آرمان ملي : دوچرخهسواري از دوران قاجار که براي نخستينبار کارکنان سفارت انگليس با دوچرخه در شهر تردد ميکردند تا به امروز که دوچرخه در ايران در مواقعي يک وسيله حملونقل بوده و در مواقعي استقبال چنداني از آن نشده، روند سينوسي داشته است. امروز در شهر تهران، مديريت شهري با رويکرد «دوچرخه اشتراکي بيدود» در مناطق مختلف سعي کرده شهروندان را ترغيب به استفاده از دوچرخه در سطح شهر کند. پيروز حناچي، شهردار تهران نيز بعد از تصدي اين پست، طرح «سهشنبههاي بدون خودرو» را کليد زد که خود نيز در صف نخست دوچرخهسواران در اين روز قرار گرفت. شهروندان هم مانند گذشته نسبت به دوچرخهسواري بيعلاقه نيستند و اکنون غير از دوچرخهسواران حرفهاي، افرادي که از دوچرخه بهعنوان وسيله نقليه در سطح شهر استفاده ميکنند، رويت ميشوند، البته دوچرخهسواري در فصل گرما با فصل سرما متفاوت است، بهويژه آنکه شيوع بيماري کوويد-19 و همچنين آلودگي هوا شرايط متفاوتتري براي همگان، ازجمله استقبالکنندگان از دوچرخهسواري را ايجاد کرده است. آلودگي هوا بيشتر شده، بارندگي هم هست و دوچرخهسواري در اين شرايط تجهيزات ميخواهد.
گزارش رسانه فرانسوي از يک روز در تهران
در اين بين رسانه فرانسوي «فرانس 24» در گزارشي از دوچرخهسواري در تهران، سهشنبههاي بدون خودرو و ترويج دوچرخهسواري در تهران پايتخت ايران پرداخته است. اين رسانه فرانسوي نوشت: «کلانشهر تهران بيش از هشتميليون نفر جمعيت دارد و در دامنه کوههاي البرز قرار دارد که با وسايل نقليهاي که با سوخت يارانهاي کار ميکنند و زيرساختهاي محدودي براي حملونقل دارد. پيروز حناچي شهردار تهران معتقد است که اين کار تلاشي براي کاستن از مشکل ترافيک و مشکل آلودگي هوا است. او سعي کرده با راهاندازي سه شنبههاي بدون خودرو يک روز در هفته را با دوچرخه و بدون خودرو به همراه همکارانش به سر کار برود. شهردار تهران گفت: ما نميگوييم که اين راهحل است، اما يک راهحل کوتاهمدت، در دسترس، ارزان و پربار است که به کاهش ترافيک و آلودگي هوا کمک ميکند.» در ادامه اين گزارش نشريه فرانسوي ميخوانيم، «مرکز شهر تهران بهدليل ترافيک و وسايل نقليه دودزا به شدت آلوده است و کارخانههاي اطراف شهر نيز وضعيت را بدتر کرده است. شهردار تهران اقدام به راهاندازي فعاليت دوچرخههاي اشتراکي هوشمند موسوم به بيدود کرده است. دوچرخههاي نارنجي رنگ که در 147 ايستگاه در سراسر تهران قابل مشاهده است. با اين دوچرخهها ميتوان خود را به نزديکترين ايستگاه مترو رساند. به گفته حناچي، شهرداري در حال افزايش مسيرهاي دوچرخهسواري و تلاش براي دسترسي بيشتر به دوچرخههاست. با اين وجود دوچرخهسواران ميگويند کمبود زيرساختههاي اختصاصي دوچرخهسواري کار را دشوار کرده است.» فرانس 24 با يکي از دوچرخهسواران نيز گفتوگو کرده که سرآشپز 32 سالهاي که روزانه بيش از 30 کيلومتر را براي رفتن به محل کارش و برگشتن رکاب ميزند، او در پاسخ به اين سؤال که آيا تهران براي دوچرخهسواران مناسب است يا خير گفت: اصلا، به هيچوجه! او که از بزرگراهها و خيابانها عبور ميکند ميگويد که جايي براي دوچرخهسواري وجود ندارد و بيشتر توسط موتورها تصاحب شده است. ويش سهشنبههاي بدون خودرو، کمپيني است با هدف استفاده کمتر از خودروهاي تکسرنشين تا از اين طريق شهروندان، دستکم در روزهاي سهشنبه بهجاي استفاده از خودروي شخصي، گزينههاي مفيدتري را براي انجام کارهاي روزمره جايگزين کنند. اما فارغ از گزارش فرانس 24، بايد به اين نکته نيز اشاره کرد در سالهاي اخير شهرداري تهران فعاليتهاي زيادي براي فرهنگسازي در زمينه تغيير الگو در حملونقل، ترغيب شهروندان به کاهش استفاده از خودرو شخصي و استفاده بيشتر از وسايل حملونقل عمومي انجام داده و اين رويکرد همچنان ادامه دارد. همزمان مديريت شهري پايتخت سعي کرده براي نهادينه کردن فرهنگ دوچرخهسواري و ايجاد بستر مناسب براي توسعه فرهنگ دوچرخهسواري در کلانشهر تهران فعاليتهاي گستردهاي انجام دهد تا جايي که در بيشتر مناطق شهرداري تهران شاهد ايجاد مسيرهاي ويژه دوچرخهسواري در معابر، پيادهراهها، بوستانها يا بوستانهاي ترافيک هستيم. موضوع توسعه مسير دوچرخهسواري به داخل مناطق ختم نشده و از سال گذشته مديريت شهري پايتخت با رويکرد ديگري مبني بر ايجاد مسير دوچرخهسواري طولاني و اتصال مناطق به يکديگر، شهرداريهاي مناطق را ملزم به ايجاد اين ظرفيت کرد. در حال حاضر در مناطق مختلف شهر تهران علاوه بر مسيرهاي دوچرخهسواري داخل محلهها، مسيرهايي هم که در نهايت به مناطق همجوار متصل ميشوند، در حال ايجاد است.
پاي ثابت سهشنبه بدون خودرو
هرچند که پايه گذار طرح سهشنبههاي بدون خودرو در کشور، جواني از شهر اراک بود، اما تنها مديري که پاي ثابت سهشنبههاي بدون خودرو بوده، پيروز حناچي، شهردار تهران است که بعد از پيوستن به اين پويش هر هفته با دوچرخه، مترو، تاکسي و موتورسيکلت در شرايط متفاوت جسمي خودش و هرگونه وضعيت جوي به محل کار و جلسههايش رفته است. او همچنين طي سالهاي گذشته مسير دوچرخه سواري تهران را به 500 کيلومتر افزايش داده است و از عملکرد او احداث اولين مسير ويژه دوچرخه سواري در بزرگراههاي شرق تهران است. حناچي همچنين به مناسبهاي مختلف از سفراي کشورهاي خارجي و وزراي کشور دعوت کرده که در اين پويش شرکت کنند.