آرمان ملي: انتخابات حزبي، کانديداي حزبي و ... هر آنجا نام حزب يا يک جريان سياسي باشد بايد در انتظار تحرکات رقبايي از جنس مخالف بود اما موضوع زماني قابل تامل ميشود که افرادي از دو حزب يک جريان بر سر يک موضوع با هم به اختلاف ميرسند و به چالش ميپردازند. چند روز قبل بود که فائزه هاشمي عضو شوراي مرکزي حزب کارگزاران گفته بود:«جرياني که پدرسالار است حزب اتحاد ملت است که نزديکترين به آقاي خاتمي است، جريان اصلاحات را رئيس دولت اصلاحات رهبري ميکند و ايشان هم بيشتر تحتتاثير نظرات و افکار اين حزب است.» آنچه هاشمي بيان کرد حقيقت داشت و با مرور انتخاباتهاي گذشته تصميم جريان اصلاحات همان بود که خاتمي تاييد ميکرد که در اين مسير برخي احزاب اصلاحطلب از ناديده گرفته شدن نظراتشان شاکي بودند. در زماني هم که آيتا... هاشمي در قيد حيات بود، برخي احزاب اصلاحطلب مانند اتحاد ملت قائل به پذيرش توصيههاي انتخاباتي ايشان نبودند و تاکيد آنها بر اجراي آنچه بود که رئيس دولت اصلاحات تاييد ميکرد. نکته قابل تامل آنجاست که اگر در انتخاباتي هم موفق نميشدند، تقصير را متوجه احزاب و افرادي ميکردند که قائل به تصميمگيري انحصاري نبودند مانند انتخابات مجلس در زمستان 98 که حزب کارگزاران بر لزوم حضور در اين انتخابات با هدف اميدبخشي به جامعه در عين اطلاعرساني نسبتبه ردصلاحيت کانديداهاي اصلاحطلب تاکيد داشت. به اعتقاد اعضاي حزب کارگزاران نبايد صحنه را خالي کرد چراکه بهتدريج اهداف جرياني اصلاحات به فراموش سپرده ميشود. آيتا... هاشمي را ميتوان پدر معنوي حزب کارگزاران دانست که رفتارهاي ايشان الگويي براي اعضاي اين حزب شد. بيترديد آيتا... هاشمي بيش از ساير مسئولان در معرض تهمت و تخريب بود اما هيچگاه ميدان را خالي نکرد چراکه بهخوبي آگاه بود کنار رفتن از عرصه سبب نااميدي مردم ميشود که به ضرر جامعه است. شرکت حزب کارگزاران در انتخابات 98 هم برگرفته از اين انديشه آيتا... هاشمي بود.
تاکيد بر تغيير مديريت سياسي
بسياري از اصلاحطلبان در خفا بر لزوم تغيير مديريت راهبردي در جريان اصلاحات سخن ميگويند. به باور آنها اصلاحات نياز به ايدههاي جديد دارد و روند فعلي سبب شکلگيري تصميمگيريهاي گعدهاي و حذف برخي جريانات اصلاحطلب از دايره تصميمگيري شده است. غلامحسين کرباسچي دبيرکل حزب کارگزاران چندي قبل چنين انتقاد کرده بود: «با شخصيتهاي محترم سياسي رودربايستي نداشته باشيم. مثلا اينکه آقاي دکتر عارف يک وقتي نامزد رياستجمهوري شدند و اصلاحطلبان به هر دليلي دنبال آقاي روحاني رفتند نبايد باعث اين شود که بخواهيم جبران کرده و بگوييم که او حتما رئيس شوراي عالي باشد. کار سياسي که رودربايستي ندارد. درباره بقيه بزرگان هم همينطور است. حتي ديگر کساني که شايد براي ما کاريزما بوده و شخصيت موردعلاقه ما باشند. حالا رئيس دولت اصلاحات يا هر کدام از رفقا.» و پس از آن حسين مرعشي عضو ديگر شوراي مرکزي کارگزاران چنين گفت: «نهاد هماهنگکنندهاي براي جايگزيني شوراي عالي سياستگذاري ايجاد ميشود.» اين جمله مرعشي يعني رضايت اکثريت اصلاحطلبان از پايان بخشيدن به تاکيد احزابي مانند اتحاد بر اجراي تصميم خاتمي!
دفاع از پدرسالار نبودن خاتمي
از سوي ديگر، سالها مخالفان اعتدال مدعي پدرسالاري آيتا... هاشمي بودند و به انتقاد از حزب کارگزاران و افراد و جرياناتي ميپرداختند که در مسير اعتدال و سازندگي حرکت ميکردند. بخشي از اين منتقدان اصلاحطلب بودند؛ اصلاحطلباني که هيچگاه به تغيير رهبر سياسي براي کسب ايدههاي جديد و بهتر نينديشيده بودند و پدرسالاري شخصيتي مانند خاتمي بر تصميمات و اقدامات خودشان را ناديده ميگرفتند. اين جريان با متهم کردن احزابي مانند کارگزاران به فرمانپذيري از شخصيتي مانند آيتا... هاشمي درصدد پوشاندن مشکلات خودشان بودند تا اينکه اخيرا فائزه هاشمي بدون رودربايستي به تشريح اين مشکل در بخشي از جريان اصلاحات پرداخت و گفت: «جرياني که پدرسالار است حزب اتحاد ملت است که نزديکترين به آقاي خاتمي است، جريان اصلاحات را آقاي خاتمي رهبري ميکند و ايشان هم بيشتر تحت تاثير نظرات و افکار اين حزب است.» اعضاي حزب اتحاد اين اظهارات را برنتابيدند چنانکه آذر منصوري، قائممقام حزب اتحاد ديروز موضوع پدرسالاري حزب اتحاد را انتقادي دانست که تازگي ندارد و به خبرآنلاين گفت: «بههرحال هر حزبي که چه از حيث کمي و چه کيفي قدرت اثرگذاري بيشتري داشته باشد، چه در ائتلافهايي که شکل ميگيرد و چه به لحاظ گفتماني منشا اثر بيشتري خواهد داشت و به همان ميزان که اثرگذار است، به همان ميزان هم ممکن است از سوي برخي احزاب بهخصوص در ائتلافها مورد حمله و انتقاد واقع ميشود.» منصوري در واکنش به اظهارات فائزه هاشمي تصريح کرد: «نه خاتمي پدرسالار است و نه حزب اتحاد» منصوري توضيح داده است: «قاعدتا اگر نقدي باشد، فضا براي نقد و گفتوگو در فضاي غيررسانهاي هم فراهم است، اما اينکه در سطح رسانهها با اين القاب به حزب اتحاد حمله ميشود، به نظرم بيانصافي است. طرح اين نوع مسائل و دادن اين نسبتها غير از آنکه کار ائتلاف را در انتخابات سختتر بکند، هيچ نتيجه ديگري به دنبال نخواهد داشت.» وي افزود: «مجمع روحانيون در جريان تصميمگيري جمعي اصلاحطلبان دخالتي نميکنند. درهرحال آنها هم به عنوان يک تشکل ريشهدار مواضع خود را مطرح ميکنند. اما با توجه به اينکه تصميمات اصلاحطلبان حداقل بعد از انتخابات 92 وجه جمعي و ائتلافي به خود گرفته است، همه احزاب و گروهها و شخصيتها ديدگاههاي خود را مطرح ميکنند و تصميمات به صورت جمعي گرفته ميشود. نه آقاي خاتمي و نه هيچ تشکل ديگري خود را پدرسالار اصلاحطلبان نميدانند.»