يک عضو هيات مديره انجمن ايراني مطالعات زنان با اشاره به پژوهش جديد سازمان کمک بينالمللي و غيرانتفاعي care، اظهار کرد: 62 درصد افرادي که در جهان به دليل پاندمي کوويد 19 شغلشان را از دست داده اند، زنان هستند همچنين 27 درصد از زنان در اين ايام با چالشهاي مرتبط با بيماري رواني روبهرو شدهاند در حالي که همين آمار براي مردان تنها 10 درصد است.تهمينه شاوردي با بيان اينکه تاکنون مطالعه و پژوهش قابلاعتنا و استنادي در کشور درباره پيامدهاي پاندمي کرونا روي وضعيت خانوادگي، رواني و اجتماعي و اقتصادي زنان انجام نشده است، گفت: زنان نه تنها از بُعد اقتصادي با مشکل امنيت شغلي و از دست دادن موقعيت شغلي خود مواجه هستند بلکه به دليل پايين بودن درآمد زنان نسبت به مردان، بالطبع پسانداز کمتري نيز دارند. از سوي ديگر در ايران نيز ميزان دقيقي از افرادي که شغل خود را از دست دادهاند، در دسترس نيست و بنا به گزارش مرکز پژوهشهاي مجلس، در بهترين حالت 9/2 ميليون و در بدترين حالت 4/6 ميليون نفر از کل شاغلان کشور شغل شان را از دست دادهاند.
يافتههاي موسسه care
اين جامعهشناس با اشاره بر يافتههاي موسسه care که جامعه نمونه آن 4000 مرد و 6500 زن در 38 کشور جهان است، توضيح داد: در اين پژوهشها 55 درصد از زنان اظهار کرده اند که به دليل از دست دادن شغل و درآمدشان در پي شيوع کوويد 19، دچار مشکلاتي در زندگي شدهاند اين در حالي است که 34 درصد مردان به اين مشکلات اشاره کردهاند. به نظر ميرسد زنان بيشتر در بخشهاي غيررسمي به کار اشتغال دارند که اين امر شاهدي بر آسيب پذير بودن آنان نسبت به از دست دادن شغل است.به گفته اين دانشيار پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات اجتماعي جهاد دانشگاهي، از جمله نقشهايي که زنان به عهده دارند، نقش مراقبتي است که در اين دوران از اهميت خاصي برخوردار شده است. زناني که داراي فرزندان کمتر از 18 سال هستند و والدين بالاي 64 سال دارند بيش از ساير اقشار درگير اين مراقبت ها هستند. اين قشر از زنان از سويي دغدغه والدين خود در خصوص رسيدگي به امور بهداشتي و پزشکي آنان، تامين نيازهاي روزانه آنان همچون تهيه مواد غذايي، آسيب پذير بودن در مقابل ابتلا به کرونا و ... و از سوي ديگر دغدغه حمايت از همسر و فرزندان خود و رسيدگي به آنان و ... را دارند.همچنين وي اضافه کرد: افزون بر موارد ياد شده ضدعفوني کردن مواد غذايي، سطوح منزل، وسايل همسر و فرزندان و ... نيز بخش زيادي از اوقات روزانه زنان را به خود اختصاص داده است که باعث ميشود از مدت زماني که شايد مي توانست به امور فردي همچون ورزش، مطالعه، تعامل با دوستان و بستگان به صورت تلفني و... که بخشي از برنامههاي فراغتي آنان است صرف مراقبت از اعضاي خانواده شود.
بار آموزش مجازي فرزندان بر دوش مادران
شاوردي با اشاره به مشکلات آموزش آنلاين فرزندان براي مادران گفت: برگزاري کلاس هاي آموزشي به صورت مجازي که به دنبال ظهور ويروس کرونا در دستور کار قرار گرفت، تنها تغيير يک شيوه آموزشي نيست بلکه لازم است سازوکارهايي در خانه ها ايجاد شود که اين کلاسها به مفهوم واقعي خود شکل گيرد. لزوم ايجاد محيط آرام و ساکت، وجود تجهيزات و امکانات دسترسي به فضاي مجازي همچون اينترنت سريع و گوشي هوشمند يا لپتاپ و تبلت از دغدغههاي اصلي و البته روزانه مادراني است که تا قبل از اين فقط تکاليف درسي فرزندان را کنترل ميکردند.اين عضو هيات مديره انجمن ايراني مطالعات زنان، با بيان اينکه شرايط ايجاد شده براي بسياري از مادران استرسزا است، اظهارکرد: دانش آموزان معمولا دغدغههاي خود مثل قطعي اينترنت، اشکال فني در گوشي يا وسيلهاي که از آن براي اتصال به فضاي مجازي استفاده ميکنند را به مادران منتقل ميکنند. نتايج پژوهش Care نيز نشان ميدهد که زنان معمولا دو برابر بيشتر از مردان وقت خود را با فرزندان خود سپري ميکنند. وقتي مدارس تعطيل مي شوند و کودکان آموزش را فقط از راه دور دريافت ميکنند، مسئوليت تمرکز و بررسي وظايف آنها بهطور نامتناسب بر دوش مادران است.
تعويق تشکيل خانواده و فرزندآوري
به گفته شاوردي، نامشخص و متزلزل بودن وضعيت کنوني به لحاظ اقتصادي باعث شده بسياري از زوج هاي جوان تصميمات مهم زندگيشان از جمله شروع زندگي مشترک و يا فرزندآوري و ديگر تغييرات مهم را به مقطع زماني ديگري که ويروس کاملا ريشه کن شده باشد، موکول کنند؛ مقطعي که هيچ فردي به يقين نمي تواند در مورد زمان آن اظهار نظر کند. به تعويق انداختن فرزندآوري بالطبع زنان را دچار مشکل بارداري و زايمان در سنين بالا و ايجاد فاصله سني ميان فرزند و والدين خواهد کرد.وي نگراني زنان از ابتلا به کوويد 19 و ايجاد شرايط دشوار براي ساير اعضاي خانواده را از جمله دغدغه امروزه زنان دانست و گفت: صرفنظر از نفس بيمار شدن که ميتواند براي هر کس نگرانکننده باشد، نگراني زنان از وضعيتي است که در صورت ابتلاي مادر به بيماري در خانواده ايجاد مي شود. نقش هاي متعددي که زنان در خانه به عهده دارند هم به لحاظ عاطفي و هم به لحاظ روحي شايد در توان ساير اعضاي خانواده نباشد. همين امر دغدغه بسياري از مادران است که در صورت ابتلاي آنان چه پيامدهايي گريبانگير ساير اعضاي خانواده خواهد شد. لذا نگراني آنان از دو نظر هم نگراني براي خودشان و هم مشکلات و پيامدهايي که ايجاد مي شود باعث دغدغه آنان مي شود.
عدمدسترسي 41 درصد زنان به غذاي کافي
اين جامعه شناس درباره مشکلات تغذيه زنان در دوران پاندمي کوويد 19 اظهار کرد: مشکلات اقتصادي بر نوع و کيفيت تغذيه زنان بيش از ساير اعضاي خانواده تاثير داشته است. مشکلات اقتصادي ناشي از کاهش درآمد يا از دست دادن شغل باعث شده است که 41 درصد زنان و 30 درصد مردان اظهار به نداشتن غذاي کافي کنند. اين آمار بيانگر نابرابري هاي عميق ريشه دار جنسيت در سطح غذايي محلي و جهاني است. بايد توجه داشت که زنان اغلب کمترين و آخرين غذا را از سفره غذاي هر وعده ميخورند.اين دانشيار پژوهشگاه علوم انساني و مطالعات اجتماعي جهاد دانشگاهي در ادامه اظهارکرد: از پيامدهايي که پاندمي کرونا در پي داشته است، افزايش خشونت عليه زنان است. بر اساس آمار ارائه شده ميزان طلاق نيز هم در ايران و هم جهان افزايش يافته است. سازمان ملل در همين راستا اعلام کرده است با وجود اينکه خشونت عليه زنان پيشتر نيز وجود داشته و برخلاف قوانين حقوق بشر است اما گزارش هاي کشورهاي مختلف بيانگر گسترش خشونت عليه زنان تا 30 درصد است.وي گفت: تمام موارد ذکر شده در نهايت بر روان زنان تاثير گذار است. در مجموع زنان معيشت، غذا و مراقبت هاي بهداشتي را باعث افزايش بار مراقبت هاي خود مي دانند همچنين زنان تقريبا دو برابر احتمال بروز چالش هاي دستيابي به خدمات بهداشتي با کيفيت را گزارش داده اند. گرچه تقريبا هيچ کس از اضطراب، نگراني و عوارض عاطفي ويروس کرونا در امان نيست اما پژوهش موسسه Care نشان داده است که زنان در جهان تقريبا سه برابر بيش از مردان از پيامدهاي رواني گسترش اين ويروس مثل اضطراب، کاهش اشتها و ناتواني درخواب و عدم توان کافي براي انجام کارهاي روزمره رنج مي برند.