اگر اين علائم را داريد
دچار اعتياد اينترنتي هستيد
بسياري از نوجوانان براي رفع نيازهاي ارتباطي خود، به شبکههاي مجازي روي آوردهاند و اعتياد اينترنتي به يکي از نگرانيهاي والدين تبديل شده است.اعتياد در حالت کلي به معناي عادت کردن بيمارگونه، ميتواند در بسياري از امور، ما را مبتلا کند. اما اين روزها يکي از بزرگترين معضلات خانواده ها، اعتياد اينترنتي نوجوانان است. شبکههاي مجازي و سياستهاي پشت آن، باعث ميشود نوجوانان فکر کنند اگر به آن دسترسي نداشته باشند، چيز مهمي را از دست داده و بدون آن احساس خلا ميکنند؛ به اين ترتيب به مرور زمان حس وابستگي شان بيشتر و بيشتر ميشود و در بعضي موارد حتي به اعتياد ميرسد.از علائم اعتياد اينترنتي ميتوان به آشفتگي ذهني، مشکلات خواب و در موارد جدي تر، تپش قلب، فشار خون بالا، عرق کردن کف دست، عادات بد غذايي و اشاره کرد.اين روزها که در سايه بيماري کرونا، دانشآموزان در حال دنبال کردن درسهاي مدرسه به صورت آنلاين هستند، خانوادهها انواع دستگاههاي هوشمند را در اختيار آنها قرار ميدهند تا مبادا فرزندانشان از تحصيل مناسب جا بمانند. اما اين که همه دانشآموزان با ردههاي سني متفاوت دسترسي کامل به فضاي مجازي و اينترنت داشته باشند، نگرانکننده است.
استفاده اصولي نوجوان از اينترنت
شهرياري روانشناس، در خصوص اينکه از کجا بدانيم استفاده نوجوان ما از اينترنت بيش از حد عادي است، گفت: نوجوانان در حال حاضر در دو حيطه از اينترنت استفاده ميکنند. حوزه اول، مربوط به آموزش و تحصيل آنهاست که زمان بندي مخصوص خود را دارد و مدرسه آن را تعيين ميکند که از اين رو خوب است خانواده از برنامه فرزند خود خبر داشته باشد و نظارت لازم را به عمل آورد.وي در ادامه گفت: حوزه دوم، «فرامدرسهاي» است و مربوط به فضاي مجازي ميشود. دانش آموزان براي شرکت در کلاسهاي خود، شبکههاي اجتماعي مختلفي را روي تلفنهاي هوشمند خود دارند و همين باعث ميشود گاهي ناخواسته وارد کانالها و گروههايي شوند که براي سن آنها مناسب نيست و از آنجا که در شرايط قرنطينه، امکان خروج از منزل را به آساني ندارند، براي رفع نيازهاي ارتباطي خود، جذب اين گروهها و کانالها ميشوند. به اين ترتيب، کرونا شرايط مستعدي را براي اعتياد اينترنتي فراهم ميکند.
نقش خانواده در ايجاد فضاي مناسب
شهرياري در جواب اين سوال که نقش خانواده در ايجاد فضايي مناسب و پرنشاط در محيط خانه و تاثيرات آن در جلوگيري از اعتياد اينترنتي چيست، گفت: نقش خانواده در برنامه ريزي براي اوقات فراغت فرزندان، نه تنها در دوران قرنطينه، بلکه در همه زمانها بسيار مهم است.وي با تاکيد بر اينکه خانوادهها توجه داشته باشند لازم نيست برنامهريزي، از قبل تعيين شده و قانونمند باشد، عنوان کرد: همان روابط معمول خانوادگي مثل صحبت و تعامل با هم، غذا خوردن جمعي، حضور فيزيکي، ميتواند کمک به سزايي در پوياسازي فضاي خانواده بکند.وي در ادامه افزود: اين که خانواده بخواهد تمام وقتهاي آزاد خود را در مکانهاي تفريحي و در مهمانيها بگذراند، اتفاقا سالم نيست و الگوي رفتاري غلطي را در فرزندان به وجود ميآورد. هر خانواده بايد خودش را مسئول سرگرمي خود بداند نه اينکه دائما به فضاهاي خارجي تکيه کند.
عادتهاي ارتباطي غلط خانوادهها
شهرياري با تاکيد بر اينکه اين فضاي مجازي و جذابيت آن نيست که اعضاي خانواده را از هم دور کرده، عنوان کرد: اين خود خانوادهها هستند که عادتهاي ارتباطي غلط را در پيش گرفتهاند و همين به دستگاههاي هوشمند ارتباطي اين فرصت را داده که بر آنها مسلط شود. در اين راستا، استفاده از اينترنت که در گذشته، معمولا مخصوص جستوجو و جمعآوري اطلاعات بوده، الان بيشتر مخصوص چت کردنهاي دو نفره و گروهي شده است؛ چرا که نوجوانان براي تامين نيازهاي ارتباطي خود، اين راهها را جذابتر از ارتباطات خانوادگي ميبينند.همچنين شهرياري درباره مراجعه به متخصص و مشاور و اين که چه زماني نياز به کنترل جدي اين اعتياد است، عنوان کرد: اعتياد يک لذت و انرژي خاص را به فرد مبتلا ميدهد و شخص براي اين که اين انرژي را به طور دائم تجربه کند، به دنبال آن ميرود.وي در ادامه گفت: فرض کنيم شخصي هر 5 ساعت به سراغ تلفن همراه خود ميرود و آن را چک ميکند. بعد از مدتي، اين 5 ساعت به 4 ساعت و سپس به 3 ساعت ميرسد و اين روند همينطور ادامه پيدا ميکند تا جايي که ميبينيم شخص بدون اراده گوشي همراهش را بر ميدارد. زماني که لذت به پايان ميرسد و دسترسي به تلفن همراه خود ندارد، بسيار آشفته و هراسان ميشود و بيقراري ميکند.وي افزود: ميبينيم که الان يکي از تنبيههايي که پدران و مادران براي فرزندان خود در نظر ميگيرند، گرفتن گوشيهاي آنهاست که البته در مواردي که اعتياد وجود دارد، نوجوان سعي ميکند مکاني خلوت و دور از چشم والدين پيدا کند و کار خود را انجام دهد. اگر والدين مواردي از اين قبيل را در رفتار نوجوانشان ديدند، خوب است به متخصص مراجعه کنند.
ضرورت درمان اعتياد اينترنتي
شهرياري در انتها با اشاره به اين که خيلي از والدين دهههاي 50، 60 و 70، خود دچار اعتياد اينترنتياند و به کمک و راهنمايي متخصص نياز دارند، افزود: پدران و مادران بدانند اگر زمينه اين رفتار نادرست در آنها وجود نداشته باشد، امکان درگير شدن فرزندانشان به اين نوع اعتياد، کاهش مييابد.
چند راهکار
1 - براي خود برنامه داشته باشيد.ساعات خاصي از روز را به چک کردن شبکههاي مجازي خود اختصاص دهيد و به جز آن ساعات، تلفن خود را کنار بگذاريد،2 - اعلانات تلفن همراه خود را خاموش کنيد.با اين کار مدام پيامهاي جديد دريافت نميکنيد و به خواسته خود و در زمان مناسب، پيامها را نگاه ميکنيد،3 - به دنبال کارهاي جديد باشيد.هر بار که حس کرديد استفاده شما از اينترنت بيش از حد عادي شده، سريعا گوشي خود را کنار بگذاريد و يک کار جديد را شروع کنيد. لازم نيست اين کار از قبل برنامه ريزي شده باشد؛ ميتواند تنها تجربهاي سالم و کوتاه براي دورکردن شما از عادات بدتان باشد،4 - رئيس خود باشيد.اگر استفادتان از اينترنت بيش از حدي شد که مقرر کرده بوديد، خود را جريمه کنيد،5 - از برنامههاي محدود کننده استفاده کنيد.برنامههايي وجود دارند که شما به راحتي ميتوانيد آنها را روي تلفن همراه خود نصب کنيد.