خاورميانه با بايدن نفسي
آرمـــان مـلــي - عليــرضـا پورحسيــن: تحولات خاورميانه بعد از رفتن دونالد ترامپ يکي از جديترين علامتهاي سوال در دوران بايدن است؛ خاورميانهاي که هر قسمت از آن به شکلي امروز درگير بحراني شديد است. آنچه که مشخص است در خاورميانه دموکراتها به صورت سنتي مقداري با عربستان به دليل نقض حقوق بشر، وضعيت داخلي اين کشور و حوادث 11 سپتامبر مشکل دارند و بارها اين انتقاد از عربستان را علني کردند؛ بنابراين با آمدن بايدن آنچه مشخص است روابط ويژهاي که در دوره ترامپ بين عربستان سعودي و آمريکا ايجاد شده بود، گسسته خواهد شد. فروش سلاحهاي آمريکايي به عربستان محدود خواهد شد و حمايت آمريکا از عربستان در اتفاقاتي مثل قتل خاشچقي و قتل ساير معارضان عربستان کمتر خواهد شد. بهطور خلاصه در مورد روابط آمريکا و عربستان ميتوان گفت که دولت بايدن به درجات مختلف، هم روابط گذشته خود با عربستان را مورد بازبيني قرار خواهد داد و هم ممکن است فشار بر عربستان را در مواردي افزايش دهد. اين تغيير رويه در خصوص لبنان، عراق، سوريه و ايران نيز احتمالا وجود داشته باشد؛ امري که ميتواند آينده خاورميانه را دستخوش تغييراتي جدي کند و حداقل براي مدت يک سال شاهد يک آرامش نسبي در خاورميانه بحرانزده باشيم اما مساله اصلي اين است که بايدن دقيقا تا چه ميزان از ايجاد تنش دوري خواهد کرد. در راستاي بررسي اين مساله «آرمان ملي» گفتوگويي با امير موسوي، کارشناسارشد مسائل بينالملل و رايزن ايران در الجزاير داشته است که در ادامه ميخوانيد.
بايدن با روي کارآمدن در کاخ سفيد چه اولويتهايي در خاورميانه خواهد داشت؟
بايدن با تسلط بر قدرت در ايالاتمتحده يکي از اولويتهاي خود را حمايت از رژيم صهيونيستي قرار خواهد داد. من تصور نميکنم در اين حوزه سياستهاي ترامپ در دوره بايدن تغيير کند و همچنان منافع صهيونيستها بر منافع فلسطينيان ترجيح داده خواهد شد. اين سياست اصلي آنهاست و تغييري در آن ايجاد نخواهد شد. ترامپ در اين حوزه مشکل دموکراتها را حل کرد. اقداماتي که در گذشته دموکراتها جرات انجام دادن آنها را نداشتند، ترامپ همگي آنها را انجام داد. اين مقوله در حوزه فلسطين اشغالي است. در خصوص ساير موارد مهم در خاورميانه از جمله برخورد با کشورهاي عربي و ايران سياستي متفاوت با ترامپ در پيش خواهند گرفت.
چه تغييراتي بايــدن در سياست خارجي ايالاتمتحده در قــبال کــشورهاي عربي بهخصوص عربستان سعودي ايجاد خواهد کرد؟
بايدن مخالف جنگ عربستان سعودي با يمن است. او تخلفات حقوق بشري عربستان را با ديدي متفاوت با ترامپ نگاه خواهد کرد و نسبت به آنها موضعگيري جديتري خواهد کرد. همين تغيير رويه براي سعوديها مشکلاتي را در قدرت و منطقه خاورميانه ايجاد خواهد کرد. در اين ميان ايالاتمتحده احتمال دارد امتيازات بيشتري از سعوديها بگيرد تا با آنها کمتر سختگيري کند و به نحوي شايد سعوديها مجبور شوند رشوه بيشتري براي مختومه شدن پروندههايشان پرداخت کنند؛ امري که در دوران گذشته نيز رقم خورده است. بايدن نسبت به عراق داراي ايدههاي خطرناکي است و خواهان تشکيل سه دولت مستقل، کرد، اهل تسنن و شيعه است. سياست بايدن درخصوص لبنان و سوريه نيز تغيير خواهد کرد. بايدن تحريمهاي قيصر را احتمالا در آن تغييراتي ايجاد کند و با سياست فشار و تفاهم کار خود را در اين دو کشور پيش ببرد. اين سياست از ديرباز در دستورکار دموکراتها بوده است. با روي کار آمدن بايدن حدود يک سال منطقه در يک آرامش نسبي قرار خواهد گرفت. در اين برهه زماني کشورهاي غيرهمسو با رژيمصهيونيستي ميتوانند تقويت شوند و ايران نيز ميتواند از اين فرصت استفاده کند. اين زمان خوبي خواهد بود تا بتوان به وضعيت خود سر و سامان دهيم. به نظر ميرسد در گام نخست بحران يمن در منطقه حل شود. بايدن در جنگ يمن از عربستان سعودي پشتيباني نخواهد کرد. اين عدم پشتيباني آمريکا از عربستان در يمن يک مشکل جدي براي سعوديها ايجاد خواهد کرد و معادلات به نفع انصارا... تغيير خواهد کرد. گروههاي ملي در صنعا ميتوانند از اين فرصت استفاده کنند و به وضعيت کشورشان سروسامان دهند. آنچه حتمي است کمتر شدن حمايتها از سعودي و تغيير تاکتيک ايالاتمتحده در قبال ساير کشورهاي منطقه خواهد بود که اين تغييراتي در خاورميانه ايجاد ميکند.
بايدن در قبال ايران با چه سياستي پيش خواهد رفت؟
ترامپ در اين عرصه نيز به دموکراتها کمکهاي زيادي کرد. سختگيريهاي ترامپ امروز ابزاري مفيد در اختيار دموکراتها در قبال ايران خواهد بود. آنها سختگيريها را با تاکتيکي ديگر در برابر ايران ادامه خواهند داد. در اين ميان بايد توجه داشت ترامپ هر اقدامي که دموکراتها و اوباما انجام داده بود را تخريب کرد، دموکراتها نيز در برخي حوزهها از او انتقام خواهند گرفت و اقدامات او را خنثي خواهند کرد و به نحوي اقدامات او را تلافي خواهند کرد. اين امر بهخاطر دوستي و علاقه به ايران نيست بلکه براي انتقامگيري از ترامپ است. اين انتقامگيري دموکراتها از ترامپ شايد به نفع ايران تمام شود. بايدن احتمالا پيامهايي به تهران ارسال خواهد کرد. عمان و سوئيس بار ديگر براي ميانجيگري فعال خواهند شد و اين امر طبق شرايط دو طرف پيش خواهد رفت. ايران در اين زمينه تضمينهايي از طرف مقابل خواهد گرفت تا بار ديگر اتفاقات زمان روي کار آمدن ترامپ رقم نخورد. اگر طبق شنيدهها هيلاري کلينتون بهعنوان سفير آمريکا در شوراي امنيت معرفي شود باز هم اختلافات کمي جديتر ميشود اما در هر صورت تاکتيکهاي دموکراتها متفاوت خواهد بود. آنها با آرامش پيش ميروند و فشارهاي بينالمللي عليه ايران بهشدت کاهش خواهد يافت.
