آقای ربیعی! چه تضمینی برای ماندن شرکت‌های خارجی وجود دارد

آرمان ملي- اميد کاجيان: سخنگوي دولت در آخرين اظهاراتش بيان مي‌کند: اخيرا تماس‌ها براي گشايش دفاتر و حضور شرکت‌هاي خارجي در ايران افزايش يافته است. برخي بازگشايي دفاتر را بررسي مي‌کنند، که البته برخي از شرکت‌ها قبلا حضور داشتند هيچگاه شرکت‌ها را کاملا تعطيل نکردند، قطعا اين شرکت‌ها با توجه به حضورشان امکان بيشتري براي فعاليت پيدا خواهند کرد. گفته‌هاي علي ربيعي از يک خوش‌بيني خبر مي‌دهد، خوش‌بيني به شرکت‌هاي خارجي و امکان ورود دوباره‌شان به ايران. قطعا زماني که برجام نيز منعقد شد بارها دولتمردان به اين نکته اشاره کردند که يکي از دستاوردهاي اين کشور در توافق هسته‌اي بازشدن پاي شرکت‌هاي مختلف خارجي به ايران است. آن وقت‌ها تضمين داده شده بود که از اکنون فصل جديدي در عرصه اقتصاد کشور با وجود اين شرکت‌ها وجود خواهد داشت و هيچ‌کس نمي‌تواند مانع اين امر بشود. وعده‌ها يکي پس از ديگري مي‌آمد و آغاز حضور شرکت‌ها نيز با آب و تاب، رسانه‌اي مي‌شد. زماني که ترامپ از برجام خارج شد اما، حسن روحاني در مقابل دوربين‌ها حاضر شد و گفت فقط يک مزاحم از برجام خارج شده و توافق هسته‌اي ادامه خواهد داشت. غافل ازاينکه خيلي از همين شرکت‌ها که بنا بود فعاليتشان را با وجود برجام در ايران از سر بگيرند يا آغاز فعاليت‌هايشان جاني دوباره به اقتصاد کشور بدهد با شنيدن اخبار مربوط به احتمال خروج ترامپ از برجام پايان فعاليت‌هايشان را کليد زدند تا با وضع تحريم‌هاي چهارجانبه عليه ايران يکي پس از ديگري کشورمان را ترک کنند. تنها با نگاهي به اين ليست بلندبالا مي‌توان به عمق فاجعه‌اي که بعد از وضع تحريم‌هاي ترامپ عليه ايران پيش آمد پي برد. اين کشورها و شرکت‌ها به هيچ‌وجه محدود به تروئيکاي اروپايي نبودند بلکه بسياري از کشورهايي که شايد فکرش را هم نمي‌کرديم به اين دامنه افزوده شدند. اگرچه اروپا در تمامي اين سال‌ها با وعده و وعيدهايي از اين مي‌گفت که باوجود خروج آمريکا، امکان ندارد از برجام خارج شود و گاه سوئيفت اروپايي و گاه اينستکس را به‌عنوان راه‌حل بر سر زبان‌ها مي‌انداخت اما دست آخر ديديم که کوچک‌ترين کاري براي احياي برجام نتوانست بکند و شرکت‌هايش نيز يکي پس ازديگري ايران را ترک گفتند، آن هم بهترين‌هايشان. اما همانطورکه گفتيم جالبي ماجرا پيوستن کشورهايي به اين ماجراست که نبايد مانند آلمان و انگليس و فرانسه به خواست آمريکا تن دهند. مثلا omv ÇÊÑíÔ کå ÏÑ ÓÇá 2016 ÞÑÇÑÏÇÏí ÈÇ ÔÑکÊ ãáí äÝÊ ÇíÑÇä ÈÇ ÇäÌÇã ãØÇáÚÇÊ چäÏ ãíÏÇä äÝÊí ÏÑ äæÇÍí ÒÇگÑÓ æ ÎáíÌ‌ÝÇÑÓ ÇãÖÇ کÑÏå ÈæÏ íÇ ÇæÈÑ ÈÇäک Çíä کÔæÑ. ÇãÇ åÑÏæ ÎáÝ æÚÏå کÑÏäÏ. ÈÇäک KBC äÑæژ åã ÏÑ ژæÆä 2018 ÇÚáÇã کÑÏ کå ÈÇ ÊæÌå Èå ÊÍÑíã‌åÇí ÇíÇáÇÊ‌ãÊÍÏå، ÊäåÇ ÊÈÇÏáÇÊ ãÇáí ÎæÏ ÈÇ ÇíÑÇä ÑÇ Èå ãæÇÑÏ ÇäÓÇä‌ÏæÓÊÇäå ãÍÏæÏ ãí‌کäÏ. åáÏíäگ AP Moller، ÏÇäÓکå ÈÇäک، ãÑÓک (Maersk)، ÊæÑã (Torm) ÏÇäãÇÑک. ÍÊí ÔÑکÊ Hellenic Petroleum íæäÇä کå ÈÑÇí ÎÑíÏ äÝÊ ÇÒ ÔÑکÊ ãáí äÝÊ ÇíÑÇä ÏÑ ÓÇá 2016 æ ÊÓæíå ÈÏåí‌åÇíÔ Èå ÇíÑÇä ãÊÚåÏ ÔÏ ÇãÇ ÏÑ ÓÇá 2018 ÝÚÇáíÊÔ ÑÇ ÊãÇã کÑÏ .

ÊãÇãí ÔÑکÊ‌åÇí ÇíÊÇáíÇíí، ÔÑکÊ‌åÇí ÇÓپÇäíÇíí íÇ ÔÑکÊ‌åÇíí ãËá کáæپ پí‌ÇäÏ‌Âí SKULD äÑæژ کå ÏÑ ÓÇá 2016، ÊÝÇåãäÇãå‌Çí ÏÑ Òãíäå åãکÇÑí ãíÇä Ïæ ÔÑکÊ کÔÊíÑÇäí ÌãåæÑí ÇÓáÇãí ÇíÑÇä æ کáæپ پí‌ÇäÏ‌Âí SKULD äÑæژ æ ÏÑ ÎÕæÕ ÇäæÇÚ Èíãå‌åÇí ÏÑíÇíí ÇãÖÇ کÑÏå ÈæÏ. ÞØÚÇ کå áíÓÊ ÈáäÏÈÇáÇí ÔÑکÊ‌åÇí ÇÑæپÇíí کå ÇíÑÇä ÑÇ ÊÑک کÑÏäÏ ÏÑ Çíä گÒÇÑÔ äãí‌گäÌÏ ÇãÇ ÇíäåÇ äãæäå‌Çí ÇÒ ÔÑکÊ‌åÇí ÇÑæپÇíí Èå ÛíÑ ÇÒ ÂáãÇä æ ÇäگáíÓ æ ÝÑÇäÓå ÈæÏäÏ ... ÇáÈÊå ÓÑäæÔÊ ÔÑکÊ‌åÇí Çíä Óå کÔæÑ ÞÇÑå ÓÈÒ ÏÑ ÇíÑÇä åã کå äگÝÊå پíÏÇÓÊ ... ÝÞØ کÇÝí ÇÓÊ æÚÏå æ æÚíÏåÇí ÊæÊÇá ÝÑÇäÓå ÑÇ ÞÈá ÇÒ ÊÍÑíã‌åÇí ÂãÑíکÇ ÈÇ ÑÝÊÇÑÔ ÈÚÏ ÇÒ ÎÑæÌ ÊÑÇãپ ÇÒ ÈÑÌÇã ãÞÇíÓå کäíÏ.

دوست‌ها هم رفتند

اما مشکل ايران در اين زمينه قطعا تنها شرکت‌هاي اروپايي يا حتي آسيايي و تعطيلي آنها در ايران نبود. مشکل ايران از جايي بيشتر مي‌شود که دو کشوري که هميشه داعيه دوستي با ايران دارند و البته کشورمان روي اين دو نيز حساب ويژه‌اي باز کرده است هم عملا با خروج شرکت‌هايشان از ايران به تحريم‌هاي آمريکا پيوستند. يعني همان چين و روسيه. کشورهايي که ايران حاضر است با آنها قراردادها و تعهدهاي 25ساله نيز ببندد. يادمان نرفته زماني که شرکت توتال فرانسه از ايران خارج شد، همان موقع مقامات شرکت نفت CNPC چíä ÇÚáÇã کÑÏäÏ ÏÑ ÕæÑÊí کå ÔÑکÊ äÝÊ ÊæÊÇá ÝÑÇäÓå ÇíÑÇä ÑÇ ÊÑک کäÏ ÂãÇÏگí ÏÇÑíã پÑæژå‌åÇí ãíÏÇä گÇÒí پÇÑÓ‌ÌäæÈí ÑÇ ÇÌÑÇ کäíã. Çíä ÏÑ ÍÇáí ÈæÏ کå íک ÓÇá ÞÈá‌ÊÑ ÇÒ Çíä، ÊæÇÝÞí Èå ÇÑÒÔ پäÌ ãíáíÇÑÏ ÏáÇÑ ÇãÖÇ ÔÏ کå Èå Çíä ÔÑکÊ چíäí ÇÌÇÒå ãí‌ÏÇÏ ÊÇ ÏÑ ÕæÑÊ ÊÑک پÑæژå‌åÇí ÇíÑÇä ÊæÓØ ÊæÊÇá، ÂäåÇ ÑÇ Èå ÏÓÊ گíÑÏ. گÝÊå ãí‌ÔÏ ÔÑکÊ CNPC ÈÑäÇãå‌ÑíÒí کÇãáí ÑÇ ÈÑÇí Èå ÏÓÊ گÑÝÊä پÑæژå‌åÇí ÊæÊÇá ÏÑ ÕäÚÊ گÇÒ ÇíÑÇä ÇäÌÇã ÏÇÏå ÇÓÊ. ÇãÇ äÇگåÇä ÎÈÑ ÂãÏ ÔÑکÊ ãáí äÝÊ چíä (CNPC) ÇÒ Çíä پÑæژå ÎÇÑÌ ÔÏå ÇÓÊ æ CNPC ÏÑ پí ÝÔÇÑ ÂãÑíکÇ Èå چíä æ åãچäíä کÇåÔ ÊäÔ‌åÇí ÊÌÇÑí ãíÇä Çíä Ïæ کÔæÑ ÍÖæÑÔ ÏÑ ÝÇÒ 11 پÇÑÓ‌ÌäæÈí ÑÇ ãÚáÞ کÑÏå ÇÓÊ. ÈÏÚåÏí ÏíگÑ چíäí‌åÇ ÏÑ ãæÑÏ پíãÇä ÇÞÊÕÇÏí ÔÇäگåÇí ÇÓÊ کå چíä ÈÇæÌæÏ ÏÑ ÎæÇÓÊ‌åÇí ãکÑÑ ÇíÑÇä åäæÒ ãÇ ÑÇ ÌÒæ ÇÚÖÇí ÏÇÆã Âä äکÑÏå ÇÓÊ. Çíä ãæÖæÚ ÑÇ ÇÒ íÇÏ äÈÑíã کå چíä æ ÂãÑíکÇ ÈÇ æÌæÏ ÊãÇã ÇÎÊáÇÝÇÊÔÇä ÈÇ íکÏíگÑ، ÊæÇÝÞ ÊÌÇÑí ÈÒÑگí ÑÇ ÈÇ åã ÇãÖÇ کÑÏå‌ÇäÏ.

روسيه هم همين بود

جالب اينکه روس‌ها نيز از اين قاعده مستثنا نبودند و شرکت‌هاي خود را با تحريم‌هاي آمريکا از ايران خارج کردند. موضوعي که نشان داد براي شرکت‌هاي روسي، کار با شرکت‌هاي آمريکايي و اروپايي در اولويت است. نمونه‌اش شرکت دولتي «زاروبيش‌ نفت» روسيه بود که اعلام کرد به دليل تحريم‌هاي آمريکا از پروژه‌هاي نفتي ايران خارج مي‌شود. اين شرکت پيش از اين براي توسعه دو ميدان نفتي با شرکت ملي نفت ايران قرارداد امضا کرده بود. بر اساس اين قرارداد به ارزش 674ميليون دلار، شرکت روس قرار بود توليد نفت را در دو ميدان آبان و پايدار غرب از 36هزار به 48هزار بشکه نفت افزايش دهد اما شد نمونه‌اي از بدعهدي روس‌ها. يا زماني که بزرگ‌ترين‌ توليد‌کننده نفت روسيه تصميم گرفت ايران و 30ميليارد دلار سرمايه‌گذاري مشترک ايران و روسيه را در پروژه‌هاي نفت و گاز ترک کند. روس‌نفت وعده‌هاي زيادي به ايران داده بود. از همين روست که سابقه تمامي اين شرکت‌ها اين سوال را مطرح مي‌سازد که به فرض آمدن و بازگشت همه اين شرکت‌ها به ايران چه تضميني وجود دارد که اگر 2024 دوباره بايدني در کار نبود بتوان براي بلندمدت با اين شرکت‌ها به کار و فعاليت ادامه داد؟