به هر شکلی نباید مذاکره کنیم

آرمان ملي: به دنبال سفر وزير خارجه ايالات‌متحده آمريکا به برخي از کشورهاي آسيايي و اروپايي اما و اگرهاي زيادي در اين خصوص به وجود آمده است. درحالي‌که صرفا در اين زمان بسياري اين سفرها را غيرمنطق مي‌دانند. سفرهايي که آخرين آنها به امارات بوده است و در جريان اين سفر فروش تسليحات به امارات و مسائل دوجانبه ازجمله همکاري‌هاي امنيتي، مقابله با نفوذ ايران نيز از محورهاي اين ديدار بوده است. سفرهايي که برخي بر اين باور هستند يک جنگ رواني جديد است و برخي بر اين باور هستند که به نوعي يک دلداري به دوستان ترامپ در منطقه است. اتفاقات ديگري در سياست خارجه ترامپ نيز در سطح بين‌المللي رخ داد که مي‌توان به خروج از معاهده آب و هوايي، خروج از پيمان‌هاي ديگر آمريکا و از جمله برجام اشاره کرد. اين موضوعات از جمله مواردي است که بعيد است دولت بعدي آن ها را ادامه دهد. اتفاقاتي که بيشتر نشان‌دهنده همان رفتار غيرمنطقي اين شخص حتي تا آخرين روزهاست. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان‌ملي»گفت‌وگويي با قاسم محبعلي، مديرکل پيشين خاورميانه وزارت امورخارجه داشته است که در ادامه مي‌خوانيد.

علت سفر منطقه‌اي پمپئو به خاورميانه چيست و به چه علت در اين روزهاي پاياني به تکاپو افتاده‌اند؟

دولت دونالد ترامپ،‌ به‌ويژه شخص خود رئيس‌جمهور و وزير خارجه‌‌اش شخصيت‌‌هاي غيرطبيعي هستند و رفتارشان متناسب با قواعد بين‌الملل و عرصه سياست نيست. اين سفر با توجه به اينکه ترامپ در انتخابات راي نياورده غيرمنطقي است اما مي‌کوشند تا ميراث سياست خارجه ترامپ را تا آنجا که ممکن است حفظ کنند.‌ اتفاقات ديگري در سياست خارجه ترامپ نيز در سطح بين‌المللي رخ داد که مي‌توان به خروج از معاهده آب و هوايي، خروج از پيمان‌هاي ديگر آمريکا و از جمله برجام اشاره کرد. اين موضوعات از جمله مواردي است که بعيد است دولت بعدي آنها را ادامه دهد. از اين رو عربستان سعودي و نتانياهو نگران اين تغيير و تحولات هستند و ممکن است پمپئو براي دلداري دادن به ‌آنها به منطقه آمده باشد. مشخصا دموکرات‌ها مي‌خواهند هم رابطه خود را با فلسطيني‌ها بهبود بخشند و کمک‌‌هايي که پيش‌تر مي‌‌کردند را ادامه دهند و هم در مورد عربستان سعودي نيز صراحتا مي‌‌گويند به حمايت لجستيکي خودشان در ائتلاف عربستان‌سعودي در جنگ يمن پايان مي‌دهند و به جاي جنگ از مذاکره و صلح حمايت مي‌کنند. اين نيز تفاوت عمده‌‌اي است. اين موضع باعث نگراني کشورهاي مثل عربستان سعودي، مصر، امارات و کشورهايي که فاقد اين شرايط هستند، مي‌شود. بنابراين در آن سياست‌‌هايي که اعلام کرده‌‌اند تفاوت‌هاي آشکاري وجود دارد اما اينکه چقدر به آن عمل شود بستگي به شرايط زماني و مکاني و توانايي‌‌ها دارد که هميشه بين حرف تا عمل فاصله وجود دارد اما به نظر مي‌‌رسد جهت‌‌گيري‌ها کاملا متفاوت از جهت‌گيري‌هايي است که ترامپ داشته است.

آيا دولت دونالد ترامپ به دنبال انتقام‌گيري و متشنج کردن وضعيت در اين روزهاي پاياني خود است؟

ترامپ همواره به دنبال اين بود تا خواسته‌هاي نتانياهو را در رابطه با ايران عملياتي کند اما در انجام آنها به صورت کامل موفق نبود و سياست‌هاي او در اين راستا جواب نداد. آنها با اين سفرها همچنان به دنبال برهم‌زدن صحنه هستند و مي‌خواهند يک جنگ رواني ايجاد کنند. اگر نهادهاي نظامي و امنيتي آمريکا در اين روزها با ترامپ همکاري مي‌کردند يک فاجعه رقم مي‌خورد و شايد به نحوي به دنبال انتقام گرفتن مي‌رفت اما اين اتفاق رقم نمي‌خورد و ديگر اين توانايي را ندارد زيرا اين نهادها با او همکاري نمي‌کنند و عملا در داخل آمريکا نيز تنها شده است. او به دنبال اين است تا قبل از رفتن وضعيتي در آمريکا به‌وجود آورد که دولت بعدي نتواند سياست‌هاي او را تغيير دهد اما در اين عرصه نيز ناموفق خواهد بود زيرا همانگونه که او با يک امضا بسياري از معادلات را بر هم زد، رئيس‌جمهوري بعدي آمريکا نيز مي‌تواند اين موارد برهم خورده را بازسازي کند. ترامپ همواره از نخستين روزها با وجود اينکه از جنگ پرهيز کرد اما همواره به دنبال متشنج کردن فضا به‌خصوص عليه ايران بود تا از آن استفاده کند.

ايران در اين برهه زماني که يک دوران گذار است بايد چه سياست‌هايي را در پيش گيرد؟

سياست‌هاي ايران بر پايه اصولي طرح‌ريزي شده است که تاکنون حمايت‌هاي بين‌المللي را در پشت خود داشته باشد. اين امر هم در خاورميانه و هم درخصوص مسائل امنيتي بايد مورد توجه قرار گيرد. ايران اصل گفت‌وگو را رد نمي‌کند اما شرايط بايد فراهم بشود و آمريکا دست از تحريم‌هاي ظالمانه بکشد. در جهان امروز سياست‌هاي يکجانبه‌گرايانه و منزوي‌محور جوابگو نيست. همانگونه که اين سياست‌ها منجر به شکست ترامپ شد در خصوص ساير کشورها نيز نتيجه نخواهد داد. امتناع از مذاکره زماني صورت گرفت که ترامپ دنبال فشار حداکثري بود . بايد توجه داشت که کشورهاي بسياري هستند که حاضر به همکاري با بايدن هستند در صورتي که از ترامپ دوري مي‌کردند. روسيه و چين نيز ممکن است در اين ميان ديگر همچون زمان ترامپ از خود مقاومتي نشان ندهند. يادمان نرود که اين دو کشور در زمان رياست‌جمهوري اوباما يک سياست به کل متفاوت با آنچه امروز در پيش گرفته‌اند، اتخاذ کرده‌اند. لذا ايران بايد تحولات خود را متناسب با روز تنظيم کند. هيچ سياستي جاودانه نيست و بايد با توجه به شرايط زماني و مکاني، سياست‌ها را به‌روز کرد تا منافع ملي و استقلال کشور و منافع مردم و توسعه کشور حفظ شود.