اهداف اردوغان؛ سوءاستفاده از آذربايجان- تضعيف ايران
آرمـان ملي - عليرضا پـورحسيــن: اظهارات دخالتجويانه رئيسجمهوري ترکيه در باکو به مناسبت پيروزي اين کشور در جنگ قرهباغ بار ديگر سياستهاي خصمانه و دخالتجويانه رئيسجمهوري ترکيه را نشان داد که براي اهداف جنگطلبانه و توسعهطلبانه خود دست به هر اقدامي ميزند و حاضر است در هر منطقهاي با حمايت از نيروهاي تروريستي به اقدامات مسلحانه پرداخته و ناامني را به کشورهاي ديگر سوق دهد. شخصي که همين چند سال پيش در حال سقوط و کنار گذاشته شدن از قدرت بود امروز در ليبي، عراق، سوريه، ارمنستان و آذربايجان بهصورت آشکار دخالت کرده و اقدام به کشتار غيرنظاميان ميکند، در صورتيکه نميتواند بر مناطق شرقي کشور خود تسلط داشته و هر روز با دستگيريهاي گسترده در مناطق کردنشين ترکيه عملا آزادي اين مناطق را به چالش کشيده و مردم خود را سرکوب ميکند و کمترين امکانات توسعهاي را در اختيار مردم اين قسمت از خاک خود قرار ميدهد. اينبار اما رئيسجمهوري ترکيه به نقطهاي رسيده است که ديگر توان استفاده از قدرت سخت را ندارد زيرا کشوري به مراتب بزرگتر از خود را در مقابل ميبيند و به همين علت به دنبال آن است تا با شعارهايي ميان ايران و آذربايجان اختلاف انداخته تا جايگاه خود را در اين کشور تثبيت کند و در اقدامي کاملا سازمانيافته اقدام به شعارپراکني ميکند. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با محسن پاکآيين، سفير پيشين ايران در آذربايجان داشته است که در ادامه ميخوانيد.
اردوغان با چه اهدافي در باکو حاضر و صحبتهاي تنشزا را بر زبان آورد؟
صحبتهاي اردوغان نه از روي توهم بوده و نه از روي احساسات بلکه به صورت کاملا هدفمند و با برنامهريزي قبلي اين صحبتها را در سخنراني خود اعلام کرده است. هدف اصلي از طرح اين مباحث و آن شعرخواني تخريب روابط ايران و جمهوري آذربايجان است. در مقطعي که ايران از تماميت ارضي آذربايجان حمايت کرده و همواره خواستار رفع تصرف اراضي اين کشور بوده و در جنگ قرهباغ نيز در کنار آذربايجان بوده است. در مقطع زماني که وزيرخارجه آذربايجان به ايران آمده و توافقنامههاي خوبي ميان طرفين به امضا رسيده است و دو کشور به دنبال تداوم همکاري پس از جنگ هستند، اين صحبتهاي اردوغان دقيقا براي اين است که اين دستاوردها را از بين ببرد و حضور و نفوذ خود را در جمهوري آذربايجان افزايش دهد. او با خواندن آن شعر در باکو به استقلال جمهوري آذربايجان در مقابل الهام علياف توهين کرد. اردوغان با ذکر نام برخي مناطق و اشاعه ايدههاي پانترکيسم خود را در مقابل ايران قرار داده و بهدنبال تحريک ايران و جمهوري آذربايجان است تا با يکديگر درگير شوند.
واکنش ايران در قبال اين اظهارات را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
وزير امورخارجه کشورمان بهدرستي فقط رئيسجمهوري ترکيه را هدف قرار داد که اقدام بسيار خوبي بود. ايران بايد با دقت هوشيار باشد تا در زمين اردوغان بازي نکند. هم ايران و هم جمهوري آذربايجان بايد هوشيار باشند و مراقب بوده تا اختلافي بهوجود نيايد و هر دو کشور بايد روابط خود را استحکام بخشند تا ديگران در آن سنگاندازي نکنند. ايران و جمهوري آذربايجان نبايد اجازه دهند تا اردوغان به اهداف خود برسد. جمهوري آذربايجان بايد به خاطر آورد که اردوغان با آنها نيز صادق نبوده است و از نيروهاي اهل سنت اين کشور در مرزهاي خود استفاده ميکرد و 700 نفر از آنها را مسلح کرده بود و در مقابل سوريه قرار داده بود. بنابراين هر دو کشور بايد در مقابل اقدامات ترکيه هوشيار باشند.
سياستهاي جنگطلبانه ترکيه با چه اهدافي در سالهاي اخير گسترش يافته است؟
ترکيه در سياست خارجي نسبت به همسايگان بسيار ضعيف عمل ميکند. به همين دليل امروز ترکيه باوجود شعارهايي که ميدهد در منطقه و خارج از منطقه منزوي و بسيار مورد انتقاد است. اشغال شمال قبرس سبب شده است تا امروز ترکيه با قبرس روابط خوبي نداشته باشند. ترکيه امروز با يونان به علت اختلافات مرزي دچار مشکلات جدي است. به علت حمايت ترکيه از داعش و بهعلت اينکه به دنبال تجزيه سوريه و عراق بود امروز ترکيه با اين کشورها نيز روابط خوبي ندارد. ترکيه با ارمنستان و اتحاديه اروپا نيز روابط بسيار بدي دارد. اگر ترکيه امروز با ايران روابط خوبي دارد به علت خويشتنداري و منطقي بودن ايران است، در غير اين صورت، ترکيه نسبتبه ايران رويکرد شفافي نداشته است. ترکيه همواره اعلام ميکند که بهترين دوست آنها جمهوري آذربايجان است اما روابط اين کشور با جمهوري آذربايجان نيز منفعتطلبانه است. در برههاي از زمان که ترکيه از اهل سنت آذربايجان سوءاستفاده کرده بود، آذربايجان نيز معترض شد و 6 مسجد ترکيه در جمهوري آذربايجان به علت اشاعه تفکرات تکفيري تعطيل شد. در جنگ قرهباغ نيز با وجود اينکه سربازان ارتش جمهوري آذربايجان بودند که در ميدان با ارتش ارمنستان وارد جنگ شده بودند اما ترکيه سوءاستفاده کرد و تعدادي از تکفيريها را وارد آذربايجان کرد تا منافعي براي خود تعريف کند که با واکنش تند ايران نيز مواجه شد و جمهوري آذربايجان آنها را از صحنه دور کرد. تمامي اين موارد نشان ميدهد که ترکيه نهتنها با همسايگان خود بلکه با کشورهاي دوست خود نيز رابطه صادقانهاي ندارد و هيچگاه شفاف عمل نميکند. به همين علت امروز ترکيه در تعاملات جهاني و در عرصه ديپلماسي و مراوده با همسايگانش بسيار ناموفق است و هر روز تنش جديدي در منطقه ايجاد ميکند. آنها به دنبال منافع خود هستند و متاسفانه در اين مسير سياست مناسبي را در پيش نگرفتهاند. سياست آنها امروز صرفا مبتني بر منفعتطلبي است و اين سبب شده تا آنها منزوي شوند.
