تغذيه ديابتي‌ها چگونه بايد باشد

يک مشاور تغذيه، با اشاره به نحوه اصلاح برنامه غذايي افراد ديابتي، به ارائه توصيه‌هايي براي بهره‌مندي از رژيم غذايي مناسب و کاهش قندخون پرداخت. شهاب اوليايي، در خصوص نحوه اصلاح برنامه غذايي در افراد ديابتي گفت: بيماري ديابت يا همان قند يک بيماري متابوليکي مزمن است که در واقع با سوخت‌وساز غيرطبيعي به‌خصوص در کربوهيدرات‌ها همراه است. در بيماران مبتلا به ديابت هورمون انسولين که در ورود قند از خون به سلول‌ها و مصرف آن نقش دارد به‌قدرکافي ترشح نمي‌شود و يا اينکه ترشح مي‌شود اما پاسخگويي به اين هورمون‌ها توسط سلول‌ها با اشکالاتي مواجه است. اين مشاور تغذيه افزود: در مجموع اشکالات ذکر شده سبب مي‌شود قندخون اين افراد بالا برود که مي‌تواند باعث صدمه به قلب، مغز، چشم، سيستم اعصاب و در واقع ايجاد عفونت‌ها و ساير مشکلات شود. اين بيماري متاسفانه درمان قطعي ندارد، اما به‌راحتي قابل‌کنترل است و فرد مي‌تواند در تمام طول عمرش آن را کنترل کند اما اگر کنترل نکند و بي‌توجه به آن باشد مي‌تواند باعث بروز بيماري‌هاي مختلفي مثل قلب‌وعروق، فشارخون، کليه، چشم، بيماري‌هاي سيستم عصبي و موارد بسيار ديگر شود؛ بنابراين توجه افرادديابتي به اين مساله از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. وي در ادامه با اشاره به انواع ديابت عنوان کرد: از مهمترين انواع ديابت مي‌توان به نوع يک آن اشاره کرد که از دوران کودکي‌ونوجواني با عدم توليد و ترشح انسولين به‌وجود مي‌آيد اين نوع از ديابت وابسته به انسولين است و مبتلايان به آن بايد اين هورمون را به شکل تزريقي دريافت کنند و البته رژيم غذايي مي‌تواند به کنترل آن کمک شاياني کند. نوع ديگر، ديابت نوع‌2 است که حدود 90 درصد افراد را شامل مي‌شود. در اين نوع از ديابت ترشح انسولين کمتر از ميزان طبيعي است و يا پاسخگويي به اين هورمون با اختلالاتي مواجه است، اين بيماري عمدتا در افراد بالاي 30 سال بروز پيدا مي‌کند و مبتلايان به آن افراد چاق و کم‌تحرک هستند که رژيم غذايي را رعايت نمي‌کنند. بديهي است؛ رعايت رژيم غذايي در کنار ورزش‌هاي سبک مثل پياده‌روي و ورزش‌هاي هوازي و استفاده از بعضي از داروها باعث بهبود وضعيت مي‌شود.

رژيم غذايي مناسب

«اوليايي» در پاسخ به اين سوال که رژيم‌غذايي در افرادديابتي بايد به چه شکل باشد، گفت: توجه به اين نکته ضروري است که در بيماران ديابتي غيراز محدوديت شديد قندهاي ساده مثل قند، شکر و غذاهايي که حاوي قند و شکر هستند و شيرينيجاتي مانند مربا، نوشابه، آدامس، بيسکويت و....، ديابتي‌ها از همه غذاها به‌طورمتنوع و متعادل و در مقادير کنترل شده و متناسب مي‌توانند استفاده کنند، بنابراين غيراز محدوديت و يا عدم مصرف غذاهايي که حاوي قند و شکر هستند رژيم غذايي ديابتي‌ها تفاوت چنداني با افراد سالم و غيرديابتي ندارد. وي با بيان اين نکته که مصرف قندوشکر در افرادديابتي آسيب‌زاست، عنوان کرد: افراد ديابتي بايد نسبت به مصرف هرگونه قند و يا شکر محتاط باشند همچنين وعده‌هاي غذايي بايد سر ساعت مقرر مصرف شود چراکه تغيير ساعت صرف غذا سبب نوسان قندخون مي‌شود و مي‌تواند مشکل‌ساز باشد افت قندخون و يا افزايش قندخون هر دو مي‌تواند بدن را به‌شدت تحت‌تاثير قرار دهد بنابراين مصرف غذاهاي روزانه در سه وعده غذايي اصلي و دو تا سه ميان وعده به‌صورت ميان‌وعده بين صبحانه تا نهار، نهار تا شام و ميان‌وعده بعداز شام و قبل از خواب براي جلوگيري از افت قندخون توصيه مي‌شود. همچنين در افرادي که انسولين تزريق مي‌کنند تطبيق زمان ميان‌وعده‌ها با پيک اثر انسولين به منظور پيشگيري از افت قندخون ضروري است. اين مشاور تغذيه در ادامه به معرفي موادغذايي مناسب در رژيم غذايي مبتلايان به ديابت اشاره کرد و گفت: مصرف نان‌ها به‌خصوص نان‌هايي که براي تهيه آنها از آرد سبوس‌دار استفاده مي‌شود مثل نان سنگک، حبوبات مثل نخود، لوبيا، عدس، سويا در برنامه غذايي توصيه مي‌شود چون سرشار از فيبر هستند و قند کمتري دارند که باعث کنترل قندخون در اين افراد مي‌شوند. همچنين پرهيز از مصرف غذاهاي پرچرب بسيار ضروري است، بهتر است از غذاها بيشتر به شکل آب‌پز، بخارپز و کبابي استفاده شوند. روغن مصرفي بايد از نوع گياهي باشد و براي سرخ‌کردن از انواع روغن‌هاي گياهي مخصوص سرخ کردني استفاده کنيد؛ استفاده از گوشت کم‌چرب، مرغ و ماهي در کنار مصرف تخم‌مرغ به‌صورت حداکثر روزي يک عدد؛ شير و لبنيات به صورت کم‌چرب، ميوه و سبزيجات به شکل تازه را در برنامه غذايي داشته باشيد البته مصرف ميوه‌ها به‌دليل داشتن قند حتما بايد به‌صورت کنترل شده و به همان ميزان توصيه شده توسط متخصص تغذيه باشد. وي ادامه داد: سالاد و سبزيجات بدون سس و با چاشني‌هايي مانند ليموترش و آب‌نارنج و کمي روغن زيتون مصرف شود، مصرف نمک را تا حد امکان کم کنيد و سعي کنيد کمتر از يک قاشق چايخوري در طول روز باشد و حتي غذاهايي که حاوي نمک زياد است را محدود کنيد همچنين مصرف غذاهاي کنسرو شده را نيز محدود کنيد. در پايان ورزش منظم و فعال در طول هفته حداقل سه تا پنج بار به مدت حداقل 30 دقيقه در هر جلسه به‌شدت به کنترل قندخون کمک مي‌کند.

برنامه غذايي با مشاوره تغذيه

وي در آخر با تاکيد بر مراجعه بيماران ديابتي به متخصص تغذيه، اظهارکرد: توصيه مي‌کنم افرادي که براي آنان مقدور است با متخصص تغذيه ارتباط داشته باشند تا برنامه غذايي را متناسب با نوع بيماري و شرايط فيزيولوژيک آنان تنظيم کند در واقع اين ارتباط باعث مي‌شود که فرد قندخونش را کنترل کند و حتي طي زمان با تغيير سبک زندگي و تغيير عادت‌هاي غلط مي‌تواند دوز داروي مصرفي را کمتر کند. البته اين بستگي به سطح رعايت و پايبندي به برنامه غذايي توصيه شده و ورزشي که بايد انجام دهد دارد. توجه به اين نکته ضروري است در افرادي که اضافه وزن و چاقي دارند کاهش وزن کمک شاياني به کنترل قندخون مي‌کند لذا افرادي که با اضافه وزن مواجه هستند بايد به‌طور اصولي کاهش وزن داشته باشند که از طريق رعايت رژيم غذايي درست و رعايت ورزش بدني منجر خواهد شد.