مصوبه مجلس تاثیری بر عقبنشینی اروپا نداشته است
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: برخي رسانهها در روزهاي اخير بر اين باور هستند که کشورهاي اروپــايي از پيــشنهاد جــو بايدن درخصوص بازگشت ايالاتمتحده به توافق هستهاي با ايران به شکل فعلي، پشتيباني کرده و در حال حاضر از اصرار بحثبرانگيز خود براي گسترش اين توافق به موضوعات سياستهاي منطقهاي و دفاعي ايران دست کشيدهاند. آلمان، فرانسه و انگليس همراه با ساير امضاکنندگان توافق هستهاي 2015 يعني چين، روسيه و ايران متعهد شدند که بازگشت مجدد و احتمالي واشنگتن به اين توافق را به شکل مثبت برداشت کنند. اين رويکرد که احتمالا متحدان خاورميانهاي ايالاتمتحده را نااميد ميکند، زمينه را براي دولت آينده آمريکا به رياست جو بايدن فراهم ميسازد تا پس از روي کار آمدن در ماه آينده استراتژي خود را در اين زمينه ارائه دهد. همچنين در بيانيه وزيران امورخارجه کشورهاي عضو برجام پس از جلسه مجازي روز دوشنبه آمده است که وزيران دورنماي بازگشت محتمل ايالاتمتحده به برجام را مورد توجه قرار دادند و بر آمادگي خود براي پرداختن به اين موضوع با نگاهي مثبت و در يک تلاش مشترک تاکيد داشتند. اين بيانيه نشان ميدهد که اولويت طرفهاي اروپايي برجام، تمرکز روي بازگشت کامل ايران به اجراي کامل تعهدات هستهاياش ذيل اين توافق و آغاز رايزني با دولت بايدن است؛ امري که در کنار عقبنشيني از برخي نقاط اختلاف اميدها را در اين عرصه زنده کرده است. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با جلال ساداتيان، سفير پيشين ايران در بريتانيا داشته است که در ادامه ميخوانيد.
مصوبه مجلس در عقبنشيني احتمالي اروپا از مواضع خود موثر بوده است؟
بايد با اميدواري به اين اتفاقات نگاه کرد البته جناح اصولگرا در داخل کشور در حال استفاده از اين اتفاقات به نفع خود است و ميگويند که مصوبه مجلس سبب شد تا اروپاييها کوتاه بيايند اما در واقع اين گونه نيست و اروپا ميداند که اگر قرار باشد بر مواضع ناحق خود اصرار کنند، ماجرا بهشدت پيچيده خواهد شد. به اين شکل که اين اروپا و آمريکا بودند که به تعهدات خود عمل نکردند. اروپايي که ادعاي استقلال دارد بهدنبال اتفاقات چند سال اخير بهشدت تحتتاثير تهديدات آمريکا قرار گرفت. از نظر موضع سياسي انصاف اين است که بگوييم اروپا در مقابل آمريکا ايستاد و در همان برهه زماني خانم موگريني 12 مرتبه متعهد بودن ايران را تاييد کرد و تروئيکاي اروپايي نيز از ايران حمايت کردند اما از نظر اجرايي اقدامي نتوانستند انجام دهند. برجام يک توافقي بود که طبق آن اروپا نيز بايد اقدامات زيادي انجام ميداد که با خروج ترامپ از آن عملا از انجام آنها عاجز شدند. تروئيکاي اروپا تعهد داد که نفت ايران را خريداري کند و ساير بازار اروپا را نيز به روي ايران بگشايد و بيمه و بانک و کشتيراني ايران را حمايت کند اما عملا اروپا اقدامي نکرد. در قبال کوتاهي اروپا بود که ايران تعهدات خود را کاهش داد و نه خروج آمريکا از برجام. در اين ميان اروپا در اين اواخر مدعي شد که ايران بايد علاوه بر برجام در مورد قدرت دفاعي و مسائل منطقهاي خود نيز مذاکره کند و در برجام بايد تجديدنظر شود و برخي از موارد آن بايد بازنگري شود. ايران پيش از مصوبه مجلس نيز عنوان کرده بود که خارج از برجام مذاکره نميکند و صرفا در خصوص بندهاي آن حاضر به مذاکره است و امروز نيز آنها به دنبال اين مقاومت به موضع گذشته خود برگشتند.
آيا عقبنشيني اروپا از برخي مواضع خود ميتواند در عمل نيز محقق و به توافق با ايران ختم شود؟
ايران مدتها تعهدات خود را انجام ميداد و آنها نيز تاييد ميکردند و آژانس بر آن صحه ميگذاشت. کسي مخالف صحبت در رابطه اصلاحات برجام نيست اما اصل بايد برجام باشد و همه گفتوگوها در آن قالب باشد. از سوي ديگر، تيمي را که امروز بايدن براي سياست خارجي خود انتخاب کرده است اين امر را يادآوري ميکند که آنها قصد بازگشت کامل به برجام را دارند. تمامي اين افراد در برجام قبلي نقش موثري داشتهاند. انتخاب اين افراد پيام دارد و به نظر ميرسد اروپا نيز پيام را دريافت کرده است و نگاه خود را به اين عرصه مثبت کردهاند. اين امر بسيار محتمل است و ميتواند نويدبخش توافقهاي بعدي در آينده باشد.
چه اتفاقاتي در داخل کشور ميتواند در اين عرصه موثر واقع شود؟
برخي جناحها در داخل کشور به دنبال اين هستند که موفقيتها را به نام خود ثبت کنند اما اين مهم نيست و اين کار را انجام دهند. از سوي ديگر، دستور رهبري براي تمديد مهلت رسيدگي مجدد به FATF در سخنان و تصميمات اروپا موثر است. تصميمات معقولانه اروپا به دنبال اين امر است و برخي باز هم در داخل اين شبهه را ايجاد کردهاند که اروپا از مواضع خود عقبنشيني کرده است تا در آينده ايران را گرفتار کند اما بايد در جواب آنها گفت که امروز فرصت نيتخواني نيست و ايران نيز دستانش در مقابل اقدامات آتي آنها بسته نيست و زماني که برجام احيا شود در وهله اول شرايط مساعدتر براي مردم خواهد شد و از گرفتاريها و سختيها فاصله خواهند گرفت و اين نيز بسيار خوب است. بايد از اين موقعيت به عنوان يک فرصت استفاده شود. هر دولتي که در آينده بر سر کار آيد ميتواند از اين برجام به شکل کامل به نفع ايران استفاده کند و جناحها نيز منافع آن را به نام خود ثبت کنند. بايد به زندگي مردم سامان داد. شما اينها را به نام خود بزنيد و کسي نيز با آن مشکل ندارد. مهم اين است که کشور سامان بهتري پيدا کند و برجام به يک سرانجام برسد تا منافع اقتصادي آن نيز دقيق و کامل حاصل شود.
