهاي آمريکايي در منطقه غرب آسيا مدعي شده واشنگتن به دنبال دامن زدن به تنشها و درگيري با ايران نيست. البته در اين ميان هنوز برخي بر اين باور هستند که بايد ترامپ را جدي گرفت و نياز است سه هفته ديگر با احتياط عمل کرد تا اين شخصيت بيثبات سياسي کاخ سفيد را ترک کند. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با قاسم محبعلي، مديرکل پيشين خاورميانه وزارت امورخارجه داشته است که در ادامه ميخوانيد.
آيا همچنان بايد تهديدهاي ترامپ عليه ايران را جدي قلمداد کرد يا اينکه دوران او بهواقع تمام شده است؟
ترامپ شخصيتي غيرقابل پيشبيني است و به دنبال آن است که يک ميراث بد از خود براي رئيسجمهوري بعدي به جاي بگذارد تا بايدن نتواند سياستهاي خود را بهخوبي عمل کند و بهراحتي به برجام بازگردد. يک بحران و يک درگيري ميتواند خواسته ترامپ را محقق سازد و به نظر ميرسد او به دنبال يک بهانه است تا به همراه نتانياهو و بنسلمان از فرصت ايجادشده به نفع خود استفاده کنند. ايران تا اين لحظه به خوبي توانسته است عرصه را مديريت کند و اجازه نداده است اين فرصت نصيب آنها شود. بايد توجه کرد که با رفتن ترامپ خطرها برطرف نميشود. ايران بايد بهگونهاي مسائل خود را با اروپا حل کند زيرا ممکن است هرازگاهي منجر به تنش شود. در وراي اينکه اين موضوع سياسي است اما ايران بايد ديپلماسي خود را بهگونهاي فعال کند تا در اين عرصه به عنوان متهم شناخته نشود. اتحاديه اروپا حقوق بشر را امروز جز پايههاي خود در عرصه سياست خارجي ترسيم کرده است. آنها علاوه بر دموکراسي و اقتصاد رقابتي بر اين اصل نيز بسيار تاکيد دارند. پيروزي بايدن در اين ميان سبب ميشود جبههاي شکل گيرد تا حقوق بشر و مسائل مربوط به آن بيشتر در دستورکار قرار گيرد درحاليکه اين اصل در سياستهاي ترامپ جايگاهي نداشته و به آن کمتر توجه ميکرد.
آيـا ايـن زمان براي دونـالد تـرامـپ و همپيمانان او در داخل ايالاتمتحده آمريکا وجود دارد تا با تبديل برجام به يک قانون از احياي آن جلوگيري کنند؟
سناتور تد کروز و ليندسي گراهام از همحزبيهاي ترامپ در مجلس سنا، از رئيسجمهوري خواستهاند توافق هستهاي ايران و توافقنامه پاريس را هر چه زودتر به مجلس سنا ارائه دهد. کروز از ترامپ خواسته براي يک رايگيري نهايي اين توافقنامهها را در سال 2021 به مجلس سنا ارجاع دهند. آنها براي يک رأيگيري در مجلس سنا سخت در تلاشند تا درخصوص هرگونه تصميم احتمالي براي بازگشت به توافق هستهاي ايران اطمينان حاصل کنند. اين امکان وجود دارد که آنها اين اقدام را انجام دهند. اين امر بسيار مشکل است اما باز هم يک تهديد است. البته جنبه ضعيفي دارد زيرا اگر چنين طرحي نيز مطرح شود احتمال دارد تا همانند دفعات قبل باز هم دموکراتها وقتکشي کرده و عرصه را به گونهاي مديريت کنند تا اين سه هفته باقيمانده از دولت دونالد ترامپ نيز هر چه سريعتر بدون رخداد خاصي به پايان رسد. جمهوريخواهان به هر نحوي به دنبال آن هستند تا مانع بازگشت بايدن به برجام شوند. در همين راستا هر روز به يک امر جديد متوسل ميشوند که تا اين لحظه موفق ظاهر نشدهاند و ممکن است در چند روز آينده نيز باز هم پيشنهادهاي ديگري به دونالد ترامپ دهند.
آيا ايران صبر استراتژيک خود را در اين روزهاي پاياني ادامه خواهد داد؟
برجام هم مخالفان داخلي و هم مخالفان بينالمللي دارد. در اين عرصه اين مخالفان به دنبال آن هستند اقداماتي انجام دهند تا اين توافق به نتيجه نرسد و اگر تنشي در اين ميان ديده ميشود نتيجه تلاش اين افراد مخالف برجام است؛ وگرنه سياستها در اين عرصه تغييري نکرده است. نقش مسئولان است در اينجا بسيار مهم ميشود. نبايد فرصت را به افرادي بدهند که قصد ايجاد تحريک و تنش را دارند و نبايد به اين افراد فضا داده شود. در عرصه منطقه نيز همه کشورهاي منطقه ميدانند با ورود جو بايدن به کاخ سفيد شرايط به طور جدي تغيير خواهد کرد. بهعنوان مثال، آمريکاي بايدن به سعوديها کمک نخواهد داد و ديگر مثل گذشته نيست که آمريکا از سياست عربستان در جنگ با يمن پشتيباني کند. تغيير ديگر هم اين است که ايالاتمتحده در دوران بايدن به مساله حقوق بشر کشورهاي خاورميانه حساس خواهد شد و در کل ميتوان گفت رابطه کشورهاي خاورميانه با آمريکا مثل زمان باراک اوباما چالشي خواهد بود. کشورهاي خاورميانه ميدانند روزهاي تعامل با آمريکا با رفتن دونالد ترامپ به فضايي مملو از چالش و تنازع تبديل خواهد شد. ايران ضمن تاکيد روي برجام بايد باب گفتوگو را راجعبه موضوعات ديگر، بدون اينکه خواسته باشد سند برجام دوباره از نو بازنگري شود، باز بگذارد. اين مسائل، موضوعات متفاوتي هستند و ايران بايد در اين عرصه هوشمندانه عمل کند.
