عمیق‌تر شدن رکود با بایدن؛ تشدید تورم با ترامپ

آرمان‌ملي-محمدميلادعبداللهي: بازارهاي مالي و دارايي ايران طي چند هفته گذشته، نسبت به اخبار سياسي و در صدر آن انتخابات ايالات متحده، واکنش‌هاي متفاوتي را نشان داده است. به عقيده بسياري از کارشناسان اکثر بازارهاي مذکور در شرايط فعلي منتظر روزهاي پيش رو هستند و تعيين تکليف انتخابات آمريکا منجر مي‌شود تا سرمايه‌گذاران با اطمينان خاطر بيشتري نسبت به فعاليت‌هاي اقتصادي اقدام کنند. بر همين اساس، وحيد شقاقي شهري، اقتصاددان و استاد دانشگاه‌، در گفت‌وگويي با «آرمان‌ملي» مي‌گويد: «اقتصاد ايران ارتباط چنداني با اقتصاد جهاني ندارد، اما با هر خبري از انتخابات، بازارها همچون سرمايه و ارز دچار دگرگوني مي‌شود، به علاوه، پايان يافتن انتخابات آمريکا منجر مي‌شود تا سرمايه‌گذاران تکليف خود را بدانند و با توجه به متغيرهاي اقتصادي همچون قيمت ارز، تصميم به مبادلات مي‌گيرند. همچنين مساله‌ اصلي از اين منظر است که اقتصاد ايران به شدت متاثر از عامل خارجي همچون مساله تحريم‌هاست و سهم عوامل داخلي در اقتصاد کشور بسيار کمرنگ است». در ادامه اين مصاحبه را مي‌خوانيد.

به زعم شما انتخابات آمريکا، به فرض برگزيده شدن هر کدام از دو کانديد چه تاثيري بر بازارهاي مالي و دارايي ايران خواهد داشت؟

بايد بگويم اتفاقي که اکنون در کشور شاهد هستيم، آن است که بازارهاي مالي و سرمايه‌اي ما، نسبت به انتخابات ايالات متحده واکنش محسوسي نشان مي‌دهد. به طوري‌که شدت و سرعت واکنش‌ها در بازارهاي ايران نسبت به اخبار سياسي از بازارهاي آمريکا بيشتر است و اين جاي نگراني دارد. به عبارت ديگر اقتصاد ايران ارتباط چنداني با اقتصاد جهاني ندارد، اما با هر خبري از انتخابات، بازارها همچون سرمايه و ارز دچار دگرگوني مي‌شود. اين نشان‌دهنده آن است که اقتصاد کشور به ميزان زيادي با تحولات سياسي گره خورده است. به علاوه نگراني‌ها از اين منظر است که اقتصاد ايران به شدت متاثر از عامل خارجي همچون مساله تحريم‌هاست و سهم عوامل داخلي در اقتصاد کشور بسيار کم‌رنگ است. اينها همه نشان‌دهنده آن است که ما، ميزان آسيب‌پذيري‌ها، تاب‌آوري و استحکام اقتصاد ايران را در پنج- شش سال اخير به درستي اجرا نکرديم. اين واکنش نشان دادن به عوامل بيروني و انتخابات آمريکا بي‌سابقه است و بازارهاي هيچ کشوري در دنيا به اين اندازه نسبت به اخبار داخلي يک کشور ديگر واکنش نشان نمي‌دهد. به عبارت دقيق‌تر ما در عمل نتوانستيم درون‌سازي اقتصاد ايران را انجام دهيم. اين هم موجب مي‌شود که هرچقدر سهم‌ متغيرهاي داخلي در اقتصاد کم‌رنگ شود، عوامل بيروني پررنگ‌تر خواهد شد و به دليل آنکه اين عوامل از کنترل خارج است، منجر به برون‌زا شدن اقتصاد شود؛ يعني برخلاف آنکه ما به دنبال تکيه بر عوامل دروني بوديم، به نحوي که مديريت رشد اقتصادي در داخل مرزهاي کشور تعيين شود، متاسفانه چنين اتفاقي نيفتاد و اين وابستگي به بيرون و به طور مشخص آمريکا و تحريم‌هاي آن، منجر شده تا اقتصاد ايران از عوامل اشاره شده تبعيت کند. اين در حالي است که پيش از اين قرار بود اقتصاد ما بعد از ابلاغ سياست‌هاي اقتصاد مقاومتي درون‌زا باشد، شاهد چنين اتفاقي نبوديم و اين نگران‌کننده خواهد بود. به طبع تاثير اتفاقات بيروني بر اقتصاد کشور بسيار بالاست. به اعتقاد من با انتخاب بايدن رکود در اقتصاد عميق‌تر مي‌شود، چراکه همه سرمايه‌گذاران منتظر مذاکرات و سرانجام آن مي‌شوند و اين حالت انتظار ممکن است نتيجه‌ خوبي براي اقتصاد به دنبال نداشته باشد. بالعکس با انتخاب ترامپ که احتمال آن بالاست، از شدت رکود کاسته مي‌شود و تصميم و نتيجه‌گيري راحت‌تر است و با فرض تداوم شرايط فعلي، سرمايه‌گذاري افزايش خواهد يافت، (البته پيروزي ترامپ تورم را تشديد خواهد کرد) اين دوگانگي‌ها در مقطع کنوني که انتخابات آمريکاست، اهميت نتيجه آن را بالا مي‌برد و فعالان اقتصادي بر اساس آن تصميم مي‌گيرند که اقدام به فعاليت کنند يا خير، در ضمن تکليف سوداگري در بازارهاي دارايي هم مشخص مي‌شود و با انتخاب هرکدام از آنها، سفته‌بازي شرايط متفاوتي را پشت‌سر خواهد گذاشت.

با توجه به مواردي که اشاره شد، شما در روزهاي آتي چه بازاري را براي سرمايه‌گذاري مناسب‌تر مي‌دانيد؟

با انتخاب هرکدام از دوکانديد شرايط متفاوتي حاکم خواهد بود و تمام پيش‌بيني‌ها منوط به سرانجام انتخابات است. به طوريکه بحث ادامه و تشديد تحريم‌ها با انتخاب ترامپ همچنان پا برجا خواهد ماند و هفته گذشته هم برخي از شرکت‌هاي پتروشيمي و شرکاي آنها جريمه شدند. به فرض وجود چنين وضعيتي، انتظار مي‌رود همچنان شاهد تنش در بازارهاي مالي باشيم. اضافه بر آن بسياري از عوامل بستگي به آن دارد که دولت چه برنامه‌اي براي کنترل بازارها در پيش بگيرد تا بتواند شرايط نابسامان آنها را مهار کند. همانگونه که اشاره کردم، پايان يافتن انتخابات آمريکا منجر مي‌شود تا سرمايه‌گذاران تکليف خود را بدانند و با توجه به متغيرهاي اقتصادي همچون قيمت ارز، تصميم به مبادلات مي‌گيرند.

به زعم شما وضعيت بازار سهام در روزهاي آتي چگونه خواهد شد و اين بازار به کدام سمت مي‌رود؟

واقعيت آن است که بسياري از اخبار در بازار سرمايه پيش‌خور شده است. به عبارت ديگر شاخص کل از دو ميليون به يک ميليون و 300 هزار واحد رسيد. اين در حالي است که بورس، در روز گذشته نسبت به اخبار انتخابات آمريکا و پيشتازي ترامپ واکنش مثبت نشان داد و نماگر رشد خوبي داشت. طبعا زماني‌که ساير بازارها مثل دلار و طلا روند افزايشي دارد، بازار سهام هم با وقفه‌اي همين روند را ادامه مي‌دهد. به علاوه بورس افت شديدي را پشت سر گذاشته است و اخيرا مدير يکي از بانک‌هاي بزرگ اعلام کرد ارزش واقعي سهام بانک‌ها حداقل دو تا سه دلار است. اين بدين مفهوم است که با توجه افزايش قيمت دلار، نرخ سهم هر بانکي در شرايط فعلي بسيار بيشتر از چيزي است که مي‌بينيم. از طرفي ارزش واقعي بازار سرمايه در کنار نرخ ارز بسيار بيشتر از رقم‌هاي فعلي است. افزون بر آن همگرايي در تمام بازارهاي مالي حاکم خواهد بود، گرچه ممکن است بورس واکنش آهسته‌تري را نشان دهد.