رانت 90هزار میلیاردی اختلاف قیمت خودرو از کارخانه تا بازار!
آرمانملي- محمدسياح: قيمتگذاري خودرو موضوعي که هميشه مورد بحث بوده و هست و بسياري از کارشناسان اقتصادي نيز در اين باره صحبتهايي را داشتهاند. از آنجايي که ساماندهي بازار خودرو هميشه يکي از دلايل احضار، سوال و بعضا استيضاح و عامل ندادن راي اعتماد به وزراي صمت بوده؛ ميتوان دريافت که اين موضوع بسيار مهم است. نميتوان گفت در 40 سالي که از عمر اين صنعت ميگذرد اوضاع هميشه به اين شکل بوده چراکه اين صنعت روزهاي بهتري را هم سپري کرده است. ولي چيزي که بسيار مشخص ديده ميشود اين است که از تجربيات گذشته درس گرفته نشده است. وزير صمت از ارائه طرح مشترک دولت و مجلس براي ساماندهي خودرو خبر داده که البته جزئيات آن هنوز به طور کامل مشخص نشده ولي بهنظر ميرسد صنعت خودرو مدتهاست که در نوبت جراحي ايستاده است. در همين زمينه «آرمانملي» گفتوگويي با محمدرضا نجفيمنش، کارشناس صنعت خودرو، داشته که در ادامه ميخوانيد.
وزير صمت اعلام کرده قرار است طرح مشترک دولت و مجلس براي ساماندهي بازار خودرو بهزودي ارائه شود، همچنين قرار است قيمتهاي دستوري کنار گذاشته شود و تقاضاها را واقعي کنند؛ بهنظر شما اين طرح شامل چه موضوعاتي خواهد بود؟
در دهه 70 کاري انجام شد که تا 13 يا 14 سال جواب داد و آن هم فروش خودرو در حاشيه بازار بود، با اينکه توليد خودرو در آن زمان در حدود 200 يا 300 هزار دستگاه بود همين اختلاف قيمتها نيز وجود داشت، اما با تعيين قيمت بازار قيمت کارخانه نيز مشخص شد. بهعنوان مثال اگر قيمت خودرو در بازار 100 ميليون تومان بود در کارخانه 95 ميليون تومان تعيين شد، اين اتفاق باعث شد که ظرف يک هفته قيمت بازار هم به 95 ميليون تومان برسد و اين روال ادامه يافت تا اينکه به چارت قيمت واقعي و کف کارخانه رسيدند. ديگر در اين نقطه اختلاف قيمت بسيار کم بود. يعني بعضا قيمت بازار از قيمت کارخانه هم پايينتر بود. مثلا کسي ميخواست خودرو بفروشد حتي آن را پايينتر از قيمت کارخانه هم ميفروخت. زمانيکه چنين تجربه خوبي داشتيم که بيش از 10 سال هم اجرا شد را چرا دوباره انجام نميدهيم؟ الان بيش از 90 درصد کساني که براي خودرو ثبتنام ميکنند، خودشان قصد سوار شدن ندارند، و فقط آن را ميفروشند تا از سود آن استفاده کنند، مانند بليتهاي بختآزمايي قديم که 50 تومان ميدادند و 100 تومان برنده ميشدند، همين اتفاق باعث شده تا پارسال 50 هزار ميليارد تومان و امسال حدود 80 تا 90 هزار ميليارد تومان رانت به دليل اختلاف قيمت کارخانه و بازار ايجاد شود. اتفاقي که ميافتد اين است که بهعنوان مثال گفته ميشود قرار است 1000 خودرو واگذار شود و يک ميليون نفر ثبتنام ميکنند و از آن طرف مصرفکننده واقعي دستش به خودرو نميرسد و براي خودروسازان هم صرفا ضرر و زيان است. يعني چون خودروساز ضرر ميکند نميتواند پول قطعهساز را بدهد و زمانيکه نميتواند پول قطعهساز را بدهد ادامه توليد دچار مشکل و ادامهدار شدن وضعيت امروز ميشود. بهترين حالت اين است که قيمتها در حاشيه بازار تعيين شود. در حال حاضر ظرفيت توليد تا دو ميليون دستگاه خودرو را داريم، البته در سال 90 که به يک ميليون و 650 هزار خودرو که رسيديم بازار کشش نداشت، يعني خودروساز ناچار بود خودرو را با شرايط ديگري واگذار کند. کار ديگري که بايد الان انجام شود افزايش توليد است. توليد چطور افزايش خواهد يافت؟ اول براي خودروساز زيان نداشته باشد، دوم دريافت بهموقع پول براي خريد مواد اوليه و سوم توجه بيشتر بانک مرکزي نسبت به تخصيص ارز يا صدور اجازه بدون انتقال ارز. اگر اين کار انجام گيرد توليد کشور افزايش پيدا خواهد کرد و جواب بازار را هم خواهيم داد و مشکل اختلاف قيمت کارخانه و بازار هم از بين خواهد رفت.
با توجه به شرايط موجود که کشور با مشکل تامين منابع ارزي مواجه است و اينکه گفته ميشود در بازار رقابتي وجود ندارد، آيا امکان افزايش توليد وجود دارد؟
اگر توليد منطق اقتصادي داشته باشد توليد انجام ميشود، اگر من هم جاي خودروساز بودم شايد اصلا توليد نميکردم، چون زيان زيادي دارد، اما چون الان مديران دولتي هستند ناچارا به دستور دولت اين کار را انجام ميدهند، اگر خودرو سودآور باشد همه براي کار رقابتي تلاش خواهند کرد تا توليد را افزايش داده و قيمتها را کاهش بدهند تا که مردم بتوانند خودروهايشان را بخرند، قيمت دستوري عاملي براي توقف کار است. يعني هرچقدر ترامپ در تلاش براي براي ضربه زدن به اين صنعت موفق نشد خودمان در داخل اين کار را انجام ميدهيم!
چرا از قيمت دستوري دست برداشته نميشود و چرا از قيمتگذاري در حاشيه بازار استفاده نميشود؟
اين سوالي است که ما هم داريم و شما بايد با مسئولان مطرح کنيد که چرا به عقل اقتصادي مراجعه نميکنيد.
طبق گفته وزير صمت، تا پايان سال 150 هزار دستگاه به بازار عرضه ميشود، آيا اين ميزان خودرو وجود دارد؟
اگر قيمت خودرو درست شود و پول قطعهساز را بدهند امکان دارد. همانطور که عرض کردم ظرفيت توليد دو ميليون خودرو در سال را داريم.
بدهي قطعهسازان چقدر است؟
در دو سه سال اخير بالاي 30 هزار ميليارد تومان از مطالبات قطعهسازان پرداخته نشده است.
بازار خودرو در چند روز اخير شاهد 10 تا 40 ميليون تومان افت قيمت بوده است، آيا ميتوان شاهد کاهش بيشتر قيمت خودرو باشيم؟ شرايط بازار خودرو به چه صورت است؟
به طور طبيعي همه اينها با نرخ دلار حرکت ميکنند، هرچقدر هم نرخ دلار کاهش پيدا کند به همان ميزان هم قيمتها در بازار شکسته خواهد شد. چون الان مواد اوليه هم با نرخ روز دلار وارد ميشود و اگر اين دلار به 20 هزار تومان برسد حتما کاهنده و در قيمت تمام شده محصول اثر ميگذارد و قميت آنهايي که افزايش پيدا کرده هم کاهش خواهد يافت.
چقدر امکان ريزش وجود دارد؟
نوسان بازار خودرو به نوسان دلار بستگي دارد و اين موضوع را در اين 40 ساله با گوشت و پوست و استخوان حس کرديم، نه فقط خودرو، بلکه همه چيز به قيمت دلار بستگي دارد. اگر دولت بتواند نرخ دلار را تحت کنترل بگيرد همه چيز تحت کنترل قرار خواهد گرفت، آن هم کنترل نخواهد شد مگر با کنترل نقدينگي. از اول دولت روحاني نقدينگي شش برابر شده و بهتبع دستمزد کارگر، نرخ ارز و همه چيز با هم افزايش يافتهاند.
