اندازهگیری و نمایش بهروز فقر
يکي از بهترين تحقيقاتي که در ماههاي اخير در مورد آثار اقتصادي کرونا و تاثير آن بر گروههاي درآمدي مختلف در مناطق مختلف انجام گرفته کار راج چتي و همکارانش هست. مقالهاي بسيار خواندني و آموزنده که علاوه بر پرداختن به ابعاد اقتصادي اين بحران به اندازهگيري ميزان تاثير سياستهاي اقتصادي مختلف براي مقابله با اين بحران هم ميپردازد. اين مقاله همچنين يکي از بهترين نمونهها براي آشنايي بيشتر با رويکرد استفاده از کلان دادهها براي بهبود درک ما از مسائل اقتصادي و سياستهاي بهينه اقتصادي است. (اما آنچه از خود مقاله بسيار مهمتر است پلتفرمي هست که راج چتي و همکارانش با همکاري بخش خصوصي و انواع کلان دادهها عليالخصوص دادههاي بر مبناي پايانه فروش درست کردهاند. اين پلتفرم اين قابليت را به محققين و سياستگذاران اقتصادي ميدهد که بهصورت بهروز وضعيت اقتصادي مناطق و دهکهاي درآمدي مختلف را مشاهده کنند. تقاضا ميکنم حتما چرخي در اين سايت و دادههايش بزنيد، اما خبر خوب اول اينکه دادههاي شاپرک دادهي اصلي مورد نياز براي ساخت چنين پلتفرمي در ايران است. همچنين با توجه به فراگيري کامل کارتهاي بانکي و شبکه پرداخت بانکي در ايران و تمرکز آن در شاپرک کيفيت اين دادهها در ايران بسيار بالاتر از کيفيت دادههاي مورد استفاده چتي و همکارانش است. خبر خيلي بهتر اينکه مقاله محمد حسيني و تورستن بک (و مقاله ديگر محمد عزيز با آقاي واليزاده) از همين دادههاي شاپرک ولي در سطح استان استفاده ميکند و به بررسي تاثير سياست وام يکميليون توماني کرونا بر خانوارها ميپردازند. مثلا با استفاده از اين دادهها نشان ميدهند که فقرا بيشترين تاثير مثبت را از اين وام يکميليون توماني گرفتند و بيش از دو سوم مبلغ اين وام صرف خريدهاي روزمره خانوارها شد. در دسترس قرارگرفتن اين دادهها در سطح شهر و روستا و حتي محله اين قابليت را به محققين اقتصادي و سياستگذاران ميدهد که با دقت بسيار بالاتري بتوانند وضعيت معيشتي خانوارها و اقشار مختلف در مناطق مختلف را رصد کنند. بهنظرم وجود چنين پلتفرمي گام بسيار مهمي براي مقابله با فقر و نابرابري در کشورمان است و اين کار ميتواند باعث افزايش حساسيت سياستگذار بر سياستهاي مقابله با فقر شود. همچنين درست شدن چنين پلتفرمي به همه ما کمک ميکند که صداي ساکنان مناطق محروم ،حاشيهنشينان و روستاها را بهتر بشنويم و چهبسا بهتر شنيدن اين صدا باعث بشود کاهش واقعي فقر و نابرابري مطالبههمه ما بشود همچنين ايجاد چنين پلتفرمهايي هزينههاي اتخاذ تصميمهاي «به اسم فقرا و به کام خواص» مانند ارز 4200 يا قير مجاني را بيشتر ميکند. اميدوارم که مجموعه بانک مرکزي و شاپرک بتوانند هرچه زودتر اين يادگار نيک را از خودشان باقي بگذارند،البته قطعا به مراتب بهتر ميشود اگر مجموعه دولت و وزارت رفاه، پايگاه داده رفاه ايرانيان و زحمات عليرضا عبدا...زاده عزيز و تيمش را به سرانجام برساند. آنوقت نشانههاي فقرزداييمان هم به قابليت دقيقي ميرسند و با هزينه بسيار کمتري ميتوانيم چهره فقر را بزداييم.
