شرط موفقيت برجام؛پذيرشFATF

آرمان ملي- عليرضا پورحسين: نزديک شدن دونالد ترامپ به ترک کاخ سفيد اين امر را به حقيقت نزديک‌تر مي‌کرد که بسياري از مشکلات از پيش روي کشور برداشته مي‌شود اما پس از پيروزي جو بايدن يک‌سري تنش‌ها به‌وجود آمد که کار را سخت‌تر کرد. از يک‌سو ترور شخصيت مهم کشور، از سوي ديگر ايجاد تنش ميان ايران و اروپا و برخي کشورها سبب شد تا اما و اگرهايي در اين خصوص به‌وجود آيد. اما و اگرهايي که با خبر تمديد مهلت FATF دستخوش تغييراتي شد. بيم‌ها و اميدهايي که در سخنان رئيس‌جمهوري نيز مطرح شد و تاکيد کرد که اجازه نمي‌دهيم پايان تحريم‌ها به تعويق بيفتد. صحبت‌هايي که به نظر مي‌رسد هم به موانع داخلي اشاره دارد و هم به موانع خارجي که يکي از موانع داخلي بي‌شک مصوبه مجلس و عدم تصويب FATF است؛ مقوله‌اي که همچنان روي آن تاکيد مي‌شود درحالي‌که گذر از آنها مي‌تواند گرهي بزرگ از مشکلات کشور باز کند، همان‌گونه که رفتن دونالد ترامپ نيز توانست تا حدودي تنش‌ها را در عرصه اقتصادي و سياسي کمتر کند. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي»گفت‌وگويي با قاسم محبعلي، مديرکل پيشين خاورميانه وزارت خارجه داشته است که در ادامه مي‌خوانيد.

صحبت‌هاي امروز رئيس‌جمهوري در خصوص اينکه اجازه نمي‌دهيم پايان تحريم‌ها به تعويق بيفتد تا چه ميزان مي‌تواند عملياتي شود؟

سياست خارجي کشور همواره در رده‌هاي بالاي کشور درخصوص آن تصميم‌گيري مي‌شود؛ رده‌هايي که فراتر از مجلس و دولت هستند و امنيت ملي کشور همواره در دستورکار آنها قرار مي‌گيرد. اگر ايالات‌متحده آمريکا به برجام بازگردد و نظام نيز قصد بازگشت به برجام را داشته باشد، مجلس نمي‌تواند مانع آن شود. دولت بايدن در پلتفرمي که ارائه کرده به موارد ديگري نيز اشاره کرده است؛ پس بنابراين احتمالا موانعي در خارج از کشور وجود خواهد داشت که بايد به آنها رسيدگي کرد. در مجموع بايد گفت تصميمات نظام تعيين‌کننده برجام است و قانون مجلس نمي‌تواند در اين عرصه مانع ايجاد کند.

احياي برجام منوط به چه عواملي است؟

برجام به‌دنبال دو اتفاق بار ديگر احيا خواهد شد و موانع از پيش روي آن برداشته مي‌شود. نخست، آمريکايي‌ها تصميم به بازگشت به برجام بگيرند و در اين مسير موانع جديد ديگري ايجاد نکنند و اتفاق ديگري نيفتد و در وهله بعد ايران به تعهداتي که در برجام داده است عمل کند و کاهش تعهدات را کنار بگذارد. در اين راستا ايران بايد غني‌سازي را به شکل سابق بازگردانده و فعاليت آب سنگين را نيز متوقف کند و سانتريفيوژهايي را که پس از کاهش تعهدات نصب کرده است از مدار خارج کند. تمامي اين موارد امکان آنها وجود دارد و در صورتي که محقق شود مي‌توان به احياي برجام اميدوار بود. درصورتي‌که اين اتفاق رقم نخورد، بايدن نيز روش ترامپ را در پيش خواهد گرفت و فشار حداکثري وارد خواهد کرد، با اين تفاوت که ممکن است ساير کشورها نيز او را همراهي کنند و ديگر مانند ترامپ تنها نخواهد بود. امروز اروپا مسائل حقوق بشري را نيز مطرح مي‌کند و جز مواردي خواهد بود که باز هم بر آن تاکيد خواهند کرد. دولت بايدن نيز در اين عرصه با اروپا همنظر است. ايران بايد به‌گونه‌اي اين مساله خود را با اروپا حل کند؛ زيرا ممکن است هرازگاهي منجر به تنش شود. در وراي اينکه اين موضوع سياسي است اما ايران بايد ديپلماسي خود را به‌گونه‌اي فعال کند تا در اين عرصه به‌عنوان متهم شناخته نشود. اتحاديه اروپا اين اصل را امروز جز پايه‌هاي خود در عرصه سياست خارجي ترسيم کرده است. آنها علاوه بر دموکراسي و اقتصاد رقابتي بر اين اصل نيز بسيار تاکيد دارند. پيروزي بايدن در اين ميان سبب مي‌شود تا جبهه‌اي شکل گيرد که حقوق بشر و مسائل مربوط به آن را بيشتر در دستورکار قرار دهند، درحالي‌که اين اصل در سياست‌هاي ترامپ جايگاهي نداشته و به آن کمتر توجه مي‌کرد. آنها قطعا با کشورهايي که به آنها نزديک‌تر هستند، سختگيري‌هاي کمتري خواهند داشت اما بايد توجه کرد که در گفت‌وگوها با چين و روسيه و حتي کشورهاي حاشيه خليج فارس نيز اين مساله را مطرح کرده‌اند و فقط در اين ميان به برخي سخت تر گرفته و از کنار برخي کشورها نيز به آساني عبور مي‌کنند زيرا دوستي بيشتري دارند. تشنج در اين خصوص همواره با کشورهايي همچون ايران پيش مي‌آيد که با آن ها هم سو نيست.

در کنار اين عوامل، بازگشت ايران به FATF تا چه ميزان مي‌تواند نشان دهد که مي‌توان به احياي برجام و وجود اراده در داخل کشور براي گشايش اقتصادي وجود دارد؟

پذيرش لوايح قطعا به وضعيت اقتصادي کشور ارتباط دارد و مي‌تواند به گشايش‌ها پس از برجام کمک بسزايي کند. ايران تا زماني که اين لوايح را نپذيرد،‌ طبيعي است که روابط مالي و بانکي ايران به حالت عادي باز نخواهد گشت. پذيرش FATF، مکمل موفقيت برجام است. اگر تصميمات مقامات بالا بر اين باشد که ايران به ميز مذاکره بازگردد و تعهدات برجام را اجرا کند، مانعي در داخل براي آن نيز وجود نخواهد داشت. رئيس‌جمهوري نيز روز گذشته بر اين امر تاکيد کردند و عنوان کردند که اجازه نمي‌دهند تا پايان تحريم‌ها به تعويق بيفتد و با طرف‌هاي ديگر برجام نيز مذاکره خواهند کرد. در اين مسير قطعا زماني که لوايح نيز تصويب شود و اجماعي بر روي آنها ايجاد شود، باز هم يک بهانه از کشورهاي ديگر گرفته مي‌شود و يک گام ديگر ايران را به گشايش اقتصادي و بهبود مبادلات تجاري نزديک‌تر مي‌کند.