چالش کشف واکسن کرونا کدام يک به صرفه‌تر است؟

همزمان با انتشار اخبار از موفقيت برخي شرکت‌هاي توليدي در دستيابي به واکسن احتمالي کوويد19، مقايسه قيمت، ميزان اثربخشي و شرايط نگهداري و ماندگاري اين واکسن‌ها به چالش جدي توليدکنندگان و خريداران در اين رقابت جهاني تبديل شده است.نشريه ال پائيس اسپانيا در گزارشي با موضوع تفاوت‌هاي سه نمونه واکسن‌ توليدي شرکت‌هاي مدرنا، فايزر و آکسفورد نوشت: متخصصان و دانشمندان در مدت حدود 10 ماه توانسته اند به سه نمونه واکسن احتمالي با اثربخشي بالا در برابر ويروس کرونا دست يابند که اگر چه اين موفقيت بسيار اميدوارکننده است اما تفاوت ها و اختلاف آن‌ها با يکديگر از جنبه ميزان اثربخشي، قيمت و دماي نگهداري نيز حائز اهميت است.از آنجا که اکثريت قريب به اتفاق جمعيت جهان به منظور ريشه کن کردن اين بيماري بايد واکسينه شوند، بنابراين قيمت هر دوز، يکي از فاکتورهاي اساسي در سهولت دسترسي همه افراد جامعه به واکسن و در عين حال يکي از نقاط اختلاف فاحش بين شرکت‌هاي توليدي است.بر اساس اطلاعات ارائه شده بهاي هر دوز واکسن آسترازنکا و آکسفورد حدود سه يورو برآورد شده، حال آنکه شرکت بيوتکنولوژي آلماني بيون تک و شرکت چند مليتي فايزر اين رقم را بيش از 15 يورو (پنج برابر آسترازنکا و آکسفورد) در هر دوز تعيين کرده است. همچنين قيمت هر دوز واکسن آمريکايي مدرنا به 21 يورو مي‌رسد که اين رقم هفت برابر بيشتر از نمونه آکسفورد است.از ديگر چالش هاي جدي به دنبال آغاز مرحله واکسيناسيون کرونا در سطح ملي، دماي نگهداري واکسن ها به منظور انتقال به گوشه و کنار جهان است. دانشگاه آکسفورد در بيانيه اي اعلام کرد که دماي نگهداري واکسن اين مرکز دو تا هشت درجه مي‌باشد، بنابراين انتقال محموله هاي واکسن با استفاده از کانال‌هاي موجود براي ساير واکسن‌ها ممکن است.اين در حالي‌ است که دماي مورد نياز براي نگهداري از واکسن فايزر حدود 70 درجه زير صفر است، مشکلي که اين شرکت در تلاش است تا با استفاده از يخ خشک نگهداري و ذخيره واکسن را براي مدت 15 روز تضمين کند. شرايط نگهداري واکسن شرکت آمريکايي مدرنا کمي منعطف تر است، به طوري که اين واکسن حداقل به مدت شش ماه در دماي 20 درجه زير صفر و به مدت 30 روز با دماي بين 2 تا 8 درجه ثابت مي‌ماند.به نوشته ال پائيس، ميزان اثربخشي سه واکسن آزمايشي بين 90 تا 95 درصد اعلام شده اما تفاوت‌هاي ظريفي ميان آن ها وجود دارد. دانشگاه آکسفورد و آسترازنکا روز دوشنبه بر اساس تجزيه و تحليل يک گروه دو هزار و 700 نفري که براي نخستين باز نيم دوز و براي مرتبه دوم، يک دوز کامل را دريافت کردند، از اثربخشي 90 درصدي خبر داد حال آنکه در مطالعه اي با جمعيت هشت هزار و 900 نفره که دو دوز کامل واکسن را دريافت کرده‌اند اين ميزان اثربخشي به حدود 62 درصد کاهش يافت. حال کارشناسان در حال بررسي نتيجه اوليه 90 درصدي بر 24 هزار داوطلب در انگليس، برزيل و آفريقاي جنوبي هستند.واکسن آزمايشي فايزر و بيون تک نيز براي نخستين بار ميزان اثربخشي 95 درصدي را از آزمايش 44 هزار شرکت کننده با اعتبار آماري کامل ارائه داد، درحاليکه فقط هشت نفر از آن‌ها دو دوز واکسن واقعي را دريافت کرده بودند. کارشناسان فايزر ادعا کردند اين 95 درصد کاراريي بين گروه‌هاي سني، جنسي و نژادي مختلف ثابت بوده است.شرکت آمريکايي مدرنا و موسسه ملي بهداشت آمريکا، به نوبه خود، بر اساس اولين تجزيه و تحليل آزمايش 30 هزار نفر در اين کشور، اثر 5/94 درصد را اعلام کردند. هر چند نتايج آنها هنوز مقدماتي بوده و انتظار مي رود که داده هاي جديد در روزهاي آينده اضافه شود.در حال حاضر اتحاديه اروپا در مقايسه با آمريکا که 800 ميليون دوز بيشتر واکسن ذخيره کرده است، وضعيت خوبي دارد. با اين حال اروپا اميدوار است تا به لطف نظام بهداشت عمومي قدرتمند و قدرت خريد بالا که حاصل تقاضاي 27 کشور با حدود 450 ميليون ساکن قاره سبز است، بتواند در عرصه پيشتازي واکسيناسيون به موفقيت دست يابد.از ميان 11 نمونه اوليه واکسن احتمالي کوويد 19، چهار مورد آن متعلق به شرکت‌هاي چيني سينوفارم (Sinopharm)، سينوواک(Sinovac) و کانسينو‌(CanSino)، يک مورد واکسن روسي اسپوتنيک وي (Sputnik)، سه نمونه آمريکايي جانسِن‌(Janssen)، مدرنا (Moderna) و نوواواکس (Novavax)، يک مورد آلماني_ آمريکايي فايزر و بيون تک‌(BioNtech & Pfizer)، نمونه انگليسي آسترازنکا (AstraZeneca) و يک مورد واکس متعلق به هند است. بر اساس اطلاعات سازمان جهاني بهداشت تا کنون بيش از 200 نامزد واکسن احتمالي کرونا در جهان ثبت شده است.