پیگیری استفاده از سلاحهای شیمیایی علیه کشور
نشست پيگيري حقوقي مسائل جنگ ايران و عراق در پژوهشگاه قوه قضائيه برگزار شد. سيد حجتا... علمالهدي در نشست پيگيري حقوقي مسائل مرتبط با جنگ تحميلي عراق عليه ايران، با بيان اينکه هشت سال دفاع مقدس از برخي جهات مظلوم واقع شده است، اظهار کرد: در سالهاي اخير در خصوص دفاع مقدس آثار هنري بسياري ساخته شده است اما در زمينه پيگيري مسائل حقوقي جنگ تحميلي اقدام موثري به چشم نميخورد. وي با تاکيد بر اينکه هشت سال دفاع مقدس از حيث خسارتها و آسيبهاي وارده به منافع عمومي و مردم قابل پيگيري است، افزود: در ساير کشورها کوچکترين آسيبهاي رواني مورد بررسي و پيگيري حقوقي قرار گرفته و مطالبه خسارت ميشود اما متاسفانه تاکنون در ارتباط با پيگيري حقوقي ابعاد مختلف دفاع مقدس، اقدامي انجام نشده است. رئيس پژوهشگاه قوهقضائيه تصريح کرد: هشت سال دفاع مقدس آسيبهاي بسياري بهدنبال داشته که ميتوان از جنبه حقوقي پيگيري کرد و اميدواريم اين پيگيريها بهزودي آغاز شود. در ادامه اين نشست، موسويفر مدير گروه حقوق بينالملل پژوهشگاه قوه قضائيه اظهار کرد: بهنظر ميرسد در ارتباط با پيگيري حقوقي هشت سال دفاع مقدس در مراجع بينالمللي بايد موضوعاتي مانند تجاوز رژيم بعث به تماميت ارضي کشورمان، دفاع مشروع و مسئوليت بينالمللي مدنظر قرار گيرد. وي با بيان اينکه بررسي مسائل حقوقي جنگ تحميلي به لحاظ ظرفيت هاي پيگيري بينالمللي، در بند 10 قطعنامه 598 قابل بررسي است افزود: به جرات ميتوان گفت که مسئوليت بينالمللي عراق در جنگ تحميلي عليه جمهوري اسلامي ايران قابل پيگيري است. مدير گروه حقوق بينالملل پژوهشگاه قوه قضائيه با اشاره به برخي پيگيريهاي حقوقي صورت گرفته در بُعد بينالمللي از سوي دادستاني کل کشور اضافه کرد: اين پيگيريها در بحث دريافت غرامت از عراق به جاهاي خوبي نيز رسيده بود اما بعد از به هلاکت رسيدن صدام، ديگر پيگيري خاصي از سوي نهادهاي مختلف داخلي انجام نشده و هم اکنون اطلاعات دقيقي نيز در دست نداريم. موسويفر ادامه داد: گروه حقوق بينالملل پژوهشگاه قوه قضائيه براي انجام مطالعات پژوهشي به منظور پيگيري حقوقي مسائل مرتبط با جنگ تحميلي آمادگي لازم را دارد و انتظار ميرود نهادهاي مسئول و مربوطه نيز در اين حوزه اقدامات لازم را انجام دهند. وي ابزار اميدواري کرد هرچه زودتر با انجام بررسيهاي کارشناسي دقيق، بستر لازم براي پيگيريهاي حقوقي هشت سال دفاع مقدس فراهم شود.
پيگيري حقوقي
الهه پوينده پژوهشگر نيز در اين جلسه اظهار کرد: مسائل و مباحثي مانند سلاح شيميايي و تجاوز به تماميت ارضي ايران از جمله مواردي است که امکان پيگيري از منظر حقوقي و کيفري را دارد. وي گفت: در زمينه تجاوز به تماميت ارضي ميتوان به تهاجم و حمله نيروهاي مسلح و اشغال قلمرو و مسدود کردن سواحل توسط رژيم بعث عراق اشاره کرد. اين پژوهشگر اضافه کرد: عراق در دوران هشت سال دفاع مقدس، مبادرت به استفاده از سلاحهاي شيميايي کرد که در نتيجه آن حدود 100هزار خانه در شهرها و روستاها تخليه شد و پنجهزار نفر شهيد شدند و 65هزار نفر نيز آسيب شيميايي ديدند که هنوز هم از عوارض آن رنج ميبرند. پوينده تاکيد کرد: طبق کنوانسيون ژنو هر کشوري که از سلاح شيميايي استفاده کند بايد مورد پيگرد و پيگيري حقوقي قرار گيرد و بنابراين ميتوان استفاده عراق از سلاحهاي شيميايي عليه جمهوري اسلامي ايران را مورد پيگيري حقوقي قرار داد. وي تصريح کرد که پيگيري مسائل حقوقي جنگ تحميلي در بُعد داخلي و بينالمللي نيازمند پيگيري جدي است. احمد مومنيراد استاد دانشگاه تهران نيز در ادامه اين نشست، با بيان اينکه در هشت سال دفاع مقدس مظلومانه دفاع کرديم و نجيبانه از مطالبات خود دست کشيديم، اظهار کرد: طرح دعوا با توجه به شرايط موجود بسيار دشوار است زيرا عدم وجود قواعد و مرور زمان، منجر به سخت شدن پيگيري حقوقي ميشود اما بايد دعاوي حقوقي و جبران خسارت قربانيان بهصورت کيفري طرح شود. وي با بيان اينکه احقاق حقوق قربانيان و جبران خسارت، بهعنوان يک حق شناخته شده است، افزود: بايد کشورهاي حامي صدام که شريک او بودند نيز مورد بازخواست قرار گيرند؛ در واقع بايد مسئوليت اشتقاقي نيز در اين راستا طرح و پيگيري شود مومنيراد تاکيد کرد: دولتهاي حامي صدام مسئوليت دارند و براساس طرح مسئوليت بينالمللي دولتها در 2011، بايد پاسخگو باشند و اين مساله نيازمند کار ويژه است و بايد مسئوليت اشتقاقي و ثانوي مدنظر قرار گيرد. در بخش ديگري از نشست پيگيري حقوقي مسائل مرتبط با جنگ ايران و عراق احمد اصانلو قاضي بينالمللي قوه قضائيه و مسئول رسيدگي به پرونده قربانيان شيميايي گفت: هر چند پيگيري حقوقي خسارتهاي وارده در هشت سال دفاع مقدس مطرح است، اما هميشه مورد غفلت واقع شده است و بهنظر ميرسد پژوهشگاه قوه قضائيه بايد در اين زمينه بهصورت جدي ورود کرد و خروجي پژوهشي داشته باشد. وي ادامه داد: مسئوليت بينالمللي دولت عراق و همچنين بحث کشورهاي حامي صدام در جنگ تحميلي هشتساله عليه جمهوري اسلامي ايران، بايد مورد بررسي قرار گيرد و در دادگاههاي داخلي و خارجي عليه عراق طرح دعوا شود. اصانلو گفت: تنها در دهه 80 يک شکايت عليه شرکت آلماني داشتيم که آن هم بايگاني شد و خروجي نداشت اين در حالي است که در کشورهاي ديگر صندوق بيمه خطر تروريست ايجاد کردند تا مسائل حقوقي عليه کشورها پيگيري شود ولي در دولت ايران هيچاقدامي صورت نگرفته است.
