بدنه اقتصاد داخلی بیمار است

لازم است بگوييم عوامل اقتصادي و بين‌المللي با قيمت فعلي ارز همخواني دارد، به عبارت دقيق‌تر نرخ ارز بستگي به يکسري عوامل داخلي دارد و متاثر از برخي موارد بيروني است. علل داخلي اثرگذار را مي‌توان، بدهي خارجي، کسري‌هاي تجاري، ناترازي مالي و تفاوت تورم داخل و خارج کشور دانست. يک گروه عوامل بيروني هم شامل تحريم، انتخابات آمريکا و ريسک حاصل از فعاليت‌هاي اقتصادي و عدم پيش‌بيني اقتصاد ايران هستند. به صورت کلي موارد ذکر نقش پررنگي در نوسانات بازار ارز دارد و عددهايي هم در حال حاضر مشاهده مي‌شود تابعي از همين عوامل خواهد بود. از سويي هر چقدر سهم عوامل داخلي کمرنگ‌تر باشد، نقش و تاثير خارجي‌ها پررنگ‌تر مي‌شود. ما در حوزه عوامل داخلي چالش‌هايي داريم که تا زمان مرتفع نشدن آنها وضعيت بهبود نخواهد يافت. اين در حالي است که کشور بدهي خارجي کمي دارد و اين مهم منجر شده تا در حال حاضر شاهد فروپاشي اقتصادي نباشيم. اضافه بر آن نبايد از ديگر اثرات مخرب داخلي گذشت، به طوريکه تورم اقتصاد ايران در سال‌هاي اخير بسيار بيشتر از نرخ آن در حوزه بين‌المللي است و اين معضل به تنهايي نقش تاثيرگذاري در افزايش نرخ ارز داشته. از سمت ديگر ما کسري‌هاي تجاري بسياري داشتيم که بخشي از آنها با صادرات نفت پوشش داده مي‌شد و به‌طبع زمانيکه با اعمال تحريم‌ها مبادلات نفتي ايران کاهش پيدا کرد، کسري‌هاي تجاري به شکل محسوسي عيان شد. ناترازي ارزي هم يکي از موارد اصلي در پيش آمد چنين وضعي است، به گونه‌اي که خيلي از صادرکنندگان، ارز حاصل از صادرات را به کشور نياوردند، در کنار اين برخي واردکنندگان هم منابع ارزي را هدر دادند و کالاهاي مورد نياز را وارد نکردند. در کنار تمامي موارد ذکر شده بيماري کرونا هم مزيد بر علت شد که صاردات غيرنفتي کشور بين 30 تا 40 درصد با مشکل مواجه شود. به علاوه همانگونه که اشاره شد در ماه‌هاي اخير سهم عوامل خارجي، بيشتر شده است و شرايط به گونه‌اي است که با يک اتفاق ساده بيرون از مرزها، قيمت دلار هزار تومان گران مي‌شود. اجازه دهيد مثالي بزنم، وقتي يک انساني بيمار است، بدن او ضعيف خواهد شد و با کوچکترين اتفاقي مشکل دو چندان مي‌شود، اين در حالي است که بدن سالم در مقابل عوامل بيروني مقاوم‌تر است، اقتصاد ما هم چنين است. وقتي بدنه اقتصاد سالم باشد و ساماندهي درستي در تعيين نرخ ارز انجام شود، به طور حتم عوامل خارجي تاثير چنداني بر نوسانات قيمت آن نخواهد داشت و برعکس همين مساله هم صادق است. تمام موارد ذکر شده دست به دست به هم داده است تا شاهد وضعيت نامناسبي در بازار ارز باشيم و درون اقتصاد ايران را شکننده کرده است. لازم به ذکر است هرچقدر به انتخابات ايالات متحده نزديک مي‌شويم، تنش‌هاي اقتصادي بيشتر خواهد شد، اين در حالي است که اگر دموکرات‌ها پيروز شوند و با توجه به اظهارات آنها مبني بر بازگشت به برجام، شوک منفي به نرخ ارز وارد مي‌شود و ريزش آن را در پي خواهد داشت و انتظار مي‌رود در صورت پيروزي دوباره ‍ترامپ قيمت دلار افزايشي شود.