فرزندانتان را در قرنطينه رها نکنيد

يکي از گروه‌هاي سني که در پي ايجاد محدوديت‌هاي ترددي و کاهش حضور مردم در جامعه در خطر آسيب‌هاي بسياري قرار دارد، کودکان هستند. عده زيادي از کودکان از دي ماه سال 98 که شيوع کرونا در کشور علني شد، در خانه‌ها قرنطينه شده‌اند. فرآيندي که همچنان ادامه دارد و زمان مشخصي در خصوص پايان آن اعلام نشده است.چگونگي و کيفيت مواجهه کودکان با موضوع بيماري کرونا، چالشي است که بسياري از خانواده‌ها با آن درگيرند. والدين بايد تلاش کنند تا با توجيه شرايط فعلي و محدوديت‌هاي ايجاد شده، در عين‌حال که خطرات بيماري کرونا را براي فرزندانشان توضيح مي‌دهند، مانع از آسيب‌هاي رواني ناشي از ترس در آن‌ها شوند. در ادامه با دکتر فرشته نجفي، روانشناس حوزه کودک و نوجوان در اين خصوص گفتگويي کرده‌ايم.فرشته نجفي با اشاره به اين‌که بايد مانع از رويارويي کودکان با اخبار صريح و وحشتناک مرگ و مير ناشي از کرونا شد، مي‌گويد: براي اين‌که کودک ما شرايط فعلي و قرنطينه‌ها را درک کند، حتما لازم است که او را درباره بيماري کرونا توجيه کنيم اما نه به اين معنا که آمار مبتلايان و فوت‌شدگان را در حضور او بخوانيم. صرفا همين که کودک ما بداند، يک بيماري در کمين اوست و در خانه ماندنش به اين دليل است، کفايت مي‌کند. اين موضوع شامل کودکان سه تا هفت سال مي‌شود.نجفي ادامه مي‌دهد: خانواده‌ها به هيچ‌وجه نبايد در حضور کودکان بحث‌هاي مداوم درباره کرونا داشته باشند. اين که يک کودک 5 ساله در تمام روزهايي که در خانه به خاطر کرونا قرنطينه است، از ابعاد عجيب و کشنده اين بيماري بشنود، شخصيت و روح او را آزرده مي‌کند. والدين بايد توجه کنند که فرزندان‌شان قرار نيست به طور واضح از تمام اخبار اين موضوع باخبر باشند. پس عقلاني است که آن‌ها را از بحث‌هاي اين حوزه به دور نگه دارند. اين‌که کودکي مدام در معرض سيگنال‌هاي منفي اخبار کرونا باشد، در ذهن او تنش ايجاد مي‌کند و آرامش دروني‌اش را به خطر مي‌اندازد.

بهترين فرصت براي گفت‌وگوي خانوادگي

دکتر نجفي با بيان اين‌که قرنطينه‌ خانگي، ابعاد خوبي هم در اختيار خانواده‌ها گذاشته است، مي‌گويد: امروز کودکان ما ناخواسته دچار يک اضطراب و استرس ناشي از اين بيماري و خانه‌نشيني شده‌اند و تنها کساني که مي‌توانند مانع از ادامه و تاثيرگذاري اين وضعيت شوند، خانواده‌ها هستند. قرنطينه اين فرصت را به خانواده‌ها مي‌دهد که بيشتر با فرزندانشان صحبت کنند. اين گفتگوها بايد طي پروژه‌هاي دو نفره يا چندنفره انجام شود. يعني صحبت‌هايي که همه‌ي اعضا در آن شريک هستند يا گاهي صحبت‌هاي دونفره پدر و فرزند يا مادر و فرزندي.نجفي مي‌افزايد: اجازه بدهيد فرزندتان صحبت کند. از او بخواهيد در مدت يک سال اخير يا همين چند هفته محدوديت جديد، درباره هرآنچه که او را آزرده است صحبت کند و به شما از دغدغه‌هايش بگويد. از او بخواهيد درباره هرچيزي که به آن فکر مي‌کند، حرف بزند. سپس ترس‌هاي او را شناسايي کرده و برايش اوضاع را تحت کنترل توصيف کنيد. به او اطمينان بدهيد که شما مراقبش هستيد و حواستان به همه چيز هست البته نقشي هم براي خودش قائل شويد. مثلا از او بخواهيد مسئول نظارت بر شستشوي دست‌ها باشد و به همه تذکر بدهد که بايد دست‌هايشان را بشويند. نبايد تقويت حس وظيفه‌شناسي در او را فراموش کنيد.

ما قرار نيست تمام عمرمان در خانه بمانيم

اين روانشناس حوزه کودک و نوجوان درباره تاثيرات خانه‌نشيني بر روحيه و سلامت رواني کودکان مي‌گويد: به هرحال محبوس ماندن در خانه آن‌هم به مدت طولاني، روي اعصاب و روان تمام آدم‌ها و خصوصا کودکان تاثير منفي دارد. انسان خوي اجتماعي دارد و تعاملات بيرون از خانه شخصيت او را شکل مي‌دهد بنابراين لازم است کودک شما درک کند که جهان، محدود به همين خانه و خانواده نيست و بعد از گذشت مدتي، همه باهم به شکل عادي به جامعه برخواهيم گشت و با يکديگر خواهيم بود.نجفي تصريح مي‌کند: در ترسيم مسير آينده براي فرزندتان، از نقش اجتماع بگوييد. او را روشن کنيد که زندگي بيرون از خانه هم در جريان است و قرار نيست تا ابد در خانه‌هايمان بمانيم. اين محدوديت‌هاي خارج از خانه و قرنطينه در صورتي که به صورت اصولي براي کودک تعريف نشوند، ممکن است او را منزوي و جامعه گريز کند. والدين نبايد اجازه بدهند که تصور خانه‌نشيني و زنداني بودن در ذهن کودکان ايجاد شود. مدام به او القا کنيد که شرايط در حال بهبود است تا اميد به زندگي در ذهن او جريان داشته باشد.

تحرک فيزيکي کودکان را محدود نکنيد

فرشته نجفي با بيان اين‌که انرژي کودکان بيشتر از افراد بالغ است مي‌گويد: همانطور که ما سال‌ها قبل در کوچه‌ و خيابان، ساعت‌ها با دوستان‌مان بازي مي‌کرديم و مشغول بوديم، بچه‌هاي محصور در قرنطينه نيز چنين نيازي دارند و نبايد مانع از فعاليت‌هاي فيزيکي آن‌ها شد بلکه بايد زمينه را براي تحرک آن‌ها ايجاد کرد. چون امکان بازي‌هاي گروهي با هم سن‌و‌سالان وجود ندارد، تا حد ممکن بازي‌هاي خانوادگي با مشارکت والدين و برادر و خواهر را جايگزين کنيد.وي همچنين ورزش کردن را راهکار تخليه انرژي مي‌داند و مي‌افزايد: طي يک برنامه معين و منظم، فرزندتان را به سمت ورزش سوق بدهيد. اجازه ندهيد منزوي و گوشه‌گير باشد. خانه نشيني و قرنطينه به معناي افسردگي و بي تحرکي نيست. برنامه‌هاي بسيار متنوعي در دنياي مجازي وجود دارد که خانواده‌ها مي‌توانند از آن‌ها استفاده کنند. تحرک کافي منجر به ترشح هورمون سروتونين مي‌شود که عامل ايجاد شادي و نشاط در ذهن است.اين روانشناس حوزه کودک و نوجوان درباره فضاي مجازي و استفاده کودکان از گوشي‌هاي هوشمند مي‌گويد: دنيايي از اطلاعات و محتواي بي‌ربط در فضاي مجازي موجود است و در صورتي که فرزندمان را در اين محيط تنها بگذاريم، قطع به يقين با آن‌ها مواجه خواهد شد.

لزوم توجه به مسائل روحي و رواني

نجفي در پايان توصيه مي‌کند: واضح است که بنيان خلق و خوي آدميزاد در همين دوران خردسالي شکل مي‌گيرد. خانواده‌ها فراموش نکنند، همان‌قدر که در خانه ماندن اجباري براي ما سخت است، براي کودکانمان نيز دشواري دوچنداني دارد پس بايد بيش از پيش به تربيت و پرورش روح آن‌ها توجه داشته باشيم. رها کردن آن‌ها در اين موقعيت مي‌تواند آثار عميق و خطرناکي روي ذهن‌شان داشته باشد. آثاري که جبران آن‌ها در بزرگسالي، به مراتب سخت‌تر و طولاني‌تر خواهد بود.