عوارض طولاني‌مدت کرونا

عوارض طولاني‌مدت کرونا

عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشکي شهيدبهشتي با اشاره به اينکه ممکن است علائم بيماري کوويد19 در برخي مبتلايان، مزمن و ماندگار شود، گفت: بسته به‌شدت بيماري اوليه و بستري‌شدن يا نشدن بيمار، نوع علائم مزمن متفاوت است. دکتر مينوش شعباني متخصص عفوني در خصوص عوارض طولاني‌مدت بعداز کرونا، اظهارکرد: با طولاني‌شدن پاندمي، به‌نظر مي‌رسد کوويد19 براي بيماران مبتلا، بعداز بهبود نيز گرفتاري‌هايي ايجاد مي‌کند. البته بسياري از بيماران خوشبختانه ريکاوري کامل پيدا مي‌کنند، اما در درصدي از مبتلايان هم علائم ماندگار مي‌شود. وي ادامه داد: بسياري از ارگان‌هاي بدن در جريان ابتلا به کرونا درگير مي‌شوند و در کنار همه اين ارگان‌ها، سيستم ايمني و حتي روان بيماران نيز متحمل آسيب مي‌شود. شرايط براي درصد کمي از افراد مبتلا که ممکن است هفته‌ها يا ماه‌ها برخي علائم را با خود همراه داشته باشند، کلافه‌کننده خواهد بود و عملکرد زندگي‌شان را تحت‌تاثير قرار مي‌دهد. دکتر شعباني تصريح کرد: بايد به اين نکته توجه شود که حتي مبتلاياني که در بيمارستان بستري نشدند و افرادي که در فاز حاد بيماري نيازي به کمک‌گرفتن از پزشک پيدا نکردند هم ممکن است دچار طولاني‌شدن همان علائم خفيف يا بعضا پيدايش علائم جديد در طي هفته‌هاي بعد شوند. عضو هيات علمي دانشگاه اطلاعات مرتبط با عوارض طولاني‌مدت کوويد19 را بسيار محدود دانست و ادامه داد: اطلاعات موجود، حاصل تلاش‌هاي دست و پا شکسته دو، سه ماه اخير و تجربه‌هاي پيشين از ويروس‌هاي هم خانواده کوويد19، مثل سارس و مرس است. البته مطالعات متعددي در سراسر دنيا، از جمله 6 مطالعه 6 ماهه در انگليس و يک مطالعه دو ساله در نيويورک در اين خصوص آغاز شده است و در واقع بايد منتظر گذشت زمان و حاصل اين نتايج بود. دکتر شعباني، عنوان کرد: در بيماراني که شرايط اوليه شديدتري داشتند و در نهايت هم در بيمارستان بستري شدند، عوارض بعداز کرونا و درگيري مزمن شديدتري گزارش شده است؛ البته نه فقط در ريه، در تمام ارگان‌هاي مربوطه. در شواهد قبلي هم نشان داده شده که در بيماري همچون سارس، عوارض تا سال‌ها هم ادامه داشته است. وي عوارض مزمن کوويد19 را با عنوان Post-COVID Syndrome يا Post-acute covid-19 اعلام کرد و افزود: اين عوارض ممکن است بعداز ماه‌ها، حتي بيشتر از 6 ماه ادامه پيدا کند، اما انجمن بيماري‌هاي عفوني آمريکا (IDSA) به‌طور دقيق عنوان مي‌کند که اگر بيشتر از سه هفته علائم با بيمار باشد، اصطلاح Post-acute covid-19 و اگر بيشتر از 12 هفته طول بکشد Chronic post covid syndrome به آن اطلاق مي‌شود. دکتر شعباني ادامه داد: بسته به‌شدت بيماري اوليه فرد و بستري‌شدن يا نشدن وي، نوع علائم مزمن متفاوت است. بيماري که در بخش مراقبت ويژه بستري شده و خدمات متعدد درماني دريافت کرده باشد، خودبه‌خود جدا از درگيري‌هاي ابتلا به کرونا، عوارضي را تجربه خواهد کرد، از طرفي براي اين دسته از بيماران، علائم پست کوويد19 شديدتر و احتمالا طولاني‌تر خواهد بود. درصد بالايي از بيماران هم که بهبود پيدا مي‌کنند، ممکن است اين ريکاوري ظاهري و باليني باشد و آسيب‌هايي به ارگان‌هايشان وارد شده باشد که ادامه‌دار شود.

شايع‌ترين علائم

دکتر شعباني در خصوص علائم شايع که در درصد بالاتري از بيماران مزمن مي‌شود، بيان کرد: خستگي، تنگي‌نفس، سرفه، دردقفسه سينه، کاهش يا از دست‌دادن تمرکز، اختلالات حافظه، افسردگي، اختلالات اضطرابي و استرسي پس از حادثه، دردعضلاني، سردرد، تب‌هايي که قطع، وصل و بالا يا پايين مي‌شود، از علائمي است که بيشتر گزارش شده است. عضو هيات علمي دانشگاه، اظهارکرد: پزشکان پيش‌بيني مي‌کردند که اين بيماري ويروسي باعث بروز مشکلات عديده مزمن مي‌شود، اما اين موضوع اوايل پاندمي دغدغه مهمي نبود. در آينده نزديک با حجم بالايي از اين بيماران روبه رو خواهيم بود و شايد اين رخداد دست کمي از سونامي نداشته باشد.

معماي علائم مزمن

وي تصريح کرد: معما از مراجعه بيماران جواني شروع مي‌شود که مشکل خاص زمينه‌اي ندارند و در زمان ابتلا به کوويد19 هم علائم خفيفي را تجربه کرده‌اند. اينها مدعي هستند صبح‌ها با خستگي بسيار بيدار مي‌شويم، وقتي به سرکار مي‌رويم اصلا انرژي نداريم و کلافه هستيم، همين شرايط موجب مي‌شود به مرور زمان برخي اختلالات روحي و رواني، اضطراب و افسردگي در فرد ظاهر شود. متخصص بيماري‌هاي عفوني و گرمسيري در خصوص ميزان شيوع اين سندرم، ادامه داد: طبق مطالعه‌اي که در کشور ايتاليا با تحت‌نظر قراردادن جمعيت آماري 143 نفر به مدت 2 ماه بعد از اتمام فاز حاد بيماري، انجام شده، بالغ بر 80 درصد از يکسري علائم رنج مي‌بردند که از اين تعداد حدود 30 درصد آنها دو علامت و حدود 50 درصد سه علامت به بالا به‌همراه داشتند. وي افزود: بيمارستاني در پاريس نيز به‌طور ميانگين هفته‌اي 30 مورد سندرم Post-COVID گزارش مي‌کند که اکثر آنها خانم‌هايي با حدود 40 سال سن هستند. به گفته دکتر شعباني، خستگي، تنگي‌نفس، دردمفاصل، دردسينه، سرفه، اختلال چشايي و بويايي، خشکي‌چشم، قرمزي‌چشم، سردرد، خلط‌گلو، کاهش اشتها، دردگلو، سرگيجه، دردعضلاني و اسهال از شايع‌ترين علامت‌هاي مزمن است. عضو هيات علمي دانشگاه، گفت: با توجه به اينکه تقريبا ريه اولين ارگاني است که درگير مي‌شود، بسياري از بيماران از طولاني‌شدن سرفه‌هاي خشک يا خلط‌دار شکايت مي‌کنند. موضوع سرفه تحت حاد و مزمن به مدت 3 تا 8 هفته ناشي از ابتلا به ويروس‌هاي تنفسي و برونشيت هميشه مطرح بوده است، اما به‌طورکلي طولاني‌شدن علائم، نياز به ويزيت حضوري توسط پزشک را پررنگ‌تر مي‌کند. وي عنوان کرد: افراد تا جايي‌که امکان دارد از ويزيت‌هاي تلفني پرهيز کنند، چراکه بررسي برخي علائم خطر به‌صورت تلفني امکان‌پذير نيست. عضو هيات علمي دانشگاه اظهارکرد: زماني‌که اختلال در عملکرد سيستم ايمني رخ دهد، گويي تمام ارگان‌هاي بدن درگير شده است. يکي ديگر از ارگان‌هايي که احتمال درگيري آن درجريان ابتلا به کرونا بالاست، قلب است. در فاز حاد حدود يک سوم از افراد دچار علائم قلبي مي‌شوند و بعداز ريکاوري، برخي مشکلات التهابي باعث مي‌شود عوارض مزمن قلبي را شاهد باشيم. البته اين اختلالات بيشتر افرادي که سابقه بستري دارند را درگير مي کند.