آرمان ملي- محمدهادي عليمرداني: در شرايطي که با شکست انتخاباتي ترامپ، احتمال بازگشت آمريکا به برجام افزايش مييافت، طرح اقدام راهبردي براي لغو تحريمها از سوي مجلس تصويب شده و اميدها براي بازگشت به برجام و رفع تحريمها راتا حدودي در ظاهر نااميد کرد. اين طرح که عنوان لغو تحريمها را دارد، بيش از مقابله با تحريم، به کاهش تعهدات برجامي ايران مربوط است. در اين شرايط بهانه مجددي براي حمله برخي تندروها به دولت فراهم شده است، تا ناکارآمدي اين جريانات نمايان نشود.
از استراتژي صبر نتيجه گرفته بوديم
پس از خروج ترامپ از برجام، ايران با باقي ماندن در اين معاهده تلاش کرد تا رويکردي تعاملي با کشورهاي اروپايي داشته باشد. سياست ايران سبب شد تا بسياري از کشورهاي دنيا ترامپ را محکوم و از سياستهاي صلحطلبانه ايران حمايت کنند. يکي از دستاوردهاي رويکرد ديپلماتيک کشور در 7 سال گذشته به دست آوردن متحداني بود که ايران اعتماد آنان را جلب کرده بود. چين و روسيه که پيش از مذاکرات ايران با 1+5، قطعنامههايي را عليه ايران صادر کرده بودند، اکنون از متحدان ايران به شمار ميآيند. به موجب طرح «اقدام راهبردي براي لغو تحريمها» که اخيرا در مجلس يازدهم به تصويب رسيد، اجراي پروتکل الحاقي متوقف و تعهدات برجامي ايران کاهش پيدا خواهد کرد. مطابق نظر برخي کارشناسان، تصويب اين طرح، درست پيش از حضور جو بايدن در کاخ سفيد، اقدامي نابجا بوده است. روز گذشته (سهشنبه 18 آذر) غلامعلي جعفرزاده ايمنآبادي، نماينده مجلس دهم در گفتوگويي به اين موضوع اشاره کرده و اظهار داشت: «آنچه مجلس، اخيرا تصويب کرد از نظر من لغو تحريم نيست. بلکه کاهش تعهدات برجامي است و تحريمها را شديدتر ميکند. دشمن به دنبال عصبانيت ماست. ما در دو سه سال گذشته از استراتژي صبر نتيجه گرفته بوديم؛ استراتژي صبر ايران آنچنان موثر بود که دنيا ترامپ را سرزنش کرد.»
برجام مسالهاي فراملي است
گذشته از اين موضوعات، زمان اجرائي شدن اين طرح که در روزهاي اخير به دولت ابلاغ شد، بسيار کمتر از زمان مکفي براي عمل به مواد طرح ارزيابي شده است. سخنگوي حزب اعتماد ملي طي اظهارنظري گفت: «فراموش نکنيم که با ديپلماسي قوي دولت روحاني، جمهوريخواهان و ترامپ در شوراي امنيت کسب راي نکردند و اين مصوبه نميتواند، منطقي داشته باشد که خروجي آن برداشتن تحريمها باشد، چون از دست اروپاييها در 50 روز، کاري برنخواهد آمد و رئيسجمهور جديد آمريکا هم نميتواند، اقدامي انجام دهد. دو ماهي که به اين طرح فرصت داده شده، زمان بسيار کوتاهي است و عملا هيچ کاري نميتوانند انجام دهند، چون دولت مستقر در آمريکا، ترامپ است و در اين 50 روز اتفاقي نميافتد.» با اين حساب بهنظر ميرسد، تنها دليل طرح چنين مصوباتي در مجلس، تحت فشار قرار دادن دولت و استقبال از تحريمهاي ضدايراني باشد. گراميمقدم در ادامه اين گفتوگو تصريح کرد: «اين مساله به اعتقاد من چون يک مساله ملي و فراملي است شخص رهبري در مورد آن تصميم ميگيرند و رهبري تصميم بگيرند که بازگشت آمريکاييها به برجام تحت چه شرايطي مورد قبول است و بازگشت ايران به برجام در چه شرايطي بايد انجام گيرد و آيا موافقت صورت ميگيرد يا خير. هر رئيس جمهور و رئيس مجلسي که در مسند کار باشد، بايد از آن سياست کلي تبعيت کند؛ بنابراين قاليباف رئيس مجلس است و بايد به تکاليف قانوني خود عمل کند.» رهبر معظم انقلاب پيوسته حمايت خود از مذاکرهکنندگان و رفع تحريمهاي ظالمانه را اعلام کردهاند. با اين تفاسير، ميتوان اميدوار بود که اختلافات و حواشي پيشآمده بر سر طرح موردبحث، با ورود ايشان رفع شود.
حمله به دولت براي بازگشت به سياست
پس از استقرار مجلس يازدهم، حملات مجلس اصولگرا به دولت، تبديل به يکي از پرتکرارترين حواشي سال گذشته شد. در اين ميان اختلافات داخلي و البته انتخاباتي مجلس نيز ادامهدار بود. يکي از اين اختلافات نزاع ميان مصطفي ميرسليم و محمدباقر قاليباف بود که از انتخابات رياستجمهوري سال 96 تا انتخابات مجلس سال 98 رقيب يکديگر بودند. اين نزاع با ارائه مدارکي در شهرداري تهران به قوهقضائيه از سوي ميرسليم و سپس شکايت دفتر معاونت حقوقي مجلس از ميرسليم بالا گرفت. پس از اين حواشي و ديگر مشکلات اين دو چهره اصولگرا، ميرسليم کمتر از ديگر زمانها در رسانهها ديده شد، تا جايي که در روزهاي اخير نام ميرسليم را با عنوان «از مدار خارجشدههاي مجلس» مطرح کردهاند. ديروز مصطفي ميرسليم پس از چندي سکوت پيرامون طرح «اقدام راهبردي عليه لغو تحريمها»، حملات تندي به رئيس قوهمجريه کرده و اظهار داشت: «دولت فاقد هرگونه راهبرد مستقل براي مواجهه با دشمنان کشورمان بوده و اين تعجبآور نيست اگر بگويم با سادهلوحي، برخي از دشمنان را دوست ميپنداشته است. شناخت بنيادين راهبردهاي دشمن در دولت وجود ندارد و طبيعتا برنامه راهبردي براي مواجهه با آنان نيز انديشيده نشده است. تنها نقطهاي که بهروشني در سياست دولت به چشم ميخورد، اعتقاد به خروج از بنبست خودپنداشته با استفاده از سلاح مذاکره سياسي است.» ميتوان اينگونه برداشت کرد که اين اظهارات جنجالي و سادهلوح خواندن دولت، زمينهساز بازگشت ميرسليم به زمين اصولگرايي است. اين روزها حمله به دولت يکي از شگردهاي مطرح شدن اصولگرايان و جريانهاي تندرو در عرصه سياست بوده که اين نماينده نامآشناي مجلس نيز به بهانه طرح لغو تحريمها به آن روي آورده است.