کرونا با کسبوکارها چه کرد؟
از زمان انتشار سريع و گسترده ويروس ناشناخته کوويد 19 موسوم به کرونا ويروس در ايران بيش از نه ماه ميگذرد. در اين مدت بخش اعظمي از کسبوکارهاي خرد، کارگاههاي کوچک و مشاغل و صنوف خدماتي دچار آسيب شدهاند؛ بخشهايي که بيشترين اشتغال طبقات پايين جامعه در آنها شکل گرفته است.
به دليل شيوع کرونا در ماههاي اخير صاحبان بسياري از مشاغل و صنوف عمدتا خدماتي شديدا آسيب ديده و با توقف فعاليت روبه رو شدند. بيشتر مغازهها، پاساژها، رستورانها، اغذيهفروشيها، هتلها، آرايشگاهها و مراکز گردشگري و حملونقل که در بخش خدمات فعال بودند، تحت تاثير کرونا تعطيل يا راکد شدند. تاثير شيوع کرونا بر اقتصاد ايران بيش از هر چيز بر معيشت افراد تاثيرگذار بود چراکه کرونا بخشهايي از اقتصاد را که بيشترين اشتغال طبقات پايين جامعه در آن شکل گرفته بود، تحت تاثير قرار داد. تعداد شاغلان بخش خدمات در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته با کاهش همراه بوده و اين امر ناشي از تاثيرپذيري بسياري از مشاغل خدماتي از شيوع کرونا بوده است. از نگاه کارشناسان بزرگترين تاثير کرونا بر بخشهاي خدماتي بوده است. بخش خدمات اگرچه نسبت به ساير بخشهاي اقتصادي کمترين آسيب از فشارهاي اقتصادي را متحمل شد، اما به سرعت از شوک کرونا و تداوم آن تاثير پذيرفت. حميد حاجاسماعيلي، کارشناس حوزه کار، در تشريح علل آسيبپذيري مشاغل خدماتي در بحران کرونا به ايسنا گفته است: «در دوران کرونا فعاليت مشاغل خدماتي بيش از ساير بخشها مختل شد چون که اقتصاد کشور عمدتا خدماتي و بر پايه ارائه کالا و خدمات استوار است و از اين جهت آسيبپذيري در صنوف خدماتي چشمگيرتر بود.» او اضافه کرد: «به دليل محدوديتهايي که در بازار کشور پس از شيوع کرونا به وجود آمد مردم در انجام بسياري از امور از قبيل مسافرت، گردشگري، خريد کالا و دريافت برخي خدمات دچار مشکل شدند و به اين ترتيب بخش خدمات از کرونا آسيب جدي ديد.» اين کارشناس بازار کار رعايت پروتکلهاي بهداشتي را از ديگر علل تاثيرپذيري مشاغل خدماتي از کرونا دانسته و افزود: «مردم براي آنکه به کرونا مبتلا نشوند با احتياط از خدمات رستورانها، هتلها، فست فودها، باشگاهها و مراکز تفريحي و گردشگري استفاده کردند و ترجيح دادند که خدمات کمتري دريافت کنند. اين امر شکنندگي مشاغل خدماتي را نشان داد و بيترديد طولاني شدن کرونا مشکلات و محدوديتهاي بيشتري براي کسبوکارهاي خدماتي به دنبال خواهد داشت.» براساس آماري که از سوي مرکز آمار ايران از رشد اقتصادي در سه ماهه نخست امسال انتشار يافته، بيشترين رشد منفي در ميان بخشهاي اقتصادي متعلق به بخش خدمات بوده است و در بخش خدمات، گروه «ساير خدمات عمومي، اجتماعي، شخصي و خانگي» که با مشاغل عده زيادي از خويشفرمايان و مشاغل غيررسمي در ارتباط است با رشد منفي 63 درصد از بيشترين کاهش در توليد ناخالص داخلي در ميان ساير گروهها برخوردار بوده است. مشاغل بخش خدمات از ثبات و پايداري لازم برخوردار نيست و در مواجهه با بحرانهايي همچون کرونا ميتواند بسياري از ظرفيتهاي اشتغال را دستخوش تغيير قرار دهد. گزارش مرکز آمار و اطلاعات راهبردي وزارت کار از بررسي روند شاغلان بخش خدمات در بهار 1399 نيز نشان ميدهد که تعداد شاغلان بخش خدمات در بهار امسال نسبت به بهار سال گذشته با کاهش همراه بوده و اين امر ناشي از تاثيرپذيري بسياري از مشاغل خدماتي از شيوع کرونا بوده است که مويد اين امر، کاهش 33 درصدي شاغلان هتلها و رستورانها در بهار امسال است. به موجب اين گزارش، درحاليکه تعداد شاغلان بخش خدمات در کشور همواره از روند صعودي برخوردار بوده، اما کاهش 7/9 درصدي شاغلان اين بخش در بهار 1399 نسبت به بهار سال 1398 ناشي از تاثير شيوع بيماري کرونا بر برخي از زيرمجموعههاي بخش خدمات بوده است.
