تصورات غلط رايج در مورد «ديابت»

در شرايط همه‌گيري کرونا، گرچه رعايت بهداشت، حفظ سلامت روحي و جسمي براي همه دشوار شده؛ اما وضعيت براي بيماران مبتلا به ديابت، به‌دليل وجود اطلاعات غلط در مورد خوردني‌هاي مجاز و غيرمجاز، بسيار سخت‌تر شده است. ديابت يکي از شايع‌ترين بيماري‌هاي قرن جديد است و اکنون با شيوع کرونا بيماران مبتلا به ديابت بيشتر در تنگنا قرار گرفته‌اند. برخي تصورات اشتباه و رايج در مورد اين بيماري کار را براي ديابتي‌ها دشوارتر کرده و حتي در برخي موارد شرايط جسماني آنها را حادتر مي‌کند. آمارهاي کشوري نشان مي‌دهد، 11 درصد جمعيت بالاي 25 سال يعني بيش از پنج ميليون نفر مبتلا به ديابت و 18 درصد جمعيت نيز زمينه ابتلا به ديابت را دارند که معادل هشت ميليون نفر از جمعيت کشور را شامل مي‌شود. به گفته برخي کارشناسان، گرچه رعايت بهداشت و حفظ سلامت روحي و جسمي براي همه، به‌خصوص در شرايط کنوني بيماري همه‌گير کوويد19 دشوار شده ولي کار براي بيماران مبتلا به ديابت بسيار سخت‌تر است. به‌خصوص که اطلاعات اشتباه زيادي در مورد حدود غذاهاي سالم براي مبتلايان به اين بيماري وجود دارد که ممکن است به شدت آسيب‌زا باشد. آنان معتقدند باورهاي رايجي مثل مضربودن موز و دارچين يا ضرورت کنارگذاشتن مصرف هويج از مواردي هستند که دايره غذاهاي مجاز را بسيار کوچک مي‌کند. متاسفانه شايعات و باورهاي اشتباه زيادي در مورد خوردني‌هاي مجاز و غيرمجاز، اين بيماري وجود دارد. عباس رهامي کارشناس موسسه سلامت و بهداشت عمومي در اين زمينه مي‌گويد: بسياري از بيماران ديابتي فهرست ترکيبات نوشته شده روي محصولات را معيار انتخاب خوراکي‌ها و موادغذايي قرار مي‌دهند. آنها به مقدار قند و شکر موجود در يک محصول نگاه کرده و اگر مقدار آن را معقول تصور کنند، آن محصول را سالم در نظر مي‌گيرند. اين در حالي است که قندخون نه تنها تحت‌تاثير قند موجود در خوراکي بوده، بلکه به‌‌شدت تابع کل کربوهيدرات موجود در آن هم هست، به‌‌طور مثال يک شکلات بدون شکر ممکن است حاوي هيچ شکري نباشد ولي 20 گرم کربوهيدرات در خود داشته باشد. خوردن اين شکلات مي‌تواند به‌شدت سطح قندخون را در مدت کوتاهي بالا ببرد که براي بيماران ديابتي به‌‌شدت خطرناک است.

تعدادي از ميوه‌ها قند کمي دارند

وي ادامه داد: به باور برخي مبتلايان، ماهيت عسل آنچنان با شکر معمولي متفاوت است که مصرف آن ضرري به‌ مراتب کمتر نسبت به شکر دارد، اين تصور معمولا به‌دليل آن شکل مي‌گيرد که ما عسل را محصولي طبيعي‌تر، مغذي‌تر و سالم‌تر و البته خوشمزه‌تر از شکر مي‌پنداريم. گرچه اين باورها ممکن است تا حدي با واقعيت منطبق باشد ولي اين به معني وجود قند کمتر در عسل نسبت به شکر نيست. بررسي‌ها نشان مي‌دهد يک قاشق چايخوري از عسل و شکر حاوي مقادير تقريبا مساوي از کربوهيدرات و قند هستند و عسل کمي قند بيشتري در خود دارد. ميزان مساوي از شکر و عسل به يک اندازه براي بيماران ديابتي مضر است. رهامي اظهارکرد: گلوتن يک نوع پروتئين است که در گندم و جو يافت مي‌شود و عامل اصلي تحريک دستگاه گوارش در افراد مبتلا به بيماري سلياک است، برخي تصور مي‌کنند گلوتن همان کربوهيدرات است و محصولي که گلوتن نداشته باشد ميزان کربوهيدرات آن نيز صفر است. در حالي که تنها تفاوت محصولات بدون گلوتن استفاده از نوع ديگري از کربوهيدرات‌ها و جايگزين‌کردن جو، گندم با ديگر انواع کربوهيدرات‌ها مثل نشاسته برنج، سيب‌زميني و ذرت است، محصولات بدون گلوتن مي‌توانند حاوي مقدار زيادي کربوهيدرات داشته باشند و براي بيماران مبتلا به ديابت به‌عنوان يک محدوديت بزرگ در مقدار مصرف خوراکي‌هاي مختلف باقي بمانند. وي تصريح کرد: بسياري از بيماران مبتلا به ديابت در مورد مصرف ميوه‌ها به‌‌شدت محتاط هستند و ميوه‌ها حاوي نوعي قند طبيعي به‌نام فروکتوز هستند که باعث افزايش قندخون مي‌شود. ولي اين به معني آن نيست که همه ميوه‌ها حاوي مقدار زيادي قند هستند، آنها علاوه بر قند، حاوي مقدار زيادي فيبر خوراکي و مواد معدني بوده و تعداد زيادي از آنها قند نسبتا کمي داشته و از طرفي ترکيبات مغذي و موادمعدني موجود در آنها مي‌تواند به افزايش سلامت و آمادگي بدن کمک کند. اين کارشناس ادامه داد: يکي ديگر از تصورات رايج در مورد ديابت آن است که کساني که شيريني و چربي زياد مي‌خورند به ديابت دچار مي‌شوند.

کنترل با ورزش‌هاي هوازي

اسدا... رجب رئيس انجمن ديابت ايران نيز با اشاره به اينکه ديابت قاتل خاموش است، در اين زمينه گفت: اکنون اين بيماري در سطح دنيا روند رو به رشد به خود گرفته و ميليون‌ها نفر را در همه گروه‌هاي سني گرفتار کرده به‌طوري‌که تعداد افراد مبتلا به ديابت در منطقه خاورميانه و شمال آفريقا که ايران نيز در همين منطقه واقع شده، تا سال 2040 دو برابر افزايش خواهد يافت. وي ادامه داد: ديابت بيماري بسيار خطرناکي است و با تصورات غلط در مورد تغذيه، همه اعضاي بدن را تخريب مي‌کند، ممکن است به نابينايي کامل ختم و باعث از کارافتادگي کامل کليه‌ها شود و در صورت همراه شدن با مشکلات گردش خون ممکن است موجب ايجاد زخم در پاها شود که به قطع عضو مي‌انجامد. رجب با بيان اينکه مبتلايان به ديابت بايد از توصيه‌هاي تغذيه‌اي توسط افراد غيرمتخصص در مورد کنترل بيماري خود پرهيز کنند، تاکيد کرد: افزايش فعاليت بدني مي‌تواند در کاهش وزن، کاهش قندخون و افزايش حساسيت به انسولين نقش داشته باشد و ورزش‌هاي هوازي و مقاومتي به کنترل ديابت کمک مي‌کنند. وي اظهارکرد: دريافت فيبر نيز با بهبود کنترل قندخون مي‌تواند خطر ابتلا به ديابت را کاهش دهد و خطر ابتلا به بيماري‌هاي قلبي، عروقي را نيز کم کرده و با القاي حس سيري تناسب اندام را بهبود مي‌بخشد که غذاهاي غني از فيبر شامل ميوه‌جات، سبزيجات، لوبياها، غلات کامل، مغزها و بذرها هستند. رجب تصريح کرد: استفاده از غلات مي‌تواند خطر ابتلا به ديابت را کاهش داده و به حفظ سطوح طبيعي قندخون کمک کنند، افراد سعي کنند نيمي از غلات مصرفي خود را به نوع سبوس‌دار اختصاص دهند و بيماران مبتلا به ديابت مي‌توانند توصيه‌اي تغذيه‌اي در مورد اين بيماري را از انجمن ديابت ايران دريافت کنند.