عربستان دچار توهم قدرت شده بود
آرمــان مـلـي: ديــدار نخستوزير رژيمصهيونيستي با وليعهد سعودي در حضور وزير امور خارجه آمريکا انجام شد. به باور تحليلگران، سکوت مقامات به نوعي بيانگر تاييد اين ديدار است. در ميان انکار سعوديها و تاييد صهيونيستها، شماري از تحليلگران معتقدند با وجود اهميت اصل ديدار، چراغ سبز دادن به افشاي خبر آن پيامي آشکار به دولت بايدن و ايران است. اين ديدار در چارچوب اقدامهايي جاي ميگيرد که وزير امور خارجه آمريکا، در آستانه پايان دولت ترامپ در خاورميانه انجام ميدهد تا هم در مسير اقدام احتمالي جو بايدن براي کاهش تحريمها عليه ايران مانع ايجاد کند و هم دست رژيمصهيونيستي را براي رويارويي با ايران باز کند. تحليلگران اتفاقنظر دارند که موضوع اصلي اين ديدار علاوه بر عاديسازي روابط، ترسيم نقشه راهي است که آمريکا و متحدانش ميخواهند در منطقه پيش گيرند تا مانع از آن شوند که ايران تهديدها درباره گسترش فعاليتهاي هستهاي خود را عملي کند. اين ديدار حادثهاي نامعمول است اما موافقت دستگاههاي نظارتي با انتشار آن امري استثنايي است. اين ديدار پيامي از جانب رژيمصهيونيستي و عربستان به چند طرف است، ازجمله پيامي است به ايران و خاورميانه با اين مضمون که وقتي پاي ايران درميان باشد، عربستان و رژيمصهيونيستي در يک محور هستند. اين ديدار پيامي هم به بايدن و دولت او دارد با اين مضمون که عربستان آماده عاديسازي روابط با رژيمصهيونيستي است و نيز اين مضمون مهمتر که اگر بايدن بخواهد سياستهاي آمريکا در قبال ايران را تغيير دهد، آنها در برابر آن خواهند ايستاد. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با احمد دستمالچيان، سفير پيشين ايران در لبنان داشته است که در ادامه ميخوانيد.
ديدار نتانياهو و بنسلمان با چه اهدافي صورت گرفته است؟
پس از بهار عربي، عربستان دچار توهم قدرت شده بود و تصور ميکرد که ميتواند بر منطقه حاکم شود و رهبري جهان عرب را به قدرت گيرد. اين احساس زماني بيشتر شد که مصر دچار مشکلاتي شد. در همين راستا آنها سياستهاي تهاجمي را در پيش گرفتند. اين امر سبب شد تا در سوريه و يمن به صورت مستقيم ورود کنند تا نفوذ خود را در منطقه بيشتر کنند و پايگاههاي ديگري براي همپيمانان غربي خود در منطقه ايجاد کنند که منجر به شکست آنها شد و تا همين چند روز پيش نيز در پاسخ به حملاتي که به مردم يمن کردند، تاسيسات آنها ازسوي ارتش يمن هدف قرار گرفته است. در چهار سال اخير بيشترين همکاري را در جهان با ترامپ، سعوديها انجام دادند. اين امر سبب شده است که آنها در اين برهه زماني که اصليترين حامي خود را از دست دادهاند به سمت اتحادي قويتر با رژيمصهيونيستي روي آورند و امروز تحرکات عربستان براي حفظ فشار بر ايران است.
دست و پا زدن کشورهاي عربي در اين روزها به چه علت است؟
با توجه به گفتههاي بايدن تغييراتي در سياستهاي آنها رقم خواهد خورد و رفتارهاي اشتباه ترامپ را اصلاح خواهد کرد. سياست دموکراتها نرم و هوشمندانه است و فارغ از يکجانبهگرايي است که ترامپ در پيش گرفته بود؛ زيرا بهخوبي ميدانند که اين سياست به ضرر هژموني آمريکا در جهان است. لذا با سياست نرم در ادامه در خاورميانه رفتار خواهند کرد. به همين علت، عربستان در اين ميان تحت فشار قرار ميگيرد و مجبور ميشود سياستهاي خود را تغيير دهد و درخصوص پرونده خاشقچي تحت فشار قرار خواهد گرفت. دموکراتها همواره با اهرم حقوق بشر به مصاف کشورها ميروند و در اين راستا عربستان بيشترين ضرر را خواهد کرد. بنسلمان تمامي تخممرغهاي خود را در سبد ترامپ چيده بود و حتي در آينده نيز روي او حساب ويژهاي باز کرده بود تا بهواسطه او قدرت خود را تحکيم کند اما تمامي برنامههاي او از بين رفت و امروز با چالش بزرگي در عرصه قدرت مواجه خواهد شد و عملا جايگاه او متزلزل ميشود و شايد در همين راستا شاهد تغييرات زيادي در عرصه سياسي عربستان سعودي باشيم. آنها امروز در راستاي جلوگيري از فروپاشي و از دست دادن قدرت به تکاپو افتادهاند.
ايالاتمتحده با دولت جديد خود در عرصه بينالمللي ميتواند موفق ظاهر شود؟
ايالاتمتحده آمريکا هيچگاه در استراتژيهاي کلي خود تغييري ايجاد نخواهد کرد و همان مسيري را طي خواهد کرد که همواره در ساليان اخير سرلوحه امور قرار داده است. دموکراتها و جمهوريخواهان در رفتار و تکنيکها با يکديگر تفاوت دارند و اين شايد تنها تغييري باشد که با رويکارآمدن جو بايدن شاهد آن باشيم؛ تفاوتي که ريشه در شکاف جامعه آمريکا دارد. در يک سوي اين شکاف تکنوکراتهاي دموکرات، طرفدار حقوق بشر و محيط زيست، مخالف تبعيض نژادي معتقد به چندجانبهگرايي در سياست بينالملل قرار گرفتهاند و در سوي ديگر راستهاي افراطي، مسيحيان انجيلي تندرو، رهبران کارتلها و مالکان کارخانههاي اسلحهسازي، حاميان تبعيض نژادي بهخصوص هواداران برتري نژاد سفيد، مخالفان نقش سازمانهاي بينالمللي در اداره سياست بينالملل و کساني که زور را تنها راهحل مشکلات بينالمللي ميدانند، قرار گرفتهاند. اين اختلاف بزرگ و گسست اجتماعي در جامعه بزرگ ولي تقسيمشده آمريکا تنها به يک جرقه کبريت نياز دارد تا مثل انبار باروتي به مرحله انفجار برسد. جو بايدن پيروز انتخابات شده است، اما هيات حاکمه آمريکا بر سر دوگانهاي ايستاده است که هماهنگ کردن آن بايد تعادل سياسي ايالاتمتحده آمريکا را مشخص کند. از يکسو آمريکا مدعي انتشار ارزشهاي حقوق بشري و ارائهدهنده منشور حقوق بشر و منشور سازمان ملل است. از سوي ديگر انجام اين مسئوليت جهاني نيازمند اقتصاد قوي و هزينههاي سنگين براي جامعه آمريکاست و همين امر کار آنها را حتي در خاورميانه سخت کرده است.
