قاتل نوراني درختان پايتخت
نورپردازي شهري هميشه جاذبههاي خود را داشته و به دليل همين استقبال مردمي، مسئولان شهري هميشه تلاش کردند تا انواع و اقسام نورپردازيها را با اتکا به المان و ظرفيتهاي شهري ايجاد کنند و بر همين اساس در سالهاي اخير شاهد نورپردازي بيشتر در شهر بودهايم. غافل از اينکه اين نورپردازيها و جريانهاي الکتريسيته روي تنههاي درختان چه صدمههاي جبرانناپذيري به آنها وارد ميکند. نورپردازي در شهر در طراحي فضاهاي داخلي و خارجي زيباسازي و در راستاي هويتبخشي به فضاي شهري مورد استفاده قرار ميگيرد، در چند سال اخير نيز شهر تهران ميزبان ريسههاي نوراني شده و تقريبا در همه جاي شهر اين ريسههاي رنگي به چشم ميخورند، اما بعد از مدتي نحوه نورپردازي شهر منتقداني پيدا کرد و برخي کارشناسان از نوع و نحوه اجرا گلايه کردند؛ هرچند دبير کميته سلامت شوراي شهر معتقد است اگر طرح جامعي براي نور در تهران تدوين شود که در حال تهيه است، اين مشکلات حل خواهد شد و به يک روش استاندارد براي تزئينات نوري درختان و معابر در تهران ميرسيم.دکتر فاطمه کريمي در مورد تاثير نور بر رشد درختان پايتخت با اشاره به مطالعات صورت گرفته توسط شهرداري و شوراي شهر ميگويد: در مورد تاثير مستقيم و غيرمستقيم نورپردازيهاي شهري روي رشد درختان مطالعاتي صورت گرفته است و در اين مطالعه در مورد تاثير چراغهاي روشنايي معابر که ساليان سال در خيابانهاي تهران روشن و فعال هستند بررسي صورت گرفته است.
مقدور نبودن حذف نور در شب
وي ميافزايد: از گذشتههاي دور، روشنايي معابر و خيابانهاي شهرها به وسيله تيرهاي چراغ برق تامين ميشده است که در چند سال اخير ميزان نور استاندارد اين تيرها، تعيين شده که هم به درختان آسيب نميزند و هم روشنايي معابر به حد کفايت تامين ميشود که بررسيها نشان داده است ميزان نور اين روشناييها استاندارد است.دبير کميته سلامت شوراي شهر تهران با تاکيد بر اينکه نور در شهر آن هم در هنگام شب براي تردد بهتر و تامين امنيت لازم است و نمي توان آن را حذف کرد، ميگويد: ما ناگزير هستيم در شهر از نور استفاده کنيم اما بايد نوري که به درخت به عنوان يک موجود زنده تابيده ميشود براساس استاندارها باشد تا تاثيرات منفي نورپردازي مدام، کاهش يايد. هرچند در برخي کشورهاي پيشرو نورپردازيهاي خيابانيشان به صورت روتين 12 ماه سال به يک صورت نيست و در مقاطعي از سال ضمن احترام به درختهايشان، تغييراتي در ميزان و نوع تابش نور ايجاد ميکنند.
نورپردازي بين درختان
کريمي با اشاره به نورپردازي بين درختان ادامه ميدهد: تزئيات بين درختان تاثير منفي دارد، چراکه حتي اگر ميزان نور ساطع شده از آنها کمتر از حد استاندارد باشد اما به دليل جريان و عبور الکتريسيته روي بدن اين موجود زنده ميتواند اثرات منفي و مخربي را بر جاي بگذارد، البته ميتوان با اعمال محدوديتهاي زماني مثلا روشن شدن در اعياد يا مناسبتهاي خاص آنهم با رعايت پروتکلهاي نور، ميزان تاثيرات مخرب را بر دختان را کاهش داد، به شرط آنکه به طور دقيق استانداردها رعايت شود و بر آن نيز نظارت صورت گيرد.دبير کميته سلامت شوراي شهر تهران با تاکيد بر اينکه يادمان باشد که درختان موجودات زنده هستند و ميزان استفاده از نور براي درختان بايد محدود باشد ميگويد: براساس نظام فيزيولوژيک درختان، آنها در طول شب شروع به ترميم و ساخت کلوفيل ميکنند و بر همين اساس در شب نياز دارند ما انسانها دست از نورپردازي و شبيه سازي نور برداريم و اجازه دهيم فرآيند بيولوژيک گياه به طور طبيعي و نه مصنوعي طي شود و ميتوان با کاهش نور يا در بهترين حالت قطع نور، به درختان کمک کنيم که رشد طبيعي خود را داشته باشند.وي ادامه ميدهد: البته در تهران يک نوع نورپردازي مخصوص درختان وليعصر انجام شد که با توجه به مخاطراتي که ميتوانست به حيات درختان ايجاد کند، مورد بررسي دقيق قرار گرفت و حتما ديدهايد که براي نورپردازي بخشي از درختان خيابان وليعصر، چراغهايي را در زير درخت تعبيه کرد و نور از پايين به درختان تابيده ميشود که اين اقدام حدفاصل پارک وي تا ميدان تجريش انجام شده است، در حاليکه اين روش مخاطراتي براي درختان دارد.
درختان وليعصر؛ هويت تاريخي تهران
وي ميافزايد: درختان خيابان وليعصر هويت تاريخي تهران هستند و شهرت اين خيابان نيز به دليل ارزش بيولوژيک چنارهاي آن است که در اين دوره مديريت شهري حساسيت زيادي روي اين خيابان وجود دارد و به همين دليل با توجه به ابهام تاثير نورپردازي بر درختان اين خيابان؛ از سازمان زيباسازي خواسته شد که تا زمان بررسي بيشتر تاثير نور بر حيات درختان اين منطقه، نورپردازي را متوقف کند و اصطلاحا چراغها را خاموش کند. البته اين سازمان نيز صرف زيبايي اين قسمت خيابان وليعصر در روز تنها يک تا دو ساعت چراغها را روشن کرده و بعد از آن خاموش مي کند تا سير طبيعي حيات درختان ادامه يابد.کريمي با اشاره به اهميت نورپردازي در شهر ميگويد: با توجه به اينکه نور در شهرها بسيار پراهميت هستند اما ميبينيم يک دستورالعمل کلي که پيوستهاي موضعي و موضوعي داشته باشد و به ما نشان دهد مثلا فضاي تاريخي يا بوستان مهمي در مناسبتها چگونه با نور تزيئن شود، نداريم و شاهد هستيم که هميشه با قيد فوريت و براي مناسبتهاي مختلف يک دستورالعمل پراکنده صادر شده و نظارتي هم بر اجراي درست آن نميشده است.
نورپردازي براساس مصوبه شوراي شهر
وي با بيان اينکه کميته نورپردازي براساس مصوبه شوراي شهر تهران مدتي است که در سازمان زيباسازي تشکيل شده و يکي از مهمترين ماموريت هاي اولويت دار آن، تدوين «طرح جامع نورپردازي» است، مي گويد: معتقديم که بايد دستورالعمل مشخصي در مورد نور براي همه مکانهاي شهري تدوين شود که به فراخور کاربري هر نقطه نور نيز در آن تاثير بگذارد يعني در پلها، فضاهاي تاريخي، بوستانها، معابر و.... به گونهاي نورپردازي انجام شود که هم استاندارد باشد و هم ارزشها و ويژگيهاي خاص سازه يا محل مورد نظر را نيز به همگان نشان دهد.وي معتقد است: نورپردازي يک محل تاريخي نبايد مانند نورپردازي بوستان يا يک پل باشد به همين دليل در طرح جامع نورپردازي تهران، تمام اين فاکتور و مولفهها در نظر گرفته شده تا دستورالعمل خاص براي آنها نگارش شود.
