مذاکره با دولت روحانی یا دولت 1400؟
آرمان ملي: تغيير دولت در آمريکا، شکست ترامپ و روي کار آمدن بايدن موجب شد تا بسياري بحث احياي برجام و مذاکره با آمريکا در دور جديد را پيش بکشند و حتي در قدمي فراتر شرايط اين مذاکره را در همين ماههاي باقيمانده از دولت حسن روحاني فراهم بدانند. اما به قرائت بسياري از تحليلگران واقعيت امر چيز ديگري است و اگر مذاکراتي هم در دستورکار قرار گيرد در دولت آتي 1400 خواهد بود. رامين مهمانپرست سخنگوي سابق وزارت امور خارجه ميگويد: «فردي که قدرت را در آمريکا به دست ميگيرد روي دولتي که چند ماه از عمرش باقيمانده حساب نکرده و وارد يک موضوع جدي نميشود. حتما تلاش ميکند که برنامههاي خود را با دولتي که چهار سال و شايد هم هشت سال بر مسند قدرت خواهد بود، پيش ببرد تا بتواند روي هر گامي که قرار است برداشته شود، محاسبه جدي کند.»
مذاکره در 1400؟
شايد تا پيش از اين و حتي قبل از انتخابات آمريکا هيچکس به بازگشت آمريکا به برجام و مذاکره با اين کشور در قالب 1+5 خوشبين نبود و حتي مقامات ايران به اظهارات پيدرپي ترامپ مبني بر مذاکره وقعي نمينهادند. اما بسياري بر اين باورند با تغييرات در دولت آمريکا و روي کار آمدن جو بايدن از سوي دموکراتها شرايط تغيير کرده و ميتوان به شرايط پيشاترامپ بازگشت. چنانکه بايدن نيز در رقابتهاي انتخاباتي خود گفته بود که به برجام بازخواهد گشت. از اين رو برخي معتقدند با توجه به اينکه دموکراتها برجام را ميراث خود ميدانند بدون قيد و شرط به آن بازخواهند گشت و بايدن براي اجراي تعهدات آمريکا در گام اول تحريمهاي يکجانبهاي که از سوي ترامپ عليه ايران وضع شده بود را برخواهد داشت. محمدجواد ظريف وزير امور خارجه کشورمان نيز اخيرا در همين ارتباط در گفتوگو با رسانه دولت گفته «لغو تحريمها و بازگشت ايران به تعهدات، زمانبر نيست و بايدن ميتواند با سه فرمان اجرائي، تحريمها را لغو کند.» در اين بين عدهاي معتقدند که با روي کارآمدن بايدن مجددا ميتوان بحث مذاکره را مطرح کرد و ديدگاههاي متفاوتي در اين خصوص مطرح ميشود. اصلاحطلبان، اعتداليون و حاميان دولت بر اين عقيدهاند که روي کار آمدن بايدن فرصت مغتنمي است که بايد نهايت استفاده را از آن برد و با کليد زدن مجدد مذاکرات کارکرد برجام را بيش از پيش تقويت کرد. در طرف مقابل اصولگرايان قائل به مذاکره نيز روي کارآمدن بايدن را امري مطلوب تلقي ميکنند اما ديگر مذاکره دولت روحاني با دولت جديد آمريکا را برنميتابند و درصدند اگر هم مذاکرهاي صورت بگيرد خود عنان آن را به دست گيرند. اين در حالي است که اکثر تحليلگران بينالملل اعتقاد دارد با توجه به اينکه دولت روحاني در ماههاي پاياني خود به سر ميبرد، از داخل اجازه مذاکره به دولت داده نخواهد شد و دولت جديد آمريکا نيز منتظر دولت بعدي خواهد ماند. از اين رو است که انتخابات 1400، معادلات آن و جريان پيروز در آن بيش از پيش از اهميت برخوردار شده است.
تعامل با جريان اصلي قدرت
يک کارشناس مسائل سياست خارجي در خصوص انتخابات آمريکا و احتمال تغيير در برجام اظهار داشت: شواهد نشان ميدهد که با تغيير قدرت و دولت در آمريکا روبهرو خواهيم بود. اين تغيير، اما اواخر دي يا اوايل بهمنماه رخ ميدهد و اين يعني در سه ماه آينده شاهد هيچ تغيير و اتفاق خاصي در زمينه تعيين تکليف برجام يا هر موضوع مرتبط با آن نخواهيم بود. نامهنيوز نوشت، رامين مهمانپرست گفت: بعد از روي کار آمدن دولت جديد بايد منتظر مشخص شدن کابينه و چارچوب و سياستهاي کلي آن باشيم که احتمالا يکي، دو ماه زمان ميبرد. به اين ترتيب ما براي فکر کردن به اينکه چه اتفاقي در ارتباط با برجام و مذاکره ميافتد بايد تا اوايل سال 1400 صبر کنيم. سخنگوي سابق وزارت امور خارجه ادامه داد: تجربه ساليان گذشته نشان ميدهد که وقتي يک دولت به ماههاي آخر ميرسد، فضاي کشور تغيير کرده و کاملا انتخاباتي ميشود. با توجه به اين شرايط فکر ميکنم که بههيچوجه نميتوان روي زمان کم باقيمانده اين دولت براي تصميمگيري جدي در موضوعات سياست خارجي حساب کرد. مهمانپرست بيان کرد: فردي که قدرت را در آمريکا به دست ميگيرد نيز روي دولتي که چند ماه از عمرش باقيمانده حساب نکرده و وارد يک موضوع جدي نميشود. حتما تلاش ميکند که برنامههاي خود را با دولتي که چهار سال و شايد هم هشت سال بر مسند قدرت خواهد بود، پيش ببرد تا بتواند روي هر گامي که قرار است برداشته شود، محاسبه جدي کند. اين کارشناس سياست خارجي در اين مورد که بايدن و دولت او براي مذاکره دولت بعدي در ايران را طرف حساب خود ميداند يا بخش تصميمگيرنده اصلي در ايران را؟ اظهار کرد: طبيعتا طرف آمريکا سعي ميکند با جريان اصلي است که پشتوانه داشته باشد و بتوانند روي حرفش حساب کنند، وارد مذاکره شوند. دولتهاي ضعيف و بدون پشتوانه که قدرت اثرگذاري بالايي ندارند براي آنها جايگاهي ندارد. خيلي طبيعي است که اگر هم بخواهند گام جديدي بردارند، حتما سعي ميکنند که با جريان تاثيرگذاري که بستري براي اجراي تاثيرات خود دارد، وارد مذاکره شود. مهمانپرست در مورد موضع طرف ايراني تصريح کرد: فکر ميکنم افرادي که تصميمگيرنده اصلي هستند و وزن قابلتوجهي دارند حاضر نيستند که تحت هر شرايطي وارد بحث مذاکره با آمريکا شوند يا تصور کنند که ورود به مذاکره به معني حل مشکلات و گرفتاريها خواهد بود. جرياني که بخواهد به وضعيت سياست خارجي و اوضاع کشور سروسامان دهد حتما متوجه اين نکته هست که براي يک حضور قدرتمند در صحنههاي سياست خارجي بايد ابتدا اقتدار داخلي را تقويت کرده، نقاط ضعف را رفع و مشکلات فراواني که گريبان مردم را گرفته برطرف کنيم و قبل از اين کار، هر نوع ورود به بحثهاي جدي در سياست خارجي بدون پشتوانه خواهد بود.
