اروپاييها از «حرف»به «عمل» ميرسند؟
آرمان ملي: اتفاقات اخير در صحنه نظام بينالملل باعث شده تا شرايط مخصوصا در حوزه توافق هستهاي ايران و 1+5 (برجام) به نحو ديگري تغيير کند. به عبارت ديگر، اگر تا ديروز شرايط اينگونه بود که طرف ايراني به تمام وظايف خود ذيل برجام عمل مينمود اما در مقابل ساير طرفها در يک بدعهدي آشکار از عمل به تعهدات و وظايف خود در برجام سر باز ميزدند و حتي آمريکا در حرکتي که کاملا نقض برجام و قطعنامه 2231 به شمار ميرفت از برجام خارج شد اما امروز ورق به نحو ديگري برگشته و اينبار با کنار رفتن ترامپ، روي کار آمدن بايدن در آمريکا و تاکيد اروپاييها بر بازگشت آمريکا به برجام و لزوم حفظ اين توافق اين ساير طرفين هستند که از ايران ميخواهند که همچنان توافق را حفظ کند و به انجام وظايف خود متعهد بماند. اما در ايران بازي به نحو ديگري تغيير کرده است. پس از ترور ناجوانمردانه دکتر فخريزاده و به شهادت رساندن اين دانشمند هستهاي کشورمان امروز صحبت از توافق و برجام بسيار سختتر از ديروز شده و موجب گرديده که حتي نمايندگان مجلس نيز قانون اقدام راهبردي براي لغو تحريمها را در شوراي نگهبان به تصويب رسانده و براي اجرا به دولت ابلاغ کند. نکته اينجاست که در اين قانون فرصت 2ماههاي به ساير طرفهاي برجام داده شده تا به تعهدات خود برگردند و هر چه سريعتر شرايط عمل به اين تعهدات را فراهم کنند و اگر نه ايران اجراي داوطلبانه پروتکل الحاقي را کنار خواهد گذاشت. چه بسا اگر همين روند هم ادامه داشته باشد شايد در بدبينانهترين حالت ايران از برجام نيز خارج شود. براساس مصوبه مجلس، سازمان انرژي اتمي موظف است که در صورت عدم لغو تحريمها ظرف مدت 3 ماه عمليات نصب، تزريق گاز، غنيسازي و ذخيرهسازي مواد را تا درجه غناي مناسب، با حداقل 1000 عدد ماشين IR-2m در بخش زيرزميني تاسيسات شهيد احمديروشن نطنز آغاز کند. همچنين سازمان انرژي اتمي مکلف است در همين بازه زماني، هرگونه عمليات غنيسازي و تحقيق و توسعه با ماشينهاي IR-6 را به تاسيسات شهيد علي محمديفرد و منتقل کرده و عمليات غنيسازي را با حداقل 164 ماشين از اين نوع آغاز نموده و آن را تا انتهاي سال 1399 به 1000 ماشين توسعه بدهد. البته در خصوص اين قانون مصوب مجلس اختلاف آشکاري ميان دولت و خانه ملت وجود دارد اما آنچه در صحنه عمل ديده ميشود شرايط به سود برجام و ادامه اين توافق نيست و اگر اروپا و آمريکا طي بازه زماني مقررشده نتوانند به تعهدات مذکور در برجام عمل کنند چه بسا خيلي زود دير شود و زماني به تعهدات خود جامه عمل بپوشند که ديگر مفيد نباشد. از اين رو است که مقامات اروپايي و آمريکايي بهجاي ابراز نگراني، وعظ و خطابه در مورد برجام بهتر است که به تعهداتي که در متن برجام متعهد به انجامشان شدهاند عمل کنند.
نگراني مديرکل آژانس
مديرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي در اولين اظهارنظر خود پس از ترور جنايتکارانه محسن فخريزاده دانشمند برجسته کشورمان در حوزه دفاعي و هستهاي در گفتوگو با شبکه اسکاينيوز نسبت به افزايش تنشها پس از اين ترور هشدار داد. ايسنا نوشت، رافائل گروسي با بيان اينکه ايران نبايد تهديدات خود براي افزايش غنيسازي و اخراج بازرسان آژانس را اجرائي کند مدعي شد: اگر اين اقدامات عملي شود، انحراف بيشتر از تعهداتي محسوب ميشود که ايران در زمان پيوستن به توافق هستهاي پذيرفته است. وي ادامه داد: نميتوانم تصور کنم که چه کسي در چنين شرايطي پيروز خواهد شد. اگر محدوديتي براي بازرسان آژانس در نتيجه اين يا هر وضعيت ديگري اتفاق بيفتد، کار آنها با مشکل مواجه ميشود. مديرکل آژانس خاطرنشان کرد: ما بهطور کاملا شفاف ميبايست در اين خصوص اطلاعرساني کنيم. ما بايد درباره چيزي که در حال رخ دادن است با جهان کاملا شفاف باشيم و اين خود، به هيچکسي ازجمله ايران کمکي نميکند. وي درباره ترور شهيد محسن فخريزاده گفت: من اميدوار بودم که چنين اتفاقاتي نه در گذشته رخ داده بود و نه در آينده پيش آيد. اين کاملا مشخص است. من رئيس يک سازمان بينالمللي هستم که با صلح، امنيت و عدم اشاعه سروکار دارد. بنابراين اميدوارم که ديگر تنشي وجود نداشته باشد. گروسي همچنين افزود: اميدوارم که ما بتوانيم به کار خود، آنگونه که بايد ادامه دهيم.
تنها نقش آژانس
سفير و نماينده دائم ايران نزد سازمانهاي بينالمللي در وين در واکنش به اظهارات اخير مديرکل آژانس تاکيد کرد: ارائه هرگونه ارزيابي و تحليل، خارج از ماموريت محوله به آژانس تحت برجام است. کاظم غريبآبادي در واکنش به اظهارات جديد مديرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي با انتشار توئيتي نوشت: «تنها نقش آژانس در برجام، نظارت و راستيآزمايي اقدامات مرتبط هستهاي و ارائه گزارشهاي بهروزشده در اين مورد است. ارائه هرگونه ارزيابي و تحليل، خارج از ماموريت محوله به آژانس تحت برجام است.»
